Кіріспе

Ұлыбританиядағы парламенттік сайлау округі, 1950 жылдан бастап осы аттас басқа да сайлау округтері.

Солтүстік Даун – Ұлыбритания Парламентінің Палатасындағы парламенттік сайлау округі. Қазіргі депутат – Альянс партиясынан Стивен Фарри. Фарри 2019 жылғы жалпы сайлауда осы лауазымға сайланды, бұрынғы депутат Сильвия Хермонды алмастырды. Хермон 2001 жылғы жалпы сайлауда сайланғаннан бері осы лауазымды атқарып келді, бірақ 2019 жылы сайлауға түсуден бас тартты.

Сайлау округінің бейіні

Солтүстік Даун Ардс түбегінің солтүстік жағалауын қамтиды, оның ішінде Бангор қаласында бірнеше Альянс кеңесшілері бар. Тарихи түрде юнионисттік аймақ болған Солтүстік Даун қазіргі уақытта Солтүстік Ирландиядағы бейтарап партиямен өкілдік етілетін жалғыз округ.

Шекаралар

1885–1918: Кастлерег төменгі, төменгі Ардс және жоғарғы Ардс барониялары, Комбер және Нокбреда приходтарындағы Кастлерег жоғарғы барониясының бөлігі, және Даун округіне жататын Белфаст парламенттік округінің бөлігі. 1918–1922: Бангор, Донагиди және Ньютаунардс қалалық округтері, және Ньютаунардс ауылдық округінің орталық бөліміне кірмейтін бөлігі. 1950–1974: Бангор және Ньютаунардс аудандары, Донагиди және Холивуд қалалық округтері, Кастлерег, Хиллсборо және Ньютаунардс ауылдық округтері. 1974–1983: Бангор және Ньютаунардс аудандары, Донагиди және Холивуд қалалық округтері, Солтүстік Даун ауылдық округі, Кастлерег ауылдық округіндегі Балликультра, Крейгавад және Холивуд ауылдық округтерінің сайлау бөлімдері, ал Хиллсборо ауылдық округіндегі Аннахилт, Балликил, Баллимакбреннан, Баллискеаг, Балливорфи, Бларис, Карридуфф, Дромара, Дромбо, Глассдрамман, Хиллсборо, Мазе, Ули және Сентфилд сайлау бөлімдері. 1983–1997: Солтүстік Даун ауданы және Кастлерег ауданының Баллиханвуд, Карроурег, Дундональд, Энлер, Гилнахирк және Тулликарнет бөлімдері. 1997 жылдан қазірге дейін: Солтүстік Даун ауданы және Ардс ауданының Донагиди Солтүстік, Донагиди Оңтүстік және Миллисл бөлімдері. Округтік сайлау округі алғаш рет 1885 жылы Даунның солтүстік бөлігінен құрылды. 1922 жылы Парламент таратылғаннан кейін, ол бұрынғы округке қайта қосылды. Орын 1950 жылы қайта құрылды, ол кезде екі депутаттық Даун округі бір депутаттық округке айналды. Бастапқыда округ Даун округінің көп бөлігін қамтыды, оның оңтүстік бөлігі Оңтүстік Даун округіне кірді. 1980 жылдың қаңтарында Шекара комиссиясы округтің көлемін айтарлықтай азайтуды және оны "Лоугсайд" деп атауды ұсынды, себебі бұл қалалық кеңес сайлауы бір күні өткен жағдайда шатасуды болдырмау үшін қажет. Нәтижесінде, 1983 жылы Солтүстік Ирландияның сайлау округтерін 12-ден 17-ге дейін кеңейту аясында орын радикалды түрде қысқартылды, бірақ атауы өзгеріссіз қалды. Округтің маңызды бөлігі жаңа Странгфорд округіне берілді. 1995 жылы шекараны қайта қарау барысында орын Странгфордпен аумақ алмасты, Кастлерегтен Дундональд аймағын жоғалтып, Ардстың бір бөлігін алды. Қазіргі кезде округ Солтүстік Даун ауданының барлық бөлігін, сондай-ақ Ардстағы Донагиди және Миллислді қамтиды. 2005 жылы Шекара комиссиясы Солтүстік Ирландиядағы сайлау округтерінің шекараларын өзгерту бойынша алдын ала ұсынымдар жариялады. Солтүстік Даун үшін ешқандай өзгеріс ұсынылмады. Бұл қоғамдық тыңдауларда қабылданды және Комиссияның көмекшісі округті өзгертуді ұсынбады, яғни округ өзгеріссіз қалады.

1885 жылдан 1922 жылға дейін

Сайлау округі Ирландияның юнионисттік партиясы бақылап отырған, күшті юнионисттік аймақ еді. 1918 жылы Ұлтшыл партия да, Синн Фэйн де осы мандатқа таласқан жоқ.

Бірінші Дал

Синн Фейн 1918 жылғы жалпы сайлауда императорлық парламентте жеңген орындарды қабылдамай, олардың орнына Дублинде революциялық ассамблея құру платформасын ұсынды. Республикалық теория бойынша, Ирландияда сайланған әрбір депутат осы ассамблеяның потенциалды депутаты саналды. Іс жүзінде, тек Синн Фейн мүшелері ғана ұсынысты қабылдады; 1918 жылы Солтүстік Даунда Синн Фейн немесе басқа ирланд ұлтшыл үміткер болған жоқ. Революциялық Бірінші Дал 1919 жылғы 21 қаңтарда шақырылып, 1921 жылғы 10 мамырда соңғы рет отырды. Бірінші Дал 1921 жылғы 10 мамырда қабылданған қаулыға сәйкес, Екінші Дал шақырылған кезде ресми түрде таратылды. Бұл 1921 жылғы 16 тамызда орын алды. 1921 жылы Синн Фейн Ұлыбритания санкциялаған Солтүстік Ирландия және Оңтүстік Ирландия парламенттеріне сайлауды Ирландия Республикасының Екінші Далына сайлау ретінде пайдалану туралы шешім қабылдады. Сайлау округі Даунның сегіз депутаттық округіне біріктіріліп, Dáil Éireann президенті Эмон де Валера сол округтен сайланды. Бұл округ сонымен қатар Солтүстік Ирландияның алғашқы премьер-министрі сэр Джеймс Крейгті Солтүстік Ирландия Парламентіне сайлады.

1950 жылдан бүгінгі күнге дейін

Солтүстік Даун Солтүстік Ирландияның ең берік одақтас аймақтарының бірі болып табылады, ұлтшыл партиялар көбінесе 5%-дан аспайтын дауыс алады, тіпті одан да аз. 1955 жылғы сайлауда Ольстер одағы партиясынан кандидат Джордж Карри халықтың 96,8%-ының дауысын алды, ал 1959 жылы шамамен 98%-ға жеткізді. Бұл көрсеткіштер 1832 жылғы реформадан кейінгі Ұлыбританияның жалпы сайлауындағы ең жоғары көрсеткіштер. Дегенмен, бұл аймақтың саясаты провинцияның ең тұрақсыз және болжамсыз саясаты болып табылады. Басқа жерлерде сайлауларда үш негізгі күрес жүреді: Ольстер одағы партиясы мен Демократиялық одақтастық партиясы арасында жетекші одақтас партия болу үшін, Социал-демократиялық және еңбек партиясы мен Шинн Фейн арасында жетекші ұлтшыл партия болу үшін және жалпы алғанда одақтастық пен ұлтшылдық арасында. Солтүстік Даунда ұлтшыл дауыстың жетіспеуі соңғы екі күресті маңызсыз етеді. Солтүстік Ирландияның бес негізгі партиясының ішінде тек Ольстер одағы партиясы мен Солтүстік Ирландияның Альянс партиясы ғана тарихи тұрғыдан сайлау округінде маңызды ұйым мен қолдауға ие болды, бірақ Демократиялық одақтастық партиясы жақында бұрын мүлдем болмаған жерде бекініп бастады. Сонымен қатар, сайлау округінде кіші партиялар мен жеке тұлғалар үшін көптеген маңызды дауыстар берілді. Ольстердің халықтық одақтас партиясы, Консервативтік партия, Ұлыбританияның одақтас партиясы және Солтүстік Ирландия әйелдер коалициясы соңғы он бес жылда айтарлықтай дауыс жинады, ал жергілікті кеңес сайлауында көптеген тәуелсіз кандидаттар сайлану үшін жеткілікті дауыс алады. Бұл аймақ көптеген «бір адамдық партиялардың» орталығы болып табылады, олардың ішінде Ольстердің халықтық одақтас партиясы мен Ұлыбританияның одақтас партиясы ең танымал, бірақ жалғыз емес. Сайланған тұлғалардың партиялық бағытын өзгертіп, жаңа партия үшін өз орындарын сәтті қорғаған көптеген мысалдар бар. Сайлау округі Солтүстік Ирландиядағы ең өркендеген аймақ және ағылшын сайлау округіне ең ұқсас деп есептеледі. Осы себепті бұл орын 1980-ші жылдардың соңында «Тең құқықтар» науқанының орталығы болды, ол Ұлыбританиядағы саяси партиялар Солтүстік Ирландияда сайлауды ұйымдастырып, қатысуы керек деп, бұл провинцияның саясатын «қалыпқа келтіруге» үміттенді. Консервативтік партия өзін бекітті (бұрынғы жылдары Ольстер одағы партиясымен одақтасып, 1970 жылдары қарым-қатынас бұзылғанға дейін) және осы уақытқа дейін Солтүстік Даунда салыстырмалы түрде күшті болды, бірақ соңғы жылдары 1989 және 1992 жылдар арасында өткен сайлаулардағы қысқа мерзімді өрлеуден кейін дауысы күрт төмендеді. Солтүстік Ирландия стандарттары бойынша сайлауға қатысу деңгейі дәстүрлі түрде өте төмен, мүмкін, ұлтшыл жеңістің қаупі болмауы одақтастардың провинцияның басқа жерлерінде дауыс беруге ынтасын азайтады. Сайлауға қатысу деңгейіне қатысты бір маңызды ерекшелік – 1998 жылғы Ұлы жұма келісімі туралы референдум, онда қатысу 80%-ға жетті, бұл 1921 жылдан бері қайталанбады. Парламенттік округ бастапқыда Ольстер одағы партиясымен ұсталды, ешқандай оппозиция болған жоқ. 1970 жылы Джеймс Килфеддер алғаш рет сайланды және ол округте жоғары деңгейде жеке танымалдылыққа ие болды. 1977 жылы ол Ольстер одағынан Энох Пауэллдің Солтүстік Ирландияны интеграциялау туралы ұсынысын қолдауын күшейтуге қарсылық білдіріп шықты, оның орнына таратылған үкіметті қайта құруды қалады. Тәуелсіз одақтас ретінде Килфеддер 1979 жылғы жалпы сайлауда UUP қарсылығына қарсы өз орнын сәтті қорғады. Келесі жылы ол Ольстердің халықтық одақтас партиясын құрды, оның бірнеше жергілікті кеңесшілері осы партияның атынан сайланды. Килфеддер өз орнын сақтап қалды. Содан кейін 1987 жылғы жалпы сайлауда ол Ульстер одағы және Демократиялық одақтастық партиясымен Англия-Ирландия келісіміне қарсы біріккен оппозиция құру туралы сайлау келісімін жасады. Алайда жергілікті UUP кандидаты Роберт Маккартни бұл келісімге қарсы болды және одан бас тартудан бас тартты. Ол UUP-дан шығарылды және провинцияны толық интеграциялау платформасында «Нағыз одақтас» ретінде сайланды. Килфеддер орынды сақтап қалды, бірақ азайтылған көпшілікпен. Интеграция платформасының бөлігі ретінде Маккартни Ұлыбританияның ірі партияларын провинцияда ұйымдастырып, сайлауға қатысуға шақырды және оның нәтижесі осы науқанға серпін берді. Консервативтік партия 1989 жылы Солтүстік Даун округі кеңесіне жергілікті сайлауда жақсы нәтижелер көрсетті, олар ең ірі партияға айналды. Олар 1992 жылғы жалпы сайлауда бірнеше Солтүстік Ирландия округтерінде кандидаттарды тікелей қойды, бірақ ең үлкен үміт Солтүстік Даунға байланысты болды. Килфеддер осы кезде Вестминстерде консерваторлардың үндеуін қабылдады, сондықтан оған ренжіді (кейіннен рыцарь атағы берілді). Нәтиже 1987 жылғы нәтижеге ұқсас болды, консерваторлар Маккартниге ұқсас дауыс алды. Килфеддер 1995 жылы қайтыс болды және оның шала Ольстерлік халықтық одақтас партиясы одан кейін өткен аралық сайлаудан бұрын жойылды. Осы уақытқа дейін Солтүстік Ирландия консерваторлары күрт құлдырады, сондықтан аралық сайлау қалай өтетіні туралы көп болжам жасалды. Ольстер одағы партиясы орынды қайтаруға үміттенеді, бірақ Маккартни де сайланды, бұл жолы Демократиялық одақтастық партиясының қолдауымен «Ұлыбританиялық одақтас» ретінде. Халықтық одақтастар немесе ұлтшыл партиядан ешқандай кандидат тұрмады. Сайлауға қатысу деңгейі төмен болды, нәтижесінде Маккартни жеңіске жетті, консерваторлардың дауысы 32%-дан 2,1%-ға дейін құлдырады. Маккартни одан әрі өзінің Ұлыбританиялық одақтас партиясын құрды және одақтастық партияларға қарағанда кем сектанттық балама ұсынып, қазіргі одақтас партияларға қарсы тұруға тырысты. Ол 1997 жылғы сайлауда орынды сақтап қалды және 1996 жылғы Солтүстік Ирландия бейбіт форумына және 1998 жылғы Солтүстік Ирландия Ассамблеясына да сайланды, бірақ әрбір жағдайда ол Солтүстік Дауннан сайланған жалғыз Ұлыбританиялық одақтас болды. 1998 жылғы Ассамблея сайлауында Ольстер одағы провинциядағы ең күшті нәтижені көрсетті және олардың келесі жалпы сайлауда Маккартниді орыннан ығыстыруға мүмкіндігі бар екені туралы көп болжам жасалды. UUP-ның кандидатын таңдау туралы өте көп дау болды. Бастапқыда жергілікті ассамблея мүшесі Питер Уэйр таңдалды, бірақ оның Ұлы жұма келісіміне және Дэвид Тримблдің басшылығына қарсылығы партия үшін үнемі ұятқа айналды. Содан кейін Уэйр сайлаудан алынып тасталды, ал жаңа кандидат, Сильвия Гермон, Тримблді және келісімді қолдады. Гермон Альянстың қатыспауына көмектесіп, орынды жеңіп алды. Уэйр Ассамблея мүшесі болып қалды, бірақ кейін Демократиялық одақтастық партиясына өтті. 2003 жылғы Ассамблея сайлауында Уэйр DUP үшін орынды сәтті қорғады, сонымен қатар Солтүстік Ирландия әйелдер коалициясынан да бір MLA алды. 2005 жылғы жалпы сайлауда партия күресі DUP-ның Уэйрді, Альянстың кандидат қоюы және Маккартнидің сайлауға қатыспау туралы шешімімен (оның орнына Уэйрді қолдауы) өзгерді. Құрылыс сайлауда Гермон орынды сақтап қалды, ол сол кездегі жалғыз Ольстер одағы депутаты болды, бірақ кейіннен ол бұл партиядан шықты. Ол 2010 жылғы сайлауда тәуелсіз депутат ретінде ең үлкен үлеспен жеңіске жетті (Белфаст Батысындағы Джерри Адамстың артында) және 2015 және 2017 жылдарғы сайлауларда қайта сайланды, бірақ оның көпшілігі айтарлықтай азайды. Гермон 2019 жылғы сайлауда зейнетке шықты. Оның қолдауының көп бөлігі Альянсқа ауысты, ал бөлінген одақтас дауысы Альянс кандидаты Стивен Фарриге орынды жеңіп алуға мүмкіндік берді, ол Альянстың жалғыз депутаты болды.

2010 жылдардағы сайлаулар

Сильвия Хермон 2010 жылы UUP фракциясынан, сол партияның NI консервативтерімен сайлау одағына келісіп, UCU NF құруына наразылық білдіріп, шығып кетті.

1990 жылдардағы сайлау

Сандар мен нәтижелер 1995 жылғы қосымша сайлауға емес, 1992 жылғы жалпы сайлауға салыстырылады.

1980 жылдардағы сайлау

1980 жылы Килфеддер шағын Ольстер халықтық унионисттік партиясын құрып, одан кейін барлық сайлауға осы атаумен түсті.

1970-ші жылдардағы сайлау

1977 жылы Килфеддер Солтүстік Ирландияны децентрализациялаудың орнына интеграциялау туралы Енох Пауэллдің ұсыныстарына қарсы шығып, Ольстер одағынан шықты және тәуелсіз Ольстер одағы өкілі ретінде мандатын сақтап қалды. Жаңа Ольстер одағы кандидаттығына Клиффорд Смит түсті, ол бұрын Солтүстік Антримдегі Демократиялық одақтық партияның құрамына кірген еді.