Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грэхам Гриннің 1960 жылғы романы "Күйіп кеткен жағдай" (1960) – ағылшын жазушысы Грэхам Гриннің Африкадағы Конго өзенінің саласының жоғарғы ағысындағы мәйектілер колониясында өтетін романы.
1960 novel by Graham Greene
A Burnt Out Case (1960) is a novel by English author Graham Greene, set in a leper colony on the upper reaches of a tributary of the Congo River in Africa.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Танымал сәулетші Кверри өзінің атақ-даңқынан шаршап, өнерден мағына мен өмірден рақат таба алмай қалды. 1950 жылдардың соңында Конгодағы католик миссионерлері бақылайтын алапестер колониясына жасырын келген ол - доктор Колин, өзі атеист дәрігер - оны "жанып кеткен жағдайдың" психикалық баламасы ретінде диагноз қояды: мүтіклеу кезеңдерінен өткен алапес. Алайда, Кверри алапеспен ауыратын адамдарға көмектесуге тырысқанда, оның ақыл-ойының ауруы баяу емделеді. Кверри пальма майы плантациясының иесі Райкермен кездеседі. Ол өзінің ешнәрсе емес екенін мойындамайтын және Кверридің сол елдегі қатысуының маңыздылығын күшейте түсуге тырысатын католиктік сенімге ие адам. Райкердің әйелі, жас және білімсіз әйел, оның қарапайымдылығынан және өзінің еркіндігінің жоқтығынан мүлдем шаршады. Ол Кверридің бүкіл әлемге өзінің шіркеулерді жобалау және салумен танымал сәулетші екені туралы айтады, ол өзі діни тұрғындар лақтырып тастады деп санайды. Кверри аурухананың жаңа ғимаратын жобалауға және қадағалауға көндіріледі. Паркинсон есімді ағылшын журналисі ауылға келіп, көптеген еуропалық және Солтүстік Америка газеттерінде Кверридің ауылдағы "әулие" қызметі туралы мақалалар сериясын жазуға ниетті, оның ішінде Кверридің өз қызметшісін құтқарып қалуы туралы әңгіме бар. Алайда Паркинсон Кверридің өткенін тек сәулетші ретінде ғана емес, сонымен қатар әйел ретінде де еске салады. Бұл оқиғадан кейін Кверридің бұрынғы сүйіктісі өз-өзіне қол жұмсап, ауылға сапарға шығуына себеп болғандығы анықталады (оның саяхатқа шығуы кінәлі немесе қайғылы сезімнен емес, қайта, оқиға оның сенім мен мамандығының жоғалуын күшейтуге ықпал етті). Алғашқы мақала басылып, ауылға келіп түскенде, Кверри өзінің суреттелуіне ашуланады, Паркинсон ғана емес, сонымен қатар Паркинсон әңгімеге сұхбат берген Райкер. Кверри провинциялық астанаға барады және жолда Райкермен бетпе-бет келеді. Кверри Райкердің әйелі жүкті екенінен қорқатынын және күйеуі балалы болғысы келмейтінін біледі (босанудан бас тартқанына және оны бірнеше рет жыныстық қатынасқа мәжбүрлегеніне қарамастан). Ол Кверриге Райкерден Лучқа дәрігерге бару үшін рұқсат сұрауын айтады. Кверри мен Райкердің арасындағы қақтығыстан кейін Кверри Люкке кетеді және дәрігерге бара алуы үшін өзімен бірге миссис Райкерді алады, бірақ екеуі де Райкерге оның кетуін хабарламайды. Кверри ешқашан онымен жыныстық қатынасқа түспейді. Люк, Кверри мен миссис Райкер қонақ үйде бөлме алады. Алайда, ұйықтамас бұрын, Кверри көрші бөлмеде Раикер ханымның жылап жатқанын сезінді. Ол тергеген кезде, ол оған өзі оқып жатқан романына күліп жатқанын айтады - үйінде тыйым салынатын, ал ол пәк Рикермен бірге виски бөтелкесін бөліседі. Миссис Райкер ұйықтап жатқанда, Кверри оған өз оқиғасына жақын оқиғаны айтады: адам сенімін де, әмірін де жоғалтады. Келесі күні таңертең Паркинсон Кверриге Райкердің әйеліне ұмтылып, Луга келгенін айтады. Кверри, Рикер ханыммен қысқа уақыт кездесіп, оның Рикердің баласына жүкті екенін білгеннен кейін, Люкті тастап, аурухананың құрылысы аяқталуға жақын болған ауылға қайта оралады. Бірнеше күннен кейін Райкер айым ауылға жақын маңдағы монастырға келеді. Ол сестер мен діни қызметкерлерге Кверримен қарым-қатынаста болғанын және оның баласын күтіп тұрғанын айтады. Кверри оған келгенде ол Райкермен жыныстық қатынаста болғанда Кверри туралы ойлады деп мәлімдейді. Осылайша ол Кверридің баласы деп санайтын баламен жүкті болды (ол Райкердің баласы болғанына қарамастан). Ата Томас, ауылдың уақытша қадағалаушысы, Кверриге ашуланады, өйткені ол ауылды ұятқа қалдырып, күнәға батты (сонымен қатар, Кверридің осындай бейнеге ие болуына қарсылық білдіргеніне қарамастан, оның қасиетті ретінде беделін бұзған). Райкер ауылға келіп, Кверримен кездесуді талап етеді, ол түнде доктор Колиннің бөлмесінде тұру үшін кетті. Райкер доктор Колинге жүгіре бастайды, бұл сот оны ешқашан айыптай алмайды деп мәлімдейді, бұл діни қызметкерлерді мазалайды - олардың бірі Райкерді Кериді атудан сақтану үшін қуып жүр. Ашулы Райкер Кверримен бетпе-бет келеді. Неке адалдығын бұзған деп айыпталғанда, Кверри айыптаулардың ақымақтығына күледі. Райкер күлді дұрыс түсінбей, ашуланып, Кверриді өлтіреді. Кверри ауылға жерленеді, бұл оның бұрынғы өміріне ешқашан қайтып бармайтынына байланысты.
Querry, a famous architect who is fed up with his celebrity, no longer finds meaning in art or pleasure in life. Arriving anonymously in the late 1950s at a Congo leper colony overseen by Catholic missionaries, he is diagnosed – by Dr Colin, the resident doctor who is himself an atheist – as the mental equivalent of a 'burnt out case': a leper who has gone through the stages of mutilation. However, as Querry loses himself in working for the lepers, his disease of mind slowly approaches a cure. Querry meets Rycker, a palm oil plantation owner, and a man of apparently earnest Catholic faith who does not accept his own nothingness and tries to amplify the relevance of Querry's presence in that country. Rycker's wife, a young and ill educated woman, is absolutely bored with his prudishness and her own lack of freedom. It is revealed that Querry is a famous architect, known throughout the world for his design and construction of churches – which he himself believes have been defiled by the religious occupants. Querry is persuaded to design and oversee a new building for the hospital. An English journalist called Parkinson arrives at the village with the intention of writing a series of articles, to be syndicated in many European and North American newspapers, on the subject of Querry's perceived 'saintly' activities in the village, including a story of Querry rescuing his servant – an African mutilated by leprosy who became lost in the jungle. However Parkinson also brings up Querry's past not only as an architect but also as a womaniser. It is revealed that Querry's former lover committed suicide, thus prompting his journey to the village (however his journey was not the result of feelings of guilt or grief, but rather the incident acted to magnify his growing loss of faith and vocation.) When the first article is published and received at the village, Querry becomes angered by his portrayal, not only by Parkinson, but by Rycker whom Parkinson interviewed for the story. Querry travels to the provincial capital and on the way calls in to confront Rycker. Querry learns that Rycker's wife fears that she is pregnant and that her husband does not want a child (despite having refused contraception and having effectively forced her into sex numerous times). She tells Querry to ask Rycker for permission to travel to the capital Luc to see a doctor. Following a confrontation between Querry and Rycker, Querry leaves for Luc and takes with him Mrs. Rycker so she may visit the doctor, however neither of the two inform Rycker of her departure. Querry never becomes physically intimate with her. In Luc, Querry and Mrs. Rycker take rooms at the hotel. However, before going to sleep, Querry suspects that Mrs. Rycker is crying in the next room. When he investigates she informs him that she was actually laughing at the novel she is reading – one that would be banned at her home with the pious Rycker – and the two share a bottle of whisky. As Mrs. Rycker is going to sleep, Querry tells her a story which closely parallels his story: a man losing both faith and vocation. The following morning Parkinson informs Querry that Rycker has arrived in Luc in pursuit of his wife and, upon discovering his wife's diary with an entry stating "Spent the night with Q", Rycker accuses Querry of having an affair. Querry, after briefly meeting Mrs. Rycker and learning that she is pregnant with Rycker's child, leaves Luc and returns to the village, where the construction of the hospital is nearing completion. Days later Mrs. Rycker arrives at the convent near the village. She tells the sisters and priests that she has been having an affair with Querry and that she is pregnant with his child. When Querry visits her she claims that she thought of Querry whilst having sex with Rycker in an attempt to endure the man, and thus she became pregnant with what she views as Querry's child (despite it being Rycker's). Father Thomas, the temporary supervisor of the village, becomes angry at Querry for bringing shame and sin upon the village (as well as damaging his image as saintly – despite strong objections to having such an image from Querry himself). Rycker arrives at the village and demands to see Querry, who has gone to stay in Dr. Colin's room for the night. Rycker begins to walk to Dr. Colin's stating that a court would never convict him, which troubles the priests – one of whom pursues Rycker to prevent him shooting Querry. Enraged, Rycker confronts Querry. While being accused of adultery, Querry laughs at the absurdity of the accusations. Rycker misinterprets the laugh and becomes angry and shoots Querry, who then dies. Querry is buried in the village, which fulfills his wish to never return to his old life.
Романдағы арнау және әдеби ниеттер
Грин "Жоқылған жағдайды" Африкада Йондо қаласындағы арашалау ошағының дәрігері доктор Мишель Лешатқа арнады (Грин Конго мен Камерунға сапарлаған, осы романға әсер еткен мұндай ошақтардың бірі). Грин Лехатқа арнаған сөзінде былай деп жазады: "Дәрігер Колин сізден арашалау ауруымен күресу тәжірибесін ғана алды. Дәрігер Колиннің арашалау ошағы – сіздің ошағыңыз емес. Мен сіздің Миссиясының әкелерінен Superior's cheroots ұрладым, осымен шектелдім, ал сіздің епископыңыздан – менің Руки өзенімен саяхаттауыма соншалықты жомарт болған қайықты алдым". Романның кейіпкерлері туралы айта отырып, Грин былай деп жазады: "Керриді, Райкерлерді, Паркинсонды, Әке Томасты анықтауға тырысудың қажеті жоқ, олардың бәрі – романдар жазушы ретінде отыз жылдық тәжірибеден қалыптасқан кейіпкерлер". Грин осы туындыдағы әдеби мақсатына қатысты: "Бұл – әртүрлі сенімдерге, жартылай сенімге және сенімсіздікке, әлемдік саясаттан және күнделікті мәселелерден алыс, мұндай айырмашылықтар айқын сезіліп, өрнек табатын ортада, драмалық түрде көрініс беруге жасалған тытыру" деп жазды. Арашалау ошағындағы дәрігердің еңбегі мен жазушының еңбегін салыстыра отырып, Грин былай дейді: "Дәрігер де "ешқандай жақсылық жасай алмай, ұзақ уақыт бойы үмітсіздікке ұшыраудан" қорғалмайды, бұл – жазушының өмірінде кездесетін "қапаздану" секілді".
Greene dedicated A Burnt Out Case to Docteur Michel Lechat, a medical doctor at a leper colony in Yonda in Africa (one of a number of such colonies Greene had visited in the Congo and the Cameroons, which had inspired his novel). In his dedication to Lechat, Greene writes: "Doctor Colin has borrowed from you his experience of leprosy and nothing else. Doctor Colin's leproserie is not your leproserie From the fathers of your Mission I have stolen the Superior's cheroots that is all, and from your Bishop the boat that he was so generous as to lend me for a journey up the Ruki." In reference to the characters in the novel, Greene writes: "It would be a waste of time for anyone to try to identify Querry, the Ryckers, Parkinson, Father Thomas they are formed from the flotsam of thirty years as a novelist." Commenting on his literary intentions in the work, Greene wrote that it was, "an attempt to give dramatic expression to various types of belief, half belief, and non belief, in the kind of setting, removed from world politics and house hold preoccupations, where such differences are felt acutely and find expression." Drawing a comparison between a leper colony doctor's work and that of a novelist, Greene adds: "A doctor is not immune from 'the long despair of doing nothing well", the same "cafard that hangs around a writer's life".