Кіріспе

Caproni Ca.3 – Бірінші дүниежүзілік соғыс және соғыстан кейінгі кезеңдегі итальяндық ауыр бомбалаушы ұшақ. Бұл 1914 жылғы Caproni Ca.1 ұшағымен басталып, 1917 жылғы Caproni Ca.5 нұсқасына дейін жалғасқан ұшақтар сериясының ең көптеп өндірілген түрі болды.

Даму

Ca.1-ден Ca.2-ге қарай даму, өте жақсы конструкцияланған ұшаққа қуатты арттырудың пайдалы екенін көрсетті. Ca.3 – Ca.2-нің жетілдірілген нұсқасы болып табылады, онда қанаттарында орналасқан екі қозғалтқыш, сол конструкциядағы орталық, итергіш қозғалтқыш ретінде қолданылған Isotta Fraschini қозғалтқышымен ауыстырылды. Прототипі 1916 жылдың соңында ұшырылып, жақын арада өндіріске түсті. Caproni сол кезде бұл ұшақты Caproni 450 а.к. деп атаса, итальян әскері оны Ca.3 деп белгіледі. Соғыстан кейін Caproni компаниясы оны Ca.33 деп қайта атады. Осы ұшақтардан 250-300 дана салынды, олар итальян әскері мен теңіз күштеріне (соңғысы оны торпеда тасушы бомбалаушы ретінде пайдаланды) және француз әскеріне жеткізілді. Соғыстың аяқ жағында Роберт Эснау Пелтери лицензия бойынша Францияда тағы 83 (кейбір дереккөздерде 19 ғана) ұшақ құрастырды. Назар аударыңыз: жарияланған материалдарда Caproni ұшақтарының ертедегі атауларында кейбір қарама-қайшылықтар бар. Бұл шатасудың себебі, ішінара, ұшақтарды белгілеу үшін қолданылған үш түрлі жүйеге байланысты: Caproni компаниясының сол кездегі ішкі таңбалауы, итальян әскері қолданған атаулар және соғыстан кейін Caproni бұрынғы үлгілеріне берген жаңа есімдер.

Дизайн

Ca.3 – ағаштан жасалған, үш қозғалтқышты, матамен қапталған екі қанатты ұшақ. Төрт адамнан тұратын экипаж ашық орталық кабинаға орналастырылды (алдыңғы оқшы, екі ұшқыш және артқы оқшы-механик). Артқы оқшы жоғары пулеметтерді иеленді, пропеллер алдындағы қорғаныш "клеткада" орталық қозғалтқыштың үстінде тұрып оқты. Тұрақты, дәстүрлі шасси әр қозғалтқыштың астында екі доңғалақты және әр будың соңғы бөлігінде құйрық тіреуіші болды. Үлкен екі дөңгелек алдыңғы бөліктің құлауын болдырмады және қауіпсіздікті қамтамасыз етті. Қару-жараққа екі-төрт Revelli 6,5 мм немесе 7,7 мм пулемет кірді, олардың бірі алдыңғы айналмалы орнатылған, ал бірі, екі немесе кейде тіпті үші жоғарғы айналмалы орнатылған. Бомбалар ұшақтың корпусының астына ілінді.

Пайдалану тарихы

Ca.1 1915 жылдың ортасында итальян армиясының құрамына енді және алғаш рет 20 тамызда Аустрияның Айсовицца әуе базасына шабуыл жасады. Он бес бомбалау эскадрильясы (1°–15° Squadriglia) Ca.1, Ca.2 және Ca.3 бомбалаушыларымен жабдықталды, көбінесе Австро-Венгриядағы нысаналарды бомбалады. 12-ші эскадрилья Ливияда орналасқан. 1918 жылы 3°, 14° және 15° эскадрильялар Францияда жұмыс істеді. Итальян армиясынан басқа, Франция түпнұсқа және лицензиялық үлгілерді пайдаланды (түпнұсқа Caproni бомбалаушылары француз CAP эскадраларында, лицензиялық үлгілер CEP эскадраларында қолданылды). Олар сондай-ақ американдық экспедициялық корпусымен де пайдаланылды. Ұлыбритания Корольдік Әскери-теңіз авиациясының Ca.3-ті пайдалануы туралы шатасу туды. RNAS үлкен үш қанатты Ca.4-тен алты дана алды және Ca.3-ті пайдаланбады. Ұлыбританияның Ca.4 бомбалаушылары операциялық түрде қолданылмады және соғыс аяқталғаннан кейін Италияға қайтарылды. Соғыстан кейін жеткізілген кейбір Ca.36M бомбалаушылары Беннито Муссолинидің Солтүстік Африкаға жасаған алғашқы шабуылдарында қолданылуға жеткілікті уақыт бойы қызметте болды.

Нұсқалар

Соғыстан кейін келесі атаулардың барлығы қолданылды. Ол кезде барлығы Caproni компаниясының 300 ат күшілік және армияның Ca.3 деп аталды. Ca.34 және Ca.35 екі ұшқыштың қатар отыруы үшін, осылайша аэродинамиканы жақсарту мақсатында өзгертілген орталық гондоламен жабдықталған. Өндіріске түспеген. Ca.36 – сақтауды жеңілдету үшін алынып тасталатын қанат панельдерімен. Ca.36M немесе Ca.36 mod (modificato – "өзгертілген" деген мағынада) – соғыстан кейін өндіріске енгізілген жеңілдетілген және қарапайым нұсқа. 1923 және 1927 жылдар аралығында 153 дана жеткізілді, оның 144-і жаңа Regia Aeronautica-ға берілді. Ca.36S – әуе шалғары нұсқасы (Ca.36M-нен аз ғана саны түрлендірілген). Ca.39 – гидроұшақ нұсқасы. CA 211 прототипі. Ca.56a – соғыстан қалған артық Ca.3 ұшақтарын қайта жабдықтау арқылы жасалған авиалайнерлер.

Италия

Белгісіз ID – Ca.36 Италия әуе күштері мұражайында, Лацио облысы, Браччано қаласында тұрақты көрмеде. Нервеза-делла-Баттальядағы (Тревизо) Джонатан коллекциясында Ca.33Z нұсқасының ұшуға жарамды көшірмесі бар.

Словакия

Көшірме – Ca.33 2012 жылдың маусым айынан бері Братислава қаласындағы М. Р. Штефаник әуежайының ұшу залында қойылған, ол Трнава облысындағы Пещаны қаласындағы Әскери тарих мұражайынан уақытша алынған.

Америка Құрама Штаттары

Беймәлім ID – Ca.36 Огайо штатының Дейтон қаласындағы АҚШ Әуе күштері ұлттық мұражайында тұрақты экспозицияда көрсетілген.