Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Асқазан мен жұқа ішек қабынуы
Inflammation of the stomach and small intestine
Гастроэнтерит көбінесе вирустардан туындайды; балаларда ротавирус ауыр сырқаттың ең көп кездесетін себебі болып табылады. Ересектерде норовирус және Кампилобактер жиі кездеседі. Дұрыс дайындалмаған тағамды жеу, ластанған су ішу немесе инфекция жұқтырған адаммен жақын байланыста болу арқылы ауру тарауы мүмкін. Балаларға мырыш (цинк) қосымшасын қабылдау ұсынылады. Әдетте антибиотиктер қажет емес. Дегенмен, қызба және қанды іш өткізі бар кішкентай балаларға антибиотиктер ұсынылады. Балалар және дамып келе жатқан елдердегі адамдар ең көп зардап шегеді. 2011 жылы шамамен 1,7 миллиард жағдай тіркелді, нәтижесінде бес жасқа дейінгі 700 мың бала қаза тапты. Дамып келе жатқан елдерде екі жасқа дейінгі балалар жылына алты немесе одан да көп инфекцияға шалдығады. Ересектерде бұл сирек кездеседі, себебі иммунитет дамуына байланысты.
Gastroenteritis is usually caused by viruses; In children, rotavirus is the most common cause of severe disease. In adults, norovirus and Campylobacter are common causes. Eating improperly prepared food, drinking contaminated water or close contact with a person who is infected can spread the disease. Zinc supplementation is recommended in children. Antibiotics are generally not needed. However, antibiotics are recommended for young children with a fever and bloody diarrhea. Children and those in the developing world are affected the most. In 2011, there were about 1.7 billion cases, resulting in about 700,000 deaths of children under the age of five. In the developing world, children less than two years of age frequently get six or more infections a year. It is less common in adults, partly due to the development of immunity.
Белгілері мен симптомдары
Гастроэнтерит әдетте диарея мен құсуды қамтиды. Алайда, кедей елдерде ауыр инфекцияларды емдеу мүмкін болмайды және тұрақты диарея жиі кездеседі. Сусыздану диареяның жиі кездесетін салдары болып табылады. Балалардағы қанағаттандырылмайтын сусыздануды терінің түсі мен серпімділігіне басылғанда баяу қайта орналасуы арқылы анықтауға болады. Жұқтырулар нашар санитарлық жағдайлар мен нашар тамақтану жағдайы бар аймақтарда жиі кездеседі. Балалар ересектерге қарағанда HUS-қа көбірек бейім. Ротавирус балаларда гастроэнтериттің ең көп таралған себебі, ал норовирус барлық жағдайлардың шамамен 18%-ын құрайды. Жалпы алғанда, дамыған елдерде жұқпалы диареяның 21–40% вирустық гастроэнтериттен туындайды. Норовирус Америкадағы ересектер арасында гастроэнтериттің жетекші себебі болып табылады және вирустық гастроэнтерит шақырудың 90%-ын құрайды. Балаларда бактериялар жағдайлардың шамамен 15%-ын тудырады, ең көп таралған түрлері – Escherichia coli, Salmonella, Shigella және Campylobacter түрлері. Дамып келе жатқан елдерде, әсіресе Сахарадан оңтүстік Африка мен Азияда холера гастроэнтериттің жиі кездесетін себебі болып табылады. Токсигенді Clostridium difficile қарт адамдарда жиі кездесетін диареяның маңызды себебі болып табылады. Антибиотиктерді қолданған адамдарда Staphylococcus aureus жұқпалы диарея да пайда болуы мүмкін. Жедел "саяхатшының диареясы" әдетте бактериялық гастроэнтериттің бір түрі, ал созылмалы түрі көбінесе паразиттік болады. Қышқылды төмендететін дәрілер Clostridium difficile, Salmonella және Campylobacter түрлері сияқты бірқатар микроорганизмдерге ұшырағаннан кейін маңызды инфекция қаупін арттырады. Протондық сорғы тежегіштерін қабылдағандарда H2 антагонисттерін қабылдағандарға қарағанда қауіп жоғары. Бұл жағдай аурудың жоғары таралуы бар аймандарға сапарлаған адамдарда, балабақшаға баратын балаларда, еркектер арасындағы жыныстық қатынаста, апаттардан кейін және нашар тамақтану жағдайы бар адамдарда жиірек кездеседі. АҚШ-та 2006 жылдан 2011 жылға дейін жұқпалы емес гастроэнтерит үшін шұғыл медициналық көмекке жүгіну көрсеткіші 30%-ға төмендеді. Шұғыл медициналық көмек бөлімінде қаралатын жиі кездесетін 20 жағдайдың ішінде жұқпалы емес гастроэнтерит көрсеткіштерінде ең үлкен төмендеу тіркелді.
Gastroenteritis usually involves both diarrhea and vomiting. However, in poor countries treatment for severe infections is often out of reach and persistent diarrhea is common. Dehydration is a common complication of diarrhea. Severe dehydration in children may be recognized if the skin color and position returns slowly when pressed. Repeat infections are typically seen in areas with poor sanitation, and malnutrition. Children are more predisposed to getting HUS than adults. Rotavirus is the most common cause of gastroenteritis in children, Norovirus is the cause in about 18% of all cases. Generally speaking, viral gastroenteritis accounts for 21–40% of the cases of infectious diarrhea in developed countries. Norovirus is the leading cause of gastroenteritis among adults in America accounting for about 90% of viral gastroenteritis outbreaks. In children, bacteria are the cause in about 15% of cases, with the most common types being Escherichia coli, Salmonella, Shigella, and Campylobacter species. In the developing world, especially sub Saharan Africa and Asia, cholera is a common cause of gastroenteritis.<! Toxigenic Clostridium difficile is an important cause of diarrhea that occurs more often in the elderly. Staphylococcus aureus infectious diarrhea may also occur in those who have used antibiotics. Acute "traveler's diarrhea" is usually a type of bacterial gastroenteritis, while the persistent form is usually parasitic. Acid suppressing medication appears to increase the risk of significant infection after exposure to a number of organisms, including Clostridium difficile, Salmonella, and Campylobacter species. The risk is greater in those taking proton pump inhibitors than with H2 antagonists. It occurs more commonly in persons who have traveled to areas with high prevalence, children who attend day care, men who have sex with men, and following disasters. and in those with poor nutritional status. In the United States, rates of emergency department use for noninfectious gastroenteritis dropped 30% from 2006 until 2011. Of the twenty most common conditions seen in the emergency department, rates of noninfectious gastroenteritis had the largest decrease in visits in that time period.
Патофизиология
Гастроэнтерит – кіші немесе үлкен ішектің қабынуынан туындаған құсу немесе диарея, көбінесе инфекция салдарынан. Жүйелі бақылау үшін диагностикалық тексерулер де жасалуы мүмкін. Көздердің кіріңкі болуы, әрекеттеу қабілетінің төмендеуі, көзден жас шықпауы және ауыздың құрғауы сияқты белгілер (бірге пайда болғанда) қосымша көмектеседі.
Gastroenteritis is defined as vomiting or diarrhea due to inflammation of the small or large bowel, often due to infection. Diagnostic testing may also be done for surveillance. Other useful findings (when used in combination) include sunken eyes, decreased activity, a lack of tears, and a dry mouth.
Дифференциалдық диагностика
Асқазан-ішек ауруына ұқсас белгілер мен көріністердің басқа да ықтимал себептерін анықтау қажет, оларға апендицит, ішек бұралуы (вольвулус), ішек қабыну аурулары, зәр жолдарының инфекциялары және қант диабеті жатады. Егер адам тек құсу немесе диарея (екі бірдей емес) белгілерін көрсетсе, айырмашылықты анықтау қиын болуы мүмкін. Емшек сүтімен тамақтандыру, әсіресе нашар санитарлық жағдайларда, және жалпы санитарлық жағдайды жақсарту маңызды. Қазіргі уақытта екі коммерциялық ротавирус вакцинасы бар және тағы бірнешеуі әзірленуде. Бұл вакцина, қан айналымындағы инфекциялардың санын азайту арқылы, вакциналанбаған балаларда да аурудың алдын алуға көмектеседі. 2000 жылдан бері АҚШ-та ротавирусқа қарсы вакцинация бағдарламасын енгізу нәтижесінде диарея ауруының көрсеткіші 80 пайызға дейін төмендеді. Вакцинаның бірінші дозасы 6 мен 15 апта аралығындағы нәрестелерге салынуы тиіс. Гастроэнтеритке қарсы бірнеше вакцина әзірленуде. Мысалы, шигелла және энтеротоксигендік Escherichia coli (ETEC) бактерияларына қарсы вакциналар, олар әлем бойынша гастроэнтериттің екі маңызды бактериялық себебі болып табылады.
Other potential causes of signs and symptoms that mimic those seen in gastroenteritis that need to be ruled out include appendicitis, volvulus, inflammatory bowel disease, urinary tract infections, and diabetes mellitus. The differential diagnosis can be complicated somewhat if the person exhibits only vomiting or diarrhea (rather than both). Breastfeeding is important, especially in places with poor hygiene, as is improvement of hygiene generally. Two commercial rotavirus vaccines exist and several more are in development. This vaccine may also prevent illness in non vaccinated children by reducing the number of circulating infections. Since 2000, the implementation of a rotavirus vaccination program in the United States has substantially decreased the number of cases of diarrhea by as much as 80 percent. The first dose of vaccine should be given to infants between 6 and 15 weeks of age. There are a number of vaccines against gastroenteritis in development. For example, vaccines against Shigella and enterotoxigenic Escherichia coli (ETEC), which are two of the leading bacterial causes of gastroenteritis worldwide.
Менеджмент
Гастроэнтерит көбінесе өзінен-өзі шектеліп, жедел өтетін және дәрі қабылдауды қажет етпейтін ауру. Бутилскополамин болса ішкі ауруды басуға көмектеседі.
Gastroenteritis is usually an acute and self limiting disease that does not require medication. and butylscopolamine is useful in treating abdominal pain.
Суландыру
Балалар мен ересектердегі гастроэнтеритті емдеудің негізгі әдісі – дегидратацияны толықтыру. Бұл, әдетте, регидратациялық ерітіндіні ішу арқылы жасалады, бірақ сананың төмендеуі немесе дегидратацияның ауырлығы жоғары болса, тамырға салу қажет болуы мүмкін. Күрделі көмірсулар (яғни, бидай немесе күріштен жасалғандар) негізіндегі алмастыру терапиясы өнімдері, қарапайым қант негізіндегі өнімдерге қарағанда тиімдірек болуы мүмкін. Қарапайым қанттың мөлшері жоғары сусындар, мысалы, газдалған сусындар мен жеміс шырындары, бес жасқа дейінгі балаларға ұсынылмайды, себебі олар диареяны күшейтеді.
The primary treatment of gastroenteritis in both children and adults is rehydration. This is preferably achieved by drinking rehydration solution, although intravenous delivery may be required if there is a decreased level of consciousness or if dehydration is severe. Drinking replacement therapy products made with complex carbohydrates (i. e. those made from wheat or rice) may be superior to those based on simple sugars. Drinks especially high in simple sugars, such as soft drinks and fruit juices, are not recommended in children under five years of age as they may increase diarrhea.
Тамақ
Емшек сүтімен тамақтандырылатын нәрестелерді бұрынғысынша қалыпты емізуді жалғастыру, ал формуламен тамақтандырылатын нәрестелерді ORT-мен регидратациядан кейін бірден формуламен тамақтандыру ұсынылады. Лактозасыз немесе лактозасы азайтылған формулалар көбінесе қажет емес. Олар антибиотиктерге байланысты диареяны алдын алу және емдеуге көмектесуі мүмкін. Ашытылған сүт өнімдері (мысалы, йогурт) да пайдалы. Цинк қосымшалары дамушы елдердегі балалардың диареясын емдеуде де, алдын алуда да тиімді болып көрінеді.
It is recommended that breast fed infants continue to be nursed in the usual fashion, and that formula fed infants continue their formula immediately after rehydration with ORT. Lactose free or lactose reduced formulas usually are not necessary. They may be useful in preventing and treating antibiotic associated diarrhea. Fermented milk products (such as yogurt) are similarly beneficial. Zinc supplementation appears to be effective in both treating and preventing diarrhea among children in the developing world.
Құсуға қарсы дәрілер
Балаларда құсуды емдеу үшін құсуға қарсы дәрілер пайдалы болуы мүмкін. Ондансетронның белгілі бір тиімділігі бар, бір дозасын қабылдау интравендік сұйықтықтар қажеттілігін азайтумен, ауруханаға жатқызудың азаюымен және құсудың басылуымен байланысты. Дегенмен, ондансетронды қолдану балаларда ауруханаға қайта түсу ықтималдығын арттыруы мүмкін. Клиникалық жағдай талап етсе, ондансетронды ішке қабылдауға болады. Дименгидринат құсуды азайтады, бірақ клиникалық тұрғыдан маңызды пайдасы жоқ. Немесе егер сезімтал бактериялық себеп анықталған немесе күдік туғызса. Егер антибиотиктер қолданылатын болса, фторхинолонға қарағанда макролид (мысалы, азитромицин) артықшылыққа ие, себебі соңғысына төзімділік жоғары. Сальмонелла тифи және Гиардия түрлері. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) қанды диарея және қызбасы бар кішкентай балаларды емдеу үшін антибиотиктерді қолдануды ұсынады. Лоперамид, опиоид аналогы, диареяның белгілі бір көріністерін емдеу үшін жиі қолданылады. Алайда, лоперамидті балаларға ұсынбау керек, өйткені ол дамымаған қан-ми тосқаулынан өтіп, уыттануға әкелуі мүмкін. Бисмут субсалицилаты, үш валентті бисмут пен салицилаттың ерімейтін кешені, жеңіл және орташа жағдайларда қолданылуы мүмкін. Холера шамамен үш-бес миллион ауру жағдайын тудырады және жыл сайын шамамен 100 000 адамның өліміне себеп болады. 2000 жылға қарай өлім-жітім көрсеткіші айтарлықтай төмендеді (жыл сайын шамамен 1,5 миллион өлім), бұл негізінен ауыз арқылы регидратациялық терапияны енгізу және кеңінен қолданудың нәтижесі. АҚШ-та гастроэнтериттің себебін тудыратын инфекциялар екінші жиі кездесетін инфекция болып табылады (суық тигеннен кейін), және олар 200-375 миллион жедел диарея жағдайына әкеледі. АҚШ-та гастроэнтериттің барлық түрлерінен туындаған шығындар жылына 23 миллиард долларды құрайды, ал ротавирус ғана жылына шамамен 1 миллиард долларлық шығындарға әкеледі. Бұрын ол жиі тиф қызыбы немесе «холера морбусы» деп аталатын, сондай-ақ «ішек ауруы», «асығу», «диарея», «ішек талмасы», «ішек шағымдары» немесе басқа да ескі атаулармен белгілі болған. Холера морбусы – холера емес, гастроэнтеритті атау үшін қолданылған тарихи термин.
Antiemetic medications may be helpful for treating vomiting in children. Ondansetron has some utility, with a single dose being associated with less need for intravenous fluids, fewer hospitalizations, and decreased vomiting. However, the use of ondansetron might possibly be linked to an increased rate of return to hospital in children. The intravenous preparation of ondansetron may be given orally if clinical judgment warrants. Dimenhydrinate, while reducing vomiting, does not appear to have a significant clinical benefit. or if a susceptible bacterial cause is isolated or suspected. If antibiotics are to be employed, a macrolide (such as azithromycin) is preferred over a fluoroquinolone due to higher rates of resistance to the latter. Salmonella typhi, and Giardia species. The World Health Organization (WHO) recommends the use of antibiotics in young children who have both bloody diarrhea and fever. Loperamide, an opioid analogue, is commonly used for the symptomatic treatment of diarrhea. Loperamide is not recommended in children, however, as it may cross the immature blood–brain barrier and cause toxicity. Bismuth subsalicylate, an insoluble complex of trivalent bismuth and salicylate, can be used in mild to moderate cases, Cholera causes about three to five million cases of disease and kills approximately 100,000 people yearly. Death rates were reduced significantly (to approximately 1.5 million deaths annually) by 2000, largely due to the introduction and widespread use of oral rehydration therapy. In the US, infections causing gastroenteritis are the second most common infection (after the common cold), and they result in between 200 and 375 million cases of acute diarrhea In the United States gastroenteritis as a whole is believed to result in costs of US$23 billion per year, with rotavirus alone resulting in estimated costs of US$1 billion a year. Before this time it was commonly known as typhoid fever or "cholera morbus", among others, or less specifically as "griping of the guts", "surfeit", "flux", "colic", "bowel complaint", or any one of a number of other archaic names for acute diarrhea. Cholera morbus is a historical term that was used to refer to gastroenteritis rather than specifically cholera.
Басқа жануарлар
Көптеген бірдей агенттер мысықтар мен иттердегі және адамдардағы асқазан-ішек қабынуын тудырады. Ең көп кездесетін микроорганизмдер – Campylobacter, Clostridium difficile, Clostridium perfringens және Salmonella. Көптеген улы өсімдіктер де симптомдарға себеп болуы мүмкін. Кейбір агенттер нақты бір түрге ғана тән. Жұқпалы гастроэнтерит коронавирусы (TGEV) шошқаларда кездеседі, нәтижесінде құсу, диарея және дегидратация пайда болады. Ол шошқаларға жабайы құстар арқылы тарайды деп саналады және оны емдеуге арнайы жол жоқ. Адамдарға жұқпайды.
Many of the same agents cause gastroenteritis in cats and dogs as in humans. The most common organisms are Campylobacter, Clostridium difficile, Clostridium perfringens, and Salmonella. A large number of toxic plants may also cause symptoms. Some agents are more specific to a certain species. Transmissible gastroenteritis coronavirus (TGEV) occurs in pigs resulting in vomiting, diarrhea, and dehydration. It is believed to be introduced to pigs by wild birds and there is no specific treatment available. It is not transmissible to humans.