Кіріспе

Қасуга тайша (春日大社) – Жапонияның Нара префектурасындағы Нара қаласында орналасқан синтоизм ғибадатханасы. Ол 768 жылы құрылған және ғасырлар бойы бірнеше рет қайта салынған Фудзивара әулетінің ғибадатханасы. Ішкі кеңістігі көптеген қола шамдарымен және ғибадатханаға дейін жеткізетін көптеген тас шамдарымен әйгілі. Касуга зукури сәулет стилі Касуга тайшасының хонденінен (қасиетті орын) атын алған. Касуга тайшасындағы торий синтоизмдегі ең көне торийлердің бірі болып табылады және Жапонияның көп бөлігінде кездесетін торий стиліне әсер еткен. Касуга тайшасы және оған жақын орналасқан Касугаяма Ежелгі Орманы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне "Ежелгі Нараның тарихи ескерткіштері" атымен енген. Касуга тайшасына апаратын жол еліктер саябағынан өтеді. Саябақта еліктер еркін жүреді және олар ғибадатханада және төңіректегі таулы аймақта тұратын синтоистік құдайлардың қасиетті елшілері деп саналады. Касуга тайшасы мен еліктер Намбокучо кезеңінің көптеген картиналарында және өнер туындыларында бейнеленген. Жол бойында үш мыңнан астам тас шам орналасқан. Манио ботаникалық бақшасы ғибадатхананың жанында орналасқан.

Шығу тегі

Бұл ғибадатхананың пайда болуы, аңыз бойынша, Касуга тайшасының алғашқы камиі Такемикадзучи 768 жылы ақ бұғының арқасында Микаса тауының басына келген кезде басталды. Осы ками Нараны қорғау мақсатымен Касима-Джингу ғибадатханасынан келгені айтылады. Бұл қасиетті орын алғаш рет Хэйан дәуірінде Фудзивара әулетінің және Императрица Шотокутің ықпалы арқасында императорлық үкіметтің қамқорлығына ие болды. 1871 жылдан 1946 жылға дейін Касуга ғибадатханасы ресми түрде Канпей тайша (官幣大社) деп тағайындалды, яғни ол мемлекеттік қолдауға ие ғибадатханалардың ең жоғары дәрежесінде тұрды.

Діни мәні

Мұнда сақталған төрт негізгі ками – Аме но кояне, Химегами, Фуцунуши но микото және Такемиказучи но микото. Бұл Касуга тайшасының басты құдайлары болғанымен, олар көбінесе Касуга Даймёджин деп аталатын, біріктірілген және әртүрлі сенімдерді қамтитын құдай ретінде топтастырылады. Осы көп қырлы камидің маңыздылығы сол еді, ол бірден бірнеше құдайға дұға етуді қалаған болашақ жандар үшін үлгі болды.

Сәулет

Касуга тайшасының сәулет стилі Касуга зукури деп аталатын оның басты залының (хонден) атынан шыққан. Қасиетті орын кешенін төрт галерея қорғайды және онда негізгі киелі орын, қазына үйі, бірнеше залдар мен үлкен қақпалар бар. Бұл ғибадатхананың әдемі ерекшелігі – сәуірдің соңы мен мамырдың басында гүлдейтін «Суназури но Фудзи» деп аталатын көптеген глициния ағаштары. Бұл ғибадатханада сондай-ақ тас немесе қоладан жасалған 3000-нан астам шам бар. Оларға арналған арнайы зал – Фудзинами но я залы, бірақ шамдар тек Сэцубун Манторо және Чуген Манторо фестивальдері кезінде ғана жағылады. Төрт негізгі камидің әрқайсысына арналған жеке ғибадатханалар бар, олардың бәрі бірдей сәулет стилінде салынған. Олардың ерекшелігі – көлбеу шатырлар, тікбұрышты құрылым, кацуоги (декоративтік ағаш бөреулер) және чиги (қос шатырлық конструкциялар). Бірінші зал Такемикадзучи но Микотоға, екіншісі Фуцунуши но Микотоға, үшіншісі Аменокояне но Микотоға, ал соңғы зал Химэгамиге арналған. Касуга тайшасы, Исе Ұлы ғибадатханасы мен Идзумо тайшасы сияқты, шикинен зōтай (式年造替) дәстүрін – ғибадатханаларды жүйелі түрде қайта жаңартуды жалғастырады. Бұл дәстүр Шинтоның токовака (常若) тұжырымына негізделген, онда заттар мәңгілікке ұмтынып, құдайлық мәртебесін сақтау үшін жаңарып тұрады. Исе Ұлы ғибадатханасы сияқты, Касуга тайша да Нара дәуірінен бері 1000 жылдан астам уақыт бойы әр 20 жыл сайын ғибадатханаларын бірдей үлгіде қайта салып келеді. Соңғы қайта құру 2016 жылы өткізілген 60-шы қайта құру болды.

Фестивальдар

Сэцубун Манторо (3 ақпан) және Чуген Манторо (14-15 тамыз) мерекелерінде үш мың ғибадатхана фонарьлары бірден жағылады. Сэцубун Манторосы қыстан көктемге маусымдық ауысуды тойлауды білдіреді, ал Чуген Манторосы жаздан күзге өтуге байланысты. Екеуі де жапон мәдениетіндегі Обон және Сэцубун мерекелерін атап өту мақсатымен өткізіледі. Касуга үлкен ғибадатханасында адамдар екі мерекеде де шамдарды жаққаннан бұрын тілектерін немесе эмаларын жазып, бекітеді. Сонымен қатар, осы уақытта құрғақ бұршақ лақтыру арқылы болашақтағы бақытсыздықтан сақтануға болады деп есептеледі. 13 наурыз – Касуга Мацури, гагаку және бугаку билерін қосатын жергілікті фестиваль. Синтоист әйелдер Хэйан және Нара дәуірлеріне дейінгі дәстүрлі жапон Ямато май биін орындайды. Бұл фестивальде "қасиетті" жылқының қала көшелерімен шеруінен тұратын жылқы тойы да өтеді. Адамдар Хэйан мен Эдо дәуірлерінің дәстүрлі киімдерін киген күйінде және денгаку музыкасымен бірге нағыз кагура биін тамашалауға болады. Касуга Вакамия фестивалі жыл сайын 15-18 желтоқсан аралығында Вакамия Джинья ғибадатханасында өтеді. Бұл жиынның басты мақсаты – аурулардың алдын алу және көктемге жаңа өсімділікті ынталандыру болды. Касуга Мацури сияқты, келушілер дәстүрлі киіммен жүріп, кагура биін тамашалай алады.

Касугаяма көне орманы

Касугаяма Ежелгі Орманы – Касугаяма тауының шамамен 250 гектар (620 акр) жерді алып жатқан, биіктігі 498 метр (1634 фут) болатын басына жақын орналасқан алғашқы орман. Онда 175 түрлі ағаш, 60 түрлі құс және 1,180 түрлі жәндік мекендейді. Касуга Ұлы ғибадатханасына жақын бұл аймақта 841 жылдан бері аң аулау мен ағаш кесуге тыйым салынған. Касугаяма ұзақ жылдар бойы Касуга Ұлы ғибадатханасымен байланысты болғандықтан, қасиетті төбе саналады. Касуга Ұлы ғибадатханасының ғимараттарының аясындағы орман көрінісі Нара дәуірінен бері өзгеріссіз сақталған.