Кіріспе

Американдық саясаттанушы (1943 жылы туған)

Чарльз Алан Мюррей (/mɜr/; 1943 жылдың 8 қаңтарында туған) – американдық саясаттанушы. Ол Вашингтондағы консервативті ой-сана орталығы – Американдық кәсіпкерлік институтында В. Х. Брэйди ғылыми стипендиаты. Мюррейдің еңбектері жоғары дәрежеде даулы. Оның "Жетістіксіздік: Американдық әлеуметтік саясат, 1950–1980" (1984) кітабы американдық әлеуметтік қамтамасыздандыру жүйесін талқылайды. "Қоңырау қисығы" (1994) кітабында ол және авторлас Ричард Хернштейн 20 ғасырдағы американдық қоғамда интеллект ата-ананың әлеуметтік-экономикалық жағдайына немесе білім деңгейіне қарағанда көптеген жеке нәтижелерді – табыс, жұмыс өнімділігі, некеден тыс жүктілік және қылмыс сияқты – жақсы болжай алатынын айтады. Сонымен қатар, әлеуметтік қамтамасыздандыру бағдарламалары мен әлеуметтік жағдайы нашар адамдардың әлеуметтік жағдайын жақсартуға бағытталған білім беру шаралары көбінесе кері нәтиже береді. "Қоңырау қисығы" сондай-ақ, нәсілдік және этникалық топтар арасындағы орташа интеллект коэффициентінің (IQ) айырмашылығының кем дегенде жартылай генетикалық себептерге байланысты екенін мәлімдейді, бірақ бұл көзқарас қазіргі таңдағы ғылыми қауымдағы басым пікірмен сәйкес емес деп есептеледі.

Ерте өмір және білім

Шотланд-ирландтық тегі бар Мюррей 1943 жылдың 8 қаңтарында Айова штатының Ньютон қаласында дүниеге келді және республикалық, «Норман Роквелл сияқты отбасы» болып өсті, ол моральдық жауапкершілікке баса назар аударды. Ол Фрэнсис Б. (туған тегі Патрик) мен Maytag компаниясының басшысы Алан Б. Мюррейдің ұлы. Оның жастық шағы көтеріңкі және әзілқойлық сезімталдықпен ерекшеленді. Жасөспірім кезінде ол жасөспірімдер жиналатын орында бильярд ойнады, пікір таласу дағдыларын дамытты, еңбек одақтарын қолдады (ата-анасының наразылығына қарамастан) және бір рет полиция бөліміне жақын орналасқан айқышқа, оны достарымен бірге тұрғызып, өртеп жіберді. Мюррей SAT-тың оған Ньютоннан Гарвардқа түсуге көмектескенін айтады. «1961 жылы емтихан мені Айова штатының шағын қаласынан Гарвардқа қабылдауға көмектесті, мен Эксетер мен Андоверден келген үміткерлермен бәсекелесе алатынымды көрсетуге мүмкіндік берді», - деп жазды Мюррей. «Содан бері мен SAT-ты қарапайым адамның досы деп қараймын, Гарвард президенті Джеймс Брайант Конант 1940 жылдары SAT-ты елге ұсынғанда осылай болатынын айтқан». Дегенмен, 2012 жылы The New York Times газетінде жарияланған мақаласында Мюррей SAT-тың колледжге түсудегі рөлін алып тастауды қолдап, SAT «жаңа жоғарғы топтың жеңілдігінің символына айналды, себебі адамдар (бұл дұрыс болмаса да) жоғары ұпалдар жеке мектептердің ресурстары мен қымбат емтиханға дайындық бағдарламалары арқылы алынады деп санайды» деді. Мюррей 1965 жылы Гарвард университетінің тарих факультетін бітіріп, 1974 жылы Массачусетс технология институтында (MIT) саяси ғылымдар докторы ғылымын қорғады.

Бейбітшілік корпусы

Мюррей 1965 жылы Тайландтағы Бейбітшілік корпусына кетті, алты жыл шетелде тұрды. Осы кезеңнің басында Мюррей Гавайиде тай тілінің мұғалімі Сухарт Деж Удоммен танысты, ол бай тай бизнесменінің қызы еді. Ол "бір қолымен дүниеге келген, бірақ колледжге түсу емтиханында елдегі барлық үміткерлерді озатқан зерек ақыл-ойымен" ерекшеленді. Кейін Мюррей Тайландтан хат арқылы үйлену ұсынысын жасады, ал келесі жылы олардың некесі қиылды. Мюррей қазір бұл қадамын жастық шақтағы бунтарлық деп есептейді. "Мен бір қолды тай буддистіне үйленемін", - деді ол. "Бұл Айова штатындағы отбасыға таныс болатын келін емес еді". Мюррей Тайландтағы Бейбітшілік корпусындағы тәжірибесінің Азияға деген өмір бойына созылған қызығушылығына себеп болғанын айтады. "Таиландта соңғы рет тұрғанымнан кейін 30 жыл өтсе де, мен әлі де батыс мәдениетінен гөрі азиялық мәдениеттің кейбір жақтарын артық көремін", - дейді Мюррей. "Менің екі балам жартылай азиялық. Осы жеке жайттардан бөлек, мен Қытай мен Жапония өркениеттерінің белгілі бір салаларда адамзат жетістіктерінің шыңына жеткен элементтері бар деп ойлаймын". Бейбітшілік корпусындағы қызметі 1968 жылы аяқталды, ал Таиландта қалған уақытында ол АҚШ әскерилерімен, ЦРУ-мен бірлесіп АҚШ-тың жасырын қарсы көтеріліс бағдарламасында жұмыс істеді. 2014 жылы Билл Кристолмен сұхбатта Тайландтағы уақытын еске алып, Мюррей оның дүниетанымы сол кезде қалыптасқанын айтты: "Шын мәнінде, менің кітаптарымда оқыған көп нәрсені Тай ауылдарында үйрендім". Ол сөзін жалғастырды: "Біріншіден, Бангкок тұрғындарының ауыл тұрғындары үшін маңызды деп санайтыны мен ауыл тұрғындары үкіметтен не күтетіні арасындағы зор айырмашылыққа қатты таң қалдым. Екіншіден, үкіметтік өкіл келгенде ауылдың ішкі басқаруы бұзылып, жағдай нашарлайтынын түсіндім". Мюррейдің Бейбітшілік корпусындағы жұмысы және АҚШ үкіметімен байланысты зерттеу орталықтарында Таиландта жүргізген әлеуметтік зерттеулері МТИ-де саяси ғылымдар бойынша докторлық диссертациясына әкелді, онда ол тай ауыл тұрғындарының өміріне бюрократиялық араласуға қарсылық білдірді.

Ажырасу және қайта үйлену

1980 жылдары оның Сухарт Деж Удоммен некесі жылдар бойы бақытсыз болды, бірақ "бала кезінде алған жауапкершілік сезімі туралы сабақтары оны ажырасудың артықшылықты жағдай екендігіне, әсіресе кішкентай балалары бар кезде, көндірді". Мюррей он төрт жыл некеде тұрғаннан кейін, Рутгерс университетінде ағылшын әдебиетінен сабақ берген Дэдж Удомнан ажырасты. Кокс оның консервативті оқу таңдауларын көргенде күмәнмен қарады және оның соққы беруші көзқарастарын оның өте адал екендігімен келісуге көп уақыт жұмсады. Мюррей Вирджиниядағы квакерлар қауымына қатысады, ал Кокс оның мүшесі, олар Вашингтон қаласына жақын Мэриленд штатының Фредерик округінде тұрады. Мюррейдің төрт баласы бар, әр әйелінен екі баладан. Оның екінші әйелі Кэтрин Блай Кокс 2014 жылы квакер дініне өткенімен, Мюррей өзін әлі де агностик санайды. Мюррей өзін "христиан болуға тырысатын" адам деп сипаттайды, ол иманды қастерлейді, бірақ әлі терең иманға ие бола қойған жоқ.

Зерттеу

Мюррей АҚШ-қа оралғаннан кейін әлеуметтік ғылымдарды зерттеудің ең ірі жеке ұйымдарының бірі AIR-де ғылыми-зерттеу жұмыстарын жалғастырды. 1974 жылдан 1981 жылға дейін Мюррей AIR-де жұмыс істеді, соңында бас саясаттанушы болып қызмет етті. AIR-де жұмыс істеген кезеңде Мюррей қалалық білім беру, әлеуметтік қызметтер, балалар бағдаршасы, жасөспірімдердің жүктілігі, егде саяхатшыларға көрсетілетін қызметтер және қылмыстық әділет салаларындағы бағалауларды басқарды. 1981 жылдан 1990 жылға дейін ол консервативті Манхэттен институтының ғылыми қызметкері болды, онда ол 1996 жылғы әлеуметтік көмек реформасы туралы пікірталасқа үлкен әсер еткен "Losing Ground" және "In Pursuit" еңбектерін жазды. 1990 жылдан бері консервативті American Enterprise Institute ғылыми қызметкері және консервативті саясат және мәдениет журналы "The Public Interest"-ке үнемі мақала жазып тұрады. 2009 жылдың наурыз айында ол AEI-нің ең жоғары наградасы – Ирвинг Кристоль сыйлығымен марапатталды. Сонымен қатар, ол Франсиско Маррокин университетінен құрметті доктор дәрежесін алды. Мюррей консервативті Брэдли қорынан стипендия алып, оның ішінде "The Bell Curve" кітабын жазуға арналған гранттарды иеленді.

Жеңіліп бара жатыр

Мюррей өзінің "Жерді жоғалту: Американдық әлеуметтік саясат, 1950–1980" (1984) атты кітабында әлеуметтік көмек бағдарламалары шындығында қоғамға және осы бағдарламалардың көмектесуге тырысатын адамдарға зиян келтіреді деп мәлімдейді және осы бағдарламаларды жою қажет деген қорытындыға келеді. Мюррей осы саясатты қорғау үшін әлеуметтік бағдарламалардың үш "заңын" ұсынады: "Толық емес іріктеу заңы": Әлеуметтік трансферт бағдарламасына қатысу құқығын анықтайтын кез келген объективті ереже кейбір адамдарды негізсіз алып тастайды. "Күтпеген сыйлықтар заңы": Кез келген әлеуметтік трансферт трансфертке себеп болған жағдайдың жалпы құнын арттырады. "Жамандық заңы": Егер қажетсіз мінез-құлық өздігінен өзгеруі аз болса, сол мінез-құлықты өзгертуге бағытталған бағдарламаның жалпы зиян келтіруі мүмкін.

Белл қисығы

Белл қисығы: американдық өмірдегі интеллект және сыныптық құрылым (1994) – Чарльз Мюррей Гарвард профессоры Ричард Дж. Хернштейнмен бірге жазған даулы бестселлер. Кітаптың атауы IQ балдарының қоңырау тәрізді қалыпты таралуынан алынған. Оның басты тезисі – 20-ғасырдағы американдық қоғамда интеллект табыс, жұмыс өнімділігі, некеге тұрмаған жүктілік және қылмыс сияқты көптеген факторларды болжауда, ата-ананың әлеуметтік-экономикалық жағдайына немесе білім деңгейіне қарағанда жақсы көрсеткіш болды. Кітапта сондай-ақ жоғары интеллектке ие адамдар («танымдық элита») орташа және орташадан төмен интеллектке ие адамдардан бөлініп бара жатқаны және бұл қауіпті әлеуметтік үрдіс екені де айтылған. Ол сондай-ақ «танымдық элитаның» «байлық элитасымен» бірігуі мүмкіндігі туралы ескертті, бұл оқшаулануға алып, авторитарлық «қамқоршылық мемлекетіне» ұласуы мүмкін. Жарияланғаннан кейін ғалымдар кітапты нәсіл және IQ туралы айтқандары үшін сынады. Кейбіреулер бұл бұрыннан түсініксіз «ғылыми расизмді» қолдайды деді және «Белл қисығын» жоққа шығару мақсатымен бірнеше кітап жазылды. Осы еңбектердің ішінде эволюциялық биолог Стивен Джей Гулдтың 1996 жылғы «Адамның дұрыс емес өлшемдері» кітабы, Мюррей мен Хернштейннің пікірлеріне жауап ретінде жазылған «Белл қисығы соғыстары» (1995) мақалалар жинағы және «Белл қисығы туралы пікір» (1995) кітабы бар, ондағы мақалалар да «Белл қисығында» көтерілген мәселелерге ұқсас жауап береді. Артур С. Голдбергер мен Чарльз Ф. Мански кітаптың гипотезаларын қолдаған эмпирикалық әдістерді сынады. Кітаптағы ең даулы аргумент нәсіл мен интеллект арасындағы гипотезалық байланысқа негізделген, атап айтқанда, нәсілдік топтар арасындағы орташа IQ тестілеу нәтижелерінің айырмашылығы кем дегенде жартылай генетикалық себептерге байланысты деген гипотеза. Генетика саласындағы кейінгі зерттеулер осы гипотезаның жалған екендігіне ғылыми консенсусқа келді. Расалық топтар арасында интеллектке қатысты генетикалық айырмашылықтар бар деген идея қазіргі таңдағы ғылымда сенімсіз деп есептеледі. «Белл қисығында» сілтеме жасалған көптеген жұмыстар Pioneer Fund қорынан қаржыландырылды, ол мұрагерлік пен адамдар арасындағы айырмашылықтарды ғылыми тұрғыдан зерттеуді дамытуға бағытталған және ақ үстемдік көзқарасын, әсіресе ғылыми расизмді қолдайды деген айыптауларға ұшырады. Мюррей Pioneer Fund қорының расистік ұйым ретінде сипатталуын сынап, оның негізін қалаушымен «Генри Форд пен бүгінгі Форд қоры» сияқты байланысы бар деді.

Бөліну

Оның бестселлері «Бөлініс: 1960–2010 жылдардағы ақ американдықтардың жағдайы» (2012) кітабында Мюррей Джон Ф. Кеннеди қайтыс болғаннан кейінгі жарты ғасырда кедей және жоғары орта таптағы ақ американдықтар арасындағы өзгеше үрдістерді сипаттайды. Ол ақ американдықтарға ден қойып, сол кезеңдегі экономикалық төмендеуді тек аз ұлт өкілдері ғана бастан өткерген жоқ екенін дәлелдейді, және кітаптың соңғы тарауларында осы пікірін қорғайды. Ол сыныптық шиеленіс ақ американдықтарды екі бөлек, өте жабық топқа бөлді дейді: «білім деңгейімен анықталатын жоғарғы топ және оның болмауымен сипатталатын жаңа төменгі топ». Мюррей сондай-ақ, жаңа [ақ] «төменгі топтың» еңбекқорлығы аз, екі ата-анасы бар отбасында үйленуге және бала тәрбиелеуге бейімділігі төмен, сондай-ақ саяси және әлеуметтік тұрғыдан ажыраған екенін айтады. Сыншылар оның талдауындағы деректер мен уақыт аралығын таңдап алғанын айтады, мысалы, Нелл Ирвин Пейнер «1960 жылдары басталған сияқты көрінетін мінез-құлықтар, мырза Мюррей сияқты идеологиялық көзқарасты жазушылар бізге көрсеткеннен гөрі әлдеқайда ұзақ және күрделі тарихқа жатады» деп жазған.

Өз пікірлері бар мақалалар

Мюррей The New Republic, Commentary, The Public Interest, The New York Times, The Wall Street Journal, National Review және The Washington Post басылымдарында пікір мақалалары жазған. Ол АҚШ Конгресінің Өкілдер палатасы мен Сенатының комитеттерінде куәгерлік берді, сондай-ақ АҚШ-тың жоғары лауазымды республикалық шенеуніктерге және Ұлыбритания, Шығыс Еуропа мен Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымындағы консервативті шенеуніктерге кеңесші болды. 2007 жылғы сәуір айында шыққан Commentary журналында Мюррей ерекше жетістіктерге қол жеткізгендер қатарындағы еврейлердің үлесінің артық болуы туралы жазды және оның бір себебі – «еврейлердің алғашқы сынақтарынан бері IQ тестілері бойынша орташа интеллект деңгейі ерекше жоғары екені анықталды» деді. Оның мақаласы мынандай тұжырыммен аяқталады: «Осы сәтте мен өзімнің қалған гипотезамда тығыламын, ол ерекше қарапайым және қуана жоққа шығаруға болмайтын. Еврейлер – Құдайдың таңдаған халқы». 2007 жылғы шілде-тамыз айларында шыққан The American журналында Мюррей SAT тестілеріне қатысты ойын өзгерткенін және оларды жою қажеттігін айтты: «Мүмкін, SAT бұрынғы жылдары колледждегі үлгерімді болжауға маңызды үлес қосыпты, бірақ 1990 жылдардың соңында зерттеулер жүргізілген кезде тест саяси дұрыстықтан зардап шегіп бұзылып кеткен». Мюррей дәстүрлі SAT-ты Колледж Бордының пәндік үлгерім тестілерімен алмастыруды жақтады: «Таң қалдыратын эмпирикалық факт – егер студенттер үлгерім тестілерін тапсырса, SAT қажет емес». Миддлбери колледжінің президенті Лори Л. Паттон оқиғадан кейін мектеп «Уилсон залында және одан тыс жерлерде Миддлбери колледжінің саясатын айқын бұзғаны үшін» жауап беретінін мәлімдеді. Колледж оқиғаға қатысы бар 74 студентке қатысты тәртіптік шара қолданды.

Саяси көзқарастар

Мюррей өзін либертариан деп жариялайды. Ол сонымен қатар консерватор, ашық оңшыл және ақ нәсілшіл деп сипатталған.

Білім

Мюррей «No Child Left Behind» заңын сынап, оның «шындықтан алыс мақсат қойғанын» айтады. АҚШ Конгресі, Президенттің ықпалымен, екі партияның көпшілігімен әрекет ете отырып, барлық балалар орташа деңгейден жоғары болуы керек деген заңды қабылдады. Ол бұл заңды «білім беру романтизмінің» мысалы деп санайды, ол «интеллектуалдық қабілеті төмен оқушылардан тым көп талаптар қояды, орташа деңгейдегі оқушылардан қате нәрселер сұрайды және жоғары қабілетті оқушылардан тым аз күтеді». «Білім беру романтизмін» сынға алып, ол «Америка мектептерін шындыққа қайтарудың төрт қарапайым шындығы» атты кітап жазды, онда «төрт қарапайым шындық» бар екенін айтады: қабілеттер әртүрлі, барлық балалардың жартысы орташа деңгейден төмен, тым көп адам жоғары білімге барады және Американың болашағы академиялық дарындыларды қалай тәрбиелеуге байланысты. 2014 жылы Мюррейдің Azusa Pacific University-де сөз сөйлеуі жоспарланған лекциясы Мюррейдің адамдар тобының айырмашылықтары туралы зерттеулеріне байланысты «шарасыздыққа ұшырады». Мюррей институтқа жауап ретінде, оның зерттеулерінің әділдігіне емес, керісінше, оның даулылығына байланысты оны жоққа шығару студенттер мен профессорлық-оқытушылар құрамына зиян екенін мәлімдеді. Сондай-ақ Мюррей университетті «адамдарды қаралауға маманданған» дереккөздерге сүйенудің орнына, оның еңбектерін өздері зерделеп, дербес қорытынды жасауға шақырды.

Экономика

Мюррей үкіметтің тым көп реттеліп отырғанын және әділетсіз санайтын ережелерді бұзуға қолдау білдіргенін мәлімдеді. Мюррей салық кодексін жеңілдетуді және мемлекеттік әлеуметтік төлемдерді азайтуды жақтайды, бұл бала тууға ынталандыруы мүмкін. 2016 жылдың маусым айында Мюррей әлеуметтік көмекті барлық азаматқа берілетін негізгі кіріспен (UBI) алмастырудың «радикалды түрленетін АҚШ еңбек нарығына» бейімделудің ең тиімді жолы екенін жазды және 2014 жылғы мәліметтер бойынша, АҚШ-тағы UBI-нің жылдық құны қазіргі жүйеге қарағанда шамамен 200 миллиард долларға арзан болар еді деп сақтайды.

Аборт

CPAC-те сөйлеген сөзінде Мюррей аборт туралы: "Бұл кісі өлтіру – бұл қылмыс, бірақ кейде қылмысқа болатын жағдайлар да болады" деді. Ол әйелдің өміріне қауіп төнгенде және баланың миына ауыр зақым келген жағдайларда оны қабылдауға болатынын айтты. Сондай-ақ, "Бізге гендер мен ортаның нәсілдік ерекшеліктерге әсер ететіні өте мүмкін көрінеді" деді. Бұл заманауи және кейінгі зерттеушілердің пікірлеріне қайшы келеді, олар білім берудегі немесе интеллектедегі нәсілдік айырмашылықтарды түрлер арасындағы генетикалық айырмашылықтармен түсіндіруге келмейді. Мюррейдің "The Bell Curve" кітабындағы пікірлеріне сілтеме жасай отырып, Оңтүстік кедейлік заң орталығы оны "ақ нәсілшіл" деп атады, оның идеялары евгеникаға негізделгенін айыптады. Фрэнсис Уийн Мюррейдің аргументтерін былай қорытындылады: "Қара нәсілділер ақ нәсілділерге қарағанда ақылсыз: бұрын да солай болған, әрі бола береді. Сондықтан олардың экономикалық және әлеуметтік жетістіктері төмен. Бұл гендеріне байланысты болғандықтан, олар мәңгілікке дейін осы ең төменгі сатыда қалуға тиіс". Басқа да зиялылар Мюррейді расизм айыптауларынан қорғады, олардың ішінде Сэм Харрис, Гленн Лури, Джеймс Флинн және Кайл Смит болды.