Кіріспе

MASA синдромы – L1 тәртібінің спектріндегі, Х хромосомасына байланысты рецессивті түрде берілетін сирек кездесетін неврологиялық ауру, және тұқым қуалайтын спастикалық параплегиялар тобына жатады. Бұл параплегия төменгі аяқтардағы қатаю мен спастикалықты күшейтеді. Бұл синдромның CRASH синдромы және Гарейс-Мейсон синдромы деп аталатын тағы екі есімі бар.

Белгілері мен симптомдары

"MASA" аббревиатурасы синдроммен байланысты төрт негізгі белгі мен симптомды білдіреді: 1) жеңіл немесе орташа дәрежедегі зиякерлік кемістік, 2) афазия (сөйлеудің кешіккен дамуы), 3) баяу, тартымды қадам, және 4) жарық тіршік және микроцефалиямен сипатталатын, ішке қарай жиырылған бас бармақтар, сондай-ақ дисмиелинация. Зардап шеккен еркектерде үшінші қарыншаның өзгермелі кеңеюі (кеңеюі) болуы мүмкін. Төменгі аяқтардың спастикалық кернеуі, бұлшық еттердің қатаюы немесе тартылуы, қалыпты қозғалысқа кедергі келтіреді. Афазия – ми зақымдануы салдарынан сөйлеуді түсіну немесе айту қабілетінің жоғалуы. Тітіркенулер – мидағы күрт, бақыланбайтын бұзылыс. Соңында, ми денесінің агенезі – сирек кездесетін туа біткен ауру. Бұл екі ми шарының арасын байланыстыратын ми аймағының толық немесе жартылай жоқтығымен (агенезбен) сипатталады.

Генетика

MASA синдромы L1CAM генінің варианттарымен байланысты. Симптомдар әдетте еркектерде күштірек болады, себебі еркектер тек бір Х хромосомасын мұраға алады, сондықтан сол хромосоманың мутациясы осы жағдайға себеп болады. Әйелдерде екі Х хромосомасы болғандықтан, оларға бұл синдромның даму ықтималдығы төмен. Бұл синдромның кездесу жиілігі шамамен 30 000 еркекке 1-ге жуық. Әкелер бұл синдромға байланысты хромосомаларды ұлдарына емес, тек қыздарына ғана беріп қана қоймай, олардың болашақ ұрпақтарына да жеткізе алады.

Диагностика

Клиникалық белгілер, атап айтқанда төрт негізгі белгі мен симптом анықталғанда диагноз қойылуы мүмкін. Бұл L1CAM геніндегі кез келген өзгерістерді тексеру үшін бір генді секвенирлеу арқылы расталады.

Емдеу

Қазіргі уақытта осы ауруды емдеудің жалғыз жолы – педиатрия, балалар неврологиясы, нейрохирургия, оңалту және медициналық генетика салаларындағы біліктілік. Дене мүшелерінің кейбірі уақыт өте зақымдануы мүмкін болғандықтан, баланың толыққанды денсаулығын қалпына келтіру үшін басқа қандай көмектерге жүгінуге болатынын анықтау үшін де білікті мамандар қажет болуы мүмкін.

Бұрынғы істер

MASA синдромының алғашқы жағдайы Азиядағы бір баладан табылды. Науқас – 10 жастағы бала, оның жеңіл дәрежедегі ақыл-ес кемістігі, екі жақты ішкі қарай бұрылған бармақтары және мишық денесінің гипоплазиясы байқалды. Оның отбасында MASA синдромының тарихы болған жоқ. Бұл ауруға арналған нақты бір дәрігер немесе ғалым жоқ. L1 синдромы көптеген Х-хромосомаға байланысты аурулардан тұратындықтан, бір адамда бірнеше дәрігер немесе ғалым осы ауруды анықтауы мүмкін. Ауруды анықтайтын дәрігерлердің көпшілігі – нейроғалымдар және кейбір педиатриялық невролог мамандары.