Аагенаес синдромы: лимфедема және холестазды синдромның сипаттамасы

Кіріспе

Агенес синдромы – лимфа тамырларының туа біткен гипоплазиясымен сипатталатын синдром, ол аяқтардың лимфедемасына және нәресте кезіндегі қайталанатын холестазға, бауыр циррозына және порталды жолдардың фиброзына ұшыраған гигант жасушалы гепатитке баяу прогрессияға әкеледі. Генетикалық себебі белгісіз, бірақ аутосомалық рецессивті түрде мұраға беріледі және ген 15q1,2 хромосомасында орналасқан. Бұл жағдайдың ерекше белгісі – лимфа тамырларының гипоплазиясынан туындаған, туылғаннан бастап немесе балалық шақта пайда болатын жалпыланған лимфоэдема1. Бұл аурумен шамамен жүз адамның ауыратыны белгілі. Бұл жағдай әсіресе Оңтүстік Норвегияда жиі кездеседі, онда жағдайлардың жартысынан астамы тіркелген, бірақ Еуропаның басқа аймақтарында және АҚШ-та да науқастар кездеседі. Ол норвегиялық педиатр Эйстейн Аагенес есімімен аталған. Оны холестаздық лимфедема синдромы (ХЛС) деп те атайды. Холестаздың алғашқы көрінісі әдетте мектепке дейінгі және мектеп жасында спонтанды түрде жақсарады және екі-алты ай аралығында қайталануы мүмкін. Емделмеген холестаз сары аурумен, қышымамен, майлар мен майда еритін витаминдердің нашар сіңуімен бірге жүреді. Бұл сүйек патологияларына және қан кетуге бейімділіктің жоғарылауына алып келуі мүмкін. 10–20 жас аралығындағы науқастарда билирубин, өт қышқылы және трансаминазалар (аланин аминтрансферазасы, аспартат аминтрансферазасы) сарысудағы концентрациясы қалыпқа келген немесе қалыпқа жақын мәнге жеткен. Бақылау тобымен салыстырғанда, бауыр циррозы байқалмаған науқастарда ALP (алкалы фосфатаза) және GGT (гамма-глутамилтрансфераза) деңгейі жоғары болды. Науқастар мен бақылау тобы арасында сарысудағы өт қышқылының концентрациясында айтарлықтай айырмашылық байқалған жоқ. Дегенмен, сынақтан өткен науқастарда жалпы белок, С-реактивті белок, альбумин және креатинин деңгейі төмен болды. Сонымен қатар, фибриноген деңгейі Агенес синдромы бар науқастарда жоғары болды. 1939 жылға дейін туған бес баланың төртеуі өмірінің алғашқы апталарында қан кетуден қайтыс болды. 1939 жылдан кейін дүниеге келген тағы төрт баладан кейін К витамині енгізілді. Бұл балалардың үшеуі бір доза витамин алғаннан кейін 5–9 айлық шағында қайтыс болды. Бұл топтағы бір-екі баланың өлімінің нақты себебі қан кету болды. 1968 жылы жарияланған зерттеуге қатысқан 1935 және 1942–1966 жылдары туған қалған жеті бала сол кезде тірі болды.

Aagenaes syndrome is a syndrome characterised by congenital hypoplasia of lymph vessels, which causes lymphedema of the legs and recurrent cholestasis in infancy, and slow progress to hepatic cirrhosis and giant cell hepatitis with fibrosis of the portal tracts. The genetic cause is unknown, but it is autosomal recessively inherited and the gene is located to chromosome 15q1,2. A common feature of the condition is a generalised lymphoedema from birth or childhood caused by hypoplasia of the lymphatic vessels in origin1. Approximately one hundred people with this disease are known. The condition is particularly frequent in southern Norway, where more than half the cases are reported, but it is found in patients in other parts of Europe and the United States. It is named after Øystein Aagenæs, a Norwegian paediatrician. It is also called cholestasis lymphedema syndrome (CLS). The first case of cholestasis usually improves spontaneously during preschool and early school age and returns at various intervals of two to six months. Untreated cholestasis is accompanied by jaundice, itching, malabsorption of fat and fat soluble vitamins. This can lead to skeletal abnormalities and a higher susceptibility to bleeding. In patients aged 10–20 years, serum concentrations of bilirubin, bile acids and transaminases (alanine aminotransferase, aspartate aminotransferase) reached normal or almost optimal values. Patients without observed liver cirrhosis compared to the control group had elevated levels of ALP (alkaline phosphatase) and GGT (gamma glutamyl transferase). There was no significant difference in serum bile acid concentrations between patients and control group. However, test patients had lower values for total protein, CRP, albumin and creatinine. Moreover, the value for fibrinogen was higher in patients with Aagenaes syndrome. Four out of five children born before 1939 died of bleeding in the first weeks of life. Vitamin K was introduced this year, after the birth of another four children after 1939. When these children received one dose of this vitamin, three of them died at the age of 5–9 months. The confirmed cause of death in one or two children in this group was bleeding. The remaining seven children, born in 1935 and in 1942–1966, who were part of a study published in 1968, were alive at the time.