Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Атыс қаруының атыс механизмінің бөлігі – атқыштардың термокаутериясы.
Part of the firing mechanism in a firearm
equestrian thermocautery
Ату қағысы немесе соққыш – атыс қаруының атыс механизмінің бөлігі, ол патронның түбіндегі капсюльге соғылып, оның жануына себеп болады. Атыс қаруы терминологиясында соққыш – ату қағысының нақты бір түрі, онда қысылған серіппе тікелей соққышқа әсер етіп, соққы күшін тудырады, ал оны балғамен ұрудың орнына. Бұл терминдер ұқсас функцияға ие жабдықтардың немесе құрылғылардың бөлігін де білдіруі мүмкін. Мұндай жабдықтар мен құрылғыларға: артиллерия, оқ-дәрілер және пиротехника жатады.
A firing pin or striker is a part of the firing mechanism of a firearm that impacts the primer in the base of a cartridge and causes it to fire. In firearms terminology, a striker is a particular type of firing pin where a compressed spring acts directly on the firing pin to provide the impact force rather than it being struck by a hammer. The terms may also be used for a component of equipment or a device which has a similar function. Such equipment or devices include: artillery, munitions and pyrotechnics.
Атыс қарулары
Көбінесе, ату тетігі – қатайтылған, дөңгелек ұшы бар жұқа, қарапайым таяқша болып келеді, ол капсюльге соғып, оны ұшырып тастайды. Дөңгелек ұшы капсюльдің тесілмей, тек қана басылуын қамтамасыз етеді (газдардың сыртқа шығуына жол бермеу үшін). Ол құлыптағы тесікте орналасқан және қақпақты "басқан" кезде соққыға ұшырайды. Ату тетігін артқа қарай ұстап тұру үшін көбінесе жеңіл серіппе қолданылады. Оны ату тетігінің қайтару серіппесі деп те атауға болады, себебі ол оны бастапқы күйіне қайтарады. Жартылай автоматты қаруларда, бұл ату циклының қайта зарядтау кезінде құлыптағы механизм жабылатын кезде кездейсоқ оқ атудың алдын алады. Осындай типтегі ату тетігі көбінесе қақпаққа тигенде, онымен жанасу үшін тым қысқа болады. Бұл сыртқы күштердің, мысалы, құлаудың салдарынан оқ атудың алдын алу үшін жасалған қауіпсіздік шарасы. Оқ ату, қақпақтың ату тетігіне берген импульсына байланысты, ату тетігіне оқ ату үшін жеткілікті энергияны беру арқылы жүзеге асырылады.
The typical firing pin is a thin, simple rod with a hardened, rounded tip that strikes and crushes the primer. The rounded end ensures the primer is indented rather than pierced (to contain propellant gasses). It sits within a hole through the breechblock and is struck by the hammer when the trigger is "pulled". A light firing pin spring is often used to keep the firing pin rearward. It may be termed a firing pin return spring, since it returns it to the unfired position. In semi automatic firearms, this prevents premature firing from the inertia of the firing pin as the breech mechanism closes in the reloading part of the firing cycle. Firing pins of this type are often too short to contact the primer when the hammer is resting against it. This is a safety measure to prevent discharge from external forces such as a drop. Firing relies upon the transfer of momentum from the hammer to give the firing pin sufficient impact energy to cause firing.
Қаптаманың түрі
Қазіргі атыс қаруларында қолданылатын металл патрондардың негізгі екі түрі – орталық және шеттік. Орталық отты патрондардағы жарғыш құрал патрон табанының ортасында орналасқан. Орталық отты патрондарға арналған оқталғыштардың көлденең қимасы көбінесе дөңгелек болып келеді және олардың қозғалысы әдетте, стволдің саңылау осі бойындағы бұрыштық бөліктің тесігі арқылы жүзеге асырылады. Шеттік патрондардың болса, негізі патронның жиегіне соққы жасау арқылы қозғалысқа келуі керек. Шеттік қаруларда дөңгелек көлденең қималы оқталғыштар қолданылуы мүмкін, бірақ олар көбінесе жалпақ, төртбұрышты немесе тіктөртбұрышты көлденең қималы және тұтқалы ұшы бар болады. Жалпақ оқталғыштар жалпақ металлдан соғылып жасалады және әдетте, стволдің орта сызығына параллель, бірақ одан ығысқан (бұрыштық бөліктің орнына) кесілген ойықта жұмыс істейді. Бұл өндіріс әдістері көбінесе қарапайым болып келеді және өндіріс шығындарын төмендетеді. Әдетте, шеттік қаруды "құрғақ оқпен" (яғни, патронсыз ату) шамадан артық ату ұсынылмайды, себебі оқталғыш камера бетіне соққы беріп, оны деформациялауы немесе оқталғышқа зақым келтіруі мүмкін.
The two main types of metallic cartridges used in modern firearms are centerfire and rimfire. In centerfire cartridges, the primer is located in the center of the base of the cartridge. Firing pins for centerfire cartridges usually have a round cross section and their movement is usually through a hole in the breechblock along the axis of the center of the barrel's bore. Rimfire cartridges however, must be struck on the base about the rim of the cartridge. While rimfire firearms may use a firing pin with a round cross section, it is common for them to be flat, with a square or rectangular cross section and a blunt chisel point. Flat firing pins can be stamped from flat metal stock and usually operate in a slot cut in the breechblock (rather than a hole) that is parallel but offset from the centerline of the barrel. These production methods are generally simpler and reduce production costs. It is generally recommended not to excessively "dry fire" rimfire firearms (ie firing without a chambered round) as it is possible for the firing pin to strike the face of the camber and deform it or damage the firing pin.
Тарихи картридждер
1808 жылы швейцариялық қару жасаушы Жан Самуэль Поли француз қару жасаушы Франсуа Прелатпен бірлесіп, праймерді біріктіретін және өздігінен толыққан алғашқы патронды жасады. Қағаз патрон металл негізді, перкуссиялық құраумен жабылған тесік арқылы жасалған. Поли сондай-ақ, өзінің патроны үшін арттан зарядталатын мылтық жасады, онда ату тетігі және сыртқы молот қолданылды. 1836 жылғы Дрейзе инелі мылтығы қағаз патронды қолданды, онда оқты ұстап тұратын және итергіш зарядтың алдында орналасқан саботтың бөлігі ретінде құрау бар. Ине сияқты ату тетігі, құлпынай бетінен шығып, патрон жабылып қалғанда оны тесіп өтеді. Оқ атар кезде серіппелі ине саботтың құрауына соғылады. Полидің кеңінен қабылдалмаған патронынан айырмашылығы, Дрейзе мылтығын Пруссия өз жаяу әскерінің штаттағы мылтығы ретінде қабылдады. Бұл өздігінен толыққан патронды қолданған алғашқы әскери мылтық және осыған байланысты, алғашқы ату тетігін қолданған мылтық болды. 1835 жылы патенттелген Pinfire патроны металл патронды пайдаланады, онда ату тетігі патронның негізіне жақын орналасқан. Тетік камерадағы сәйкес ойыққа туралануы керек; бұл rimfire және centerfire патрондарымен салыстырғанда кемшілік, сондай-ақ олар қауіпсіз.
In 1808 by the Swiss gunsmith Jean Samuel Pauly in association with French gunsmith François Prélat created the first cartridges to integrate a primer and be self contained. The paper cartridge used a metal base with a through hole coated in a percussive priming compound. Pauly also developed a breech loading shotgun for his cartridge, using a firing pin and external hammer. The Dreyse needle gun of 1836 uses a paper cartridge with a priming as part of a sabot which cradles the projectile and is forward of the propelling charge. The needle like firing pin projects from the bolt face and pierces the cartridge when the breech is closed. On firing, the spring loaded needle strikes the priming in the sabot. Unlike Pauly's cartridge, which was not widely accepted, Dreyse's rifle was adopted by Prussia as its infantry service rifle. It was the first military breechloader to use a self contained cartridge and consequently, the first to employ a firing pin. The pinfire cartridge patented in 1835, uses a metallic cartridge with an integrated firing pin located radially near the base of the cartridge. The pin needs to be aligned with a corresponding slot in the chamber; a disadvantage compared with rimfire and centerfire cartridges that followed and that are also safer.
Бүйірден бұғатталатын балғалар
Металл оқтармен атуға арналған алғашқы мылтықтардың дизайны көбінесе бүйірлік құлыпты механизмді пайдаланды, мұндағы соққысы ұңғының осімен бір қатарда емес, бір жағына орнатылған. Springfield Model 1865 (және оған ұқсас) мылтықтарындағы жабық бөлігіндегі оқ ату түтігінің артқы жағы, ұңғы ортасынан ауытқып, соққыға қарай бұрышталады. Sharps мылтығы бұл тегістеу мәселесін шешу үшін оқ ату блогын пайдаланады. Блок жабық бөлігіндегі ойыс ішінде орналасқан. Соққы бергенде, блоктың барлығы алға жылжытылады. Блоктың оқ ату тірегі бар бөлігі ұңғы ортасымен дәл келіп, капсюльге соғады.
Early rifle designs that fired metallic cartridges typically used a side lock mechanism, with the hammer mounted to one side rather than inline with the axis of the barrel. In the trapdoor Springfield Model 1865 (and similar) the rear of the firing pin tube within the breechblock is angled away from the centerline of the barrel toward the hammer. The Sharps rifle uses a firing pin block to solve this alignment problem. The block sits within a recess in the breechblock. When struck by the hammer, the whole block is propelled forward. That part of the block with the firing pin sits on the centerline of the barrel and strikes the primer.
Белгілі бір орындағы оқ ату шұңқыры
Көптеген револьверлерде оқ ату тетігі балғаға бекітілген болады. Ашық құлпынаптан атуды жүзеге асыратын қарапайым автоматтары көбінесе құлпынап бетінен шығып тұратын бекітілген оқ ату тетігіне ие. Құлпынап толығымен жабыла бастағанда, жаңа патронның капсюлі соққыға ұшырап, патронның атылуына себеп болады. Оуэн және F1 автоматтары – құлпынап бетіне бекітілген оқ ату тетігін пайдаланатын мысалдар. Кейбір минометтерде оқ ату тетігі, тұтқасына орнатылған күйінде қолданылады. Миномет оғын стволға түсіргенде, оның түбіндегі капсюль оқ ату тетігіне тиіп, итергіш зарядты жақтайды.
Many revolvers use a firing pin that is fixed to the hammer. Simple blowback sub machine guns that fire from the open bolt position often have a fixed firing pin that protrudes from the face of the bolt. As the bolt fully closes on the breech the primer of the newly chambered round is struck, causing the cartridge to fire. The Owen and F1 submachine gun are examples that use bolt face fixed firing pins. Some mortars use a fixed firing pin mounted in the breech plug. When a mortar round is dropped down the barrel, a primer in the base of the mortar round strikes the firing pin and ignites the propelling charge.
Ұшып жүретін оқ ату шыналары
Атыс қаруы терминологиясында, еркін қозғалатын оқ ату шынығыры (firing pin) – оқ ату шынығырын кері қайтаратын серіппе немесе осыған ұқсас механизммен шектелмейтін құрылғы. Ол өз орнында бекітіліп, алға немесе артқа түсіп кетпесе де, осы шектеулер ішінде еркін жылғалай алады. Springfield Model 1865 тұйық есікті оқ ату шынығыры еркін қозғалатын түрге жатады.
In firearms terminology, a floating firing pin is one which is unrestricted by a firing pin return spring or similar. While it will be captive and unable to simply fall out, either forward or backward, it is otherwise free to slide within these stops. The trapdoor Springfield Model 1865 is an example of a floating firing pin.
Шабуылшы
Балғамен жұмыс істейтін ату механизмдері салыстырмалы түрде жеңіл ату тетігін пайдаланады және серіппелі балғадан алған импульстің ауысуына сүйенеді, дәл сол сияқты соққы немесе кескіш балғадан соққыны қабылдайды. Атыс қаруы терминологиясында, шабуылдаушы (немесе шабуыл механизмі) праймерге соққы беру үшін серіппе арқылы тікелей ату тетігіне әсер ететін күшті алады – арбалетке ұқсас, онда шабуылдаушы (ату тетігі) арбалет жебесіне (садаққа) ұқсас. Шабуыл механизмі бұрандалы қаруларда жиі кездеседі, бірақ балғамен жұмыс істейтін механизмдерді толығымен жоққа шығармайды. Ол басқа да механизмдерде кездеседі, онда құбырдың осіне тікелей сәйкес келетін жабын қозғалады. Шабуыл механизмі шабуылдаушы серіппесінен (ату серіппесінен) және шабуылдаушыдан тұрады. Шабуылдаушы серіппесі – атуды бастауға жеткілікті күшті серіппе. Типик шабуылдаушы тар соққы ұшынан, шабуылдаушы серіппесі үшін нұсқаушы ретінде қызмет ететін ауыр бөліктен, серіппені ұстап тұруға арналған иықтан және серіппені «құралданған» және атуға дайын күйде ұстау үшін триггердің құлыптағышымен байланысатын ұстағыштан тұрады. Шабуылдаушы серіппесі шабуылдаушының иығы мен жабынның артқы бөлігі арасында қысылады. Шабуылдаушы бірнеше бөліктен құралуы мүмкін; алайда шабуылдаушы серіппесінде сақталған энергия тікелей шабуылдаушыға, содан кейін праймерге аралық энергия немесе импульс берусіз беріледі. Шабуыл механизмдері балға мен ату тетігінің екі функциясын бір бөлікте біріктіргендіктен, олар механикалық тұрғыдан қарапайым деп есептеледі, бірақ әдеттегі ату тетігінен берік болып келеді. Көптеген кішкентай калибрлі жиекке орналасқан бұрандалы мылтықтар және кейбір орталықтан ту тіреулі автоматты қарулар (мысалы, vz. 58) шабуылдаушымен жұмыс істейтін ату механизміне ие болғандай көрінуі мүмкін, бірақ шындығында олар сызықтық балғаның бір түрі. Балғаны үйіндіге тиеушіге теңеуге болады және ол негізінен бұрандада орналасқан. Бұл жоғарыда сипатталған шабуылдаушыға ұқсас, бірақ «балға» және «ату тетігі» – екі бөлек бөлік. Қызығы, бөлшектер тізімінде осы типтегі балға көбінесе «шабуылдаушы» деп аталады. Шабуылдаушымен атуға арналған (немесе ұқсас) бұрандалы қарулар құралданғанда немесе ашық қалпында жіктелуі мүмкін.
Hammer operated firing mechanisms use a relatively light firing pin and rely on a transfer of momentum received from a spring loaded hammer, in the same fashion as a punch or chisel relays the blow from a mallet. In firearms terminology, a striker (or striker mechanism) derives the impact force to strike the primer from a spring acting directly upon the firing pin – similar to a crossbow, where the striker (firing pin) is like the crossbow bolt (arrow). A striker mechanism is very common in bolt action firearms but not to the exclusion of hammer operated mechanisms. It is also found in other actions where the breechblock reciprocates directly inline with the axis of the barrel. A striker mechanism will consist of the striker spring (firing spring) and the striker. The striker spring is a relatively strong spring sufficient to initiate firing. A typical striker consists of a narrow striking point, a heavier section that acts as a spring guide for the striker spring, a shoulder to restrain the spring, and a catch piece which is engaged by the trigger sear to hold the spring under tension when "cocked" and ready to fire. The striker spring is compressed between the striker's shoulder and the rear of the breechblock. A striker may be assembled from several component; however, the stored energy in the striker spring is transferred directly to the striker and then to the primer without any intermediate transfer of energy or momentum. As striker mechanisms combine both functions of hammer and firing pin in one piece, they are generally considered to be mechanically simpler but are more robust in construction than a typical firing pin. Many small caliber rimfire bolt action rifles and some centerfire automatic weapons (e. g., vz. 58) may appear to have a striker operated firing mechanism but are actually a type of linear hammer. The hammer can be likened to that of a pile driver and is mainly contained within the bolt. It is much like the striker already described except that the "hammer" upon which the firing spring acts and the firing pin are separate units. Confusingly, parts lists will often refer to this type of hammer as a "striker". Striker fired (or similar) bolt action firearms may be classified as cock on close or cock on open.
Құс-құс
Қақпақ ашылып, артқа тартылғанда, соққы механизмі де артқа жылжиды, нәтижесінде соққы ұстағышы доңғалақтың тірегінің үстінен өтеді. Бұранда алға итеріліп, қақпақ жабылғанда, соққы ұстағышы доңғалақтың тірегімен ұсталып тұрады. Атушы бұранданы серіппе күшін жеңу үшін жеткілікті күшпен жабуы тиіс. Атап айтқанда, Lee-Enfield және Бельгиялық Mauser қақпақ жабылу кезінде серіппелі механизмді қозғайды, сондай-ақ көптеген кішкентай калибрлі жиек оттымысты бұрандалы мылтықтар да осылай жабылады.
When the breech is opened and retracted rearward, the striker is also carried rearward so that the striker catch passes over the trigger sear. When the bolt is pushed forward to close the breech, the striker catch is held by the trigger sear. The firer must close the bolt with sufficient force to overcome the force exerted by the cocking spring. Notably, the Lee–Enfield and Belgian Mauser cock on closing as do many small caliber rimfire bolt action rifles.
Ашық әтеш
Бұрандалы мылтықтың құлпын ашу үшін алдымен доңғалақтың тұтқасын айналдыру керек. "Ашық күйде коку" принципі бойынша, бұл айналу соққыны кері тартуға әсер ететін (бұрандалы бұранда сияқты) механизмге (камераға) әсер етеді, соққы серіппесін қысып, оны сол күйде ұстап тұрады. Доңғалақтың тұтқасы жабық күйге келгенде, камера босап, бірақ соққы ату механизмімен (құлыптағыш) кокулы күйде ұсталып қалады. Маузердің 1871 жылғы үлгісінде пайда болған бұл жүйе, мылтықты жабатын кезде кездейсоқ оқ ату қаупін едәуір төмендетті. Бұл операция принципі кеңінен қолданылды және қазіргі заманғы орталықтан оқ атар мылтықтардың көпшілігінде қолданылады. Mauser Gewehr 98, Mosin–Nagant және M1903 Springfield – осы принципті қолданатын әскери мылтықтардың мысалдары.
The breech of a bolt action rifle is opened by first rotating the bolt handle. In cock on open operation, this rotation acts on a cam (similar to the action of a screw thread) which retracts the striker, compressing the cocking spring and holding it there. When the cocking handle is rotated closed, the cocking cam disengages but the striker is retained in the cocked position by the trigger sear. Introduced in the Mauser Model 1871, it significantly reduced the risk of accidental discharge upon closing. The system of operation was widely adopted and is used almost exclusively in modern centerfire rifle designs. The Mauser Gewehr 98, the Mosin–Nagant and M1903 Springfield are examples of service rifles using this type of operation.
Басқа қолданбалар
Қазіргі заманғы қарулардың көпшілігі (тек атыс қарулары ғана емес) оқ атуды бастау үшін белгілі бір түріндегі оқ ату тетігін пайдаланады. Жарылғыш заттардағы механикалық контактілі қозғалтқыштар жарылысты бастау үшін оқ ату тетігін немесе соққыны қолданады. Мұндай құрылғыларға: артиллериялық снарядтар, әуе бомбалары және жер миналары жатады. Жер миналарында магниттік қасиеттерін азайту үшін, мысалы, керамикадан жасалған металл емес оқ ату тетіктері қолданылуы мүмкін. M127A1 сигналдық ракетасының (және басқа да ұқсас шамдардың) бір рет қолданылатын ұшқыш түтігінің түбінде праймер орналасқан. Қақпақтың ішінде бекітілген оқ ату тетігі бар. Шамды негізге қойып, қолмен соғу арқылы оқ атуға болады. Қауіпсіздік тетігі бар қол гранаталары (мысалы, M26 гранатасы) классикалық серіппелі тышқан тұзағына ұқсас соққыны пайдаланады. Ол тетік босатылғанға дейін кернеуде ұсталады, содан кейін праймер қақпағын соғу үшін бұрылады. Кейбір химиялық оттегі генераторлары химиялық реакцияны бастау үшін праймер мен тышқан тұзағы типіндегі соққыны қолданады.
Modern era guns in general (and not just firearms) use a firing pin of some description to initiate firing. Mechanical contact fuzes in explosive ordnance will employ a firing pin or striker to initiate detonation. Such devices include: artillery projectiles, aerial bombs and land mines. In landmines, non metallic firing pins, made from ceramics for example, may be used to minimise their magnetic signature. The M127A1 signal rocket (and other similar flares) have a primer in the base of the disposable launch tube. The cap contains a fixed firing pin inside. The flare is fired by placing the cap over the base and striking it by hand. Hand grenades of the type that use a safety lever (such as the M26 grenade) use a striker that is similar to the classic spring loaded mousetrap. It is held under tension until the lever is released and then flips over to strike the primer cap. Some chemical oxygen generators use a primer and mousetrap type striker to initiate the chemical reaction.