Кіріспе

Американдық бейсболшы (1920-2005)

Дэниел Льюис Гарделла (26 ақпан 1920 - 6 наурыз 2005) - Американдық бейсболдың жоғары лигасының сол жақ шабуылшысы, «Нью-Йорк Гиантс» (1944–45) және «Сент-Луис Кардиналс» (1950) командаларында ойнаған. Нью-Йорк қаласында туған, сол қолымен соқты және лақтырды. Ол өз ұйымдастырылған бейсбол командаларын тастап, «заңсыз» Мексика лигасында ойнаған американдық бейсболшылардың санаулы бірі ретінде белгілі. (Басқаларының арасында Сал Магли, Алекс Карраскель, Макс Ланиер және Микки Оуэн болды.)

Мансап

Гарделла ойын шеберлігінен гөрі алаңдағы қимыл-қозғалыстарымен көбірек танымал болды, ол жиі қолдарымен жүріп, түрлі акробатикалық трюктер көрсетіп тұратын. Сондай-ақ, ол салмақтармен жаттығуды бастаған алғашқы ойыншылардың бірі еді. Бірақ, ол бейсболдың резервтік ережесіне наразылық білдірген алғашқы жоғары лига ойыншысы болды, бұл еркін агенттік пен миллиондаған долларлық ойыншы келісімшарттарына әкелген еңбек және басқару арасындағы тартыстардың бастапқы кезеңі еді.

Үлкен бейсбол лигасы

Үш маусымдық карьерасында Гарделла 169 ойында .267 орташа ұпай жинап, 24 хоум-ран соғып, 85 RBI көрсеткен. Оның ең нәтижелі маусымы 1945 жылы болды, ол 121 ойында .272 орташа ұпаймен 18 хоум-ран соғып, 71 RBI көрсетті. Сол маусымда оның командаластарының арасында Эрни Ломбарди, Мел Отт, Джо Медвик және Билл Войзель болды.

Мексика лигасы

Алайда, 1946 жылы «Гиганттар» командасы Екінші дүниежүзілік соғыстан әскери қызметтен оралған ойыншыларға қызығушылық танытты. Гарделлаға «Гиганттар» сапында ойнағаны үшін 4500 АҚШ доллары, ал Мексикада ойнағаны үшін 10 000 АҚШ доллары ұсынылды. Ол Мексика лигасына қосылды, оның жомарт жалақысы сондай-ақ танымал ойыншыларды, оның ішінде питчерлер Сал Магли, Алекс Карраскель және Макс Ланье, сондай-ақ қақпашы Микки Оуэнды да қызықтырды. Осыған жауап ретінде комиссар Хэппи Чандлер резервтік ережеді бұзғаны үшін Мексика лигасына кеткен барлық ойыншыларға кем дегенде бес жылға тыйым салды. Шортстоп Верн Стивенс та осы толқында кетіп, бірақ маусым басталар алдында санкциядан қашу үшін дереу қайтып келді. Чандлердің қатаңдығын бірінші болып Оуэн білді, ол сол жылы қайтып оралып, кешірім сұрады, бірақ одан бас тартылды.

Сот ісі

1947 жылдың қазан айында Мексикада ойнағаннан кейін үлкен немесе кіші лигаларда бейсболдан жұмыс таба алмаған Гарделла Нью-Йорктің оңтүстік округінің АҚШ округтік сотында Бейсбол лигасының басшылығына және "Гиганттар" командасына сот ашты, 300 000 доллар көлемінде өтемақы талап етті. Ол резервтік шартты "монополиялық және сауданы шектейтін" деп айыптады. Бір жыл өткен соң, федералды судья бұл істі жоққа шығарды, 1922 жылғы Жоғарғы Соттың бейсболдың федералдық монополияға қарсы заңның мағынасында мемлекетаралық саудамен айналысатын бизнес емес деген шешіміне сілтеме жасады. Бірақ 1949 жылдың ақпан айында екінші апелляциялық сот 2:1 дауыспен істі аудандық сотқа қайта жіберіп, Гарделланың талаптары бойынша сот отырысын өткізуді бұйырды. 1949 жылдың маусым айында сотта жеңіліске ұшырау мүмкіндігіне тап болған Чандлер Мексика лигасына кеткен ойыншыларға кешірім жасады. Адвокаты Гарделланы ұзақ және қымбат сот процесі күтіп тұрғаны туралы ескерткен соң, ол сотқа шағымын кері тартып алды. Кейін ол бейсболдан 60 000 доллар алғанын айтты.

Кейінгі жылдар

1950 жылы Гарделла «Сент-Луис Кардиналс» командасымен келісімшартқа отырды, бірақ бір соққыдан кейін екінші лигаға жіберілді және үлкен лигада қайта ойнамады. Ойыннан кеткен соң ол қоймада жұмыс істеді, ауруханада санитар және спорт залының жаттықтырушысы болды. Гарделла бейсболдан естен кеткеннен кейін көп жылдар өткен соң, АҚШ Жоғарғы Соты резервтік ережеге қатысты екі шағымды қарастырмады, ең бастысы – аутфилдер Курт Флодтың ісі. Дегенмен, ойыншылар 1975 жылдың 23 желтоқсанында еркін агенттік құқығын алды, арбитр Питер Зайц питчерлер Дэйв МакНалли мен Энди Мессерсмит ұсынған іс бойынша, ойыншылардың келісімшарт мерзімі біткеннен кейін командаларын тастауға құқығы бар деп шешім шығарды. 1994 жылы «Лос-Анджелес Таймс» газетіне берген сұхбатында Гарделла сотқа шағымдануы мен оның салдары туралы ой бөлісіп, сотқа шағымдануымен мақтанды. «Мен бүкіл әлемге резервтік ереженің әділетсіз екенін жеткіздім деп ойлаймын», – деді ол. «Онда қарапайым жұмысшылардың, тіпті құлдықтың иісі сезілді». Гарделла 2005 жылдың 6 наурызында 85 жасында Йонкерсте (Нью-Йорк штаты) жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды.