Кез келген әлем: Роберт Хайнлайнның повесі

Кіріспе

1941 жылғы Роберт А. Хайнлайнның SF повесі Elsewhen (1941) – американдық жазушы Роберт А. Хайнлайнның уақыт саяхаты және параллель әлемдер туралы ғылыми фантастикалық повесі. Алғаш рет ол 1941 жылдың қыркүйек айында «Astounding Science Fiction» журналында «Кейлеб Сондерс» псевдонімімен жарияланды, және кейбір шамалы өзгерістермен, сондай-ақ қосымша кейіпкер мен оның жолсапарымен 1953 жылғы «Assignment in Eternity» кітабында қайта басылды.

Әңгіме

Бұл оқиға философиялық семинарға қатысатын бес (алғашқыда төрт) студент туралы. Профессор Артур Фрост өз санасын пайдаланып, өткенге оралып, өміріндегі қателікті түзетуді үйренгенін айтады. Гипноз арқылы ол оларға таңдаған әлемдеріне саяхаттауға мүмкіндік береді. Говард Дженкінстен басқа барлығы жоғалып кетеді. Гипноздық ұсыныстар оған әсер етпейді, себебі ол мұның мүмкін емесіне сенбеді. Ол жоғалып кеткендерге қатты қайғырады, бірақ профессор олардың бәріне екі сағаттан кейін қайта оралу туралы гипноздық ұсыныс жасалғанын мәлімдейді. Екі сағаттан соң студенттер оралып, өздерінің оқиғаларын айта бастайды. Әр жағдайда, өткен уақыт екі сағаттан әлдеқайда ұзақ болды. Кейбіреулері басқа әлемде өмір бойы өмір сүрді. Бірінші болып Марта Росс оралады. Ол періште болып қайта келеді. Параллель әлемде миссионер болып өмір сүрген, өзінің ісі үшін қаза тапқан және жұмаққа көтерілген. Оқиғасын айтқан соң, ол жоғалып кетеді. (Бұл бөлім түпнұсқа оқиғаның бөлігі емес еді.) Келесі кезекте Хелен Фишер келеді. Ол өте қауқымсыз көптеген уақыт желілеріне саяхаттаған. Олардың бірінде ежелгі заманда неандертальдықпен бірге өмір сүрген. Ол оған әкешедей қараған, ол да бұл жерді ұнатқан, бірақ жас неандертальдық оған шабуыл жасаған. Тағы бір уақыт желісі қазіргі Нью-Йорк қаласында болған, бірақ ол уақыт желісіне кері қарай кірген. Ол жерде ол қысқа уақытқа уақытты кері жылжытқан, содан кейін есінен танып, басқа уақыт желісіне ауысқан. Соңында ол қосымша кеңістіктік өлшемге ие жерге жеткен; ол онда қатты заттардың ішін көре алатынын түсінген. Ол өз денесін зерттеп, тырнақтарымен өзіне аппендицит алып тастаған. Хелен әңгімесін аяқтағаннан кейін Роберт Монро келеді. Ол физикалық жағынан өзгерген, денесі қысқа да, тоқпақ болып кеткен; сондай-ақ, ұзын қапталғы киімімен ол гномды еске салады. Ол ауыр жарақат алған: қолы қатты күйген. Ол жаңа уақыт желісін өз үйі деп санайды. Оның аты Игорь, оның бір қарындасы бар. Оның әлемі ғарыштан келген басқыншылармен соғысып жатыр, ал оның қарындасы әскери жетекші. Жағдай қиын, олардың жағы жеңіліп жатыр. Ол жарақаты үшін ауруханаға барудан бас тартады, сондықтан Фишер алғашқы көмек туралы білімін пайдаланып оны емдейді. Фишер онымен бірге қайтуды шешіп, кітаптар мен құралдарды тасымалдауға көмектеседі. Олар бір-біріне жақындасады, бірақ оқиғада эмоциялық жағдай көрсетілмейді. Ұзақ күтістен кейін Эстель Мартиннің қайтып келмейтіні белгілі болады. Фрост оны табуға тырысады, оның қолданған гипноздық жазбаны тыңдап, оның туралы ойлайды. Дженкинс оның жоғалып кетуін бақылайды, осылайша ол осы мүмкіндікке сеніп, уақыт желілері арасында саяхаттауға болатынына көз жеткізеді. Фрост Флэш Гордон сияқты планетаға келіп, Эстельді Жұлдызды жарық атымен белгілі дін қызметкері ретінде табады. Ол қайта оралудан бас тартады, себебі ол жаңа шындықты нағыз деп санайды, ал ескісін – арман деп есептейді. Фрост кері оралып, Дженкинспен бірге қайта келеді. Олар келген кезде Дженкинс жергілікті тұрғынға айналған. Ол қарулы жауынгер, Эстельді Жұлдызды жарық деп біледі. Фрост бастапқы уақыт желісіне оралады және студенттерін ұрлаған және өлтірген деген күдікпен тұтқындалады. Ол биліктің шындыққа сенбейтінін біледі, сондықтан Роберт Монроның уақыт желісіне қашып кетеді. Ол онда біраз уақыт болады және өзінің теориялық білімінің соғысқа көмектеспейтінін түсінеді. Фишер әкелген кітаптар мен құралдар пайдалы болды, бірақ жеткіліксіз болды, сондықтан ол Эстель мен Дженкинстің уақыт желісіне барып, Дженкинс пен оның бластерін алып оралады. Дженкинс бластердің қалай жұмыс істейтінін түсіндіріп, үлгісін қалдырады. Игорь бластер технологиясының соғыста жеңіске жетуге мүмкіндік беретініне сенімді. Фрост Дженкинсті Эстельдің уақыт желісіне қайтарумен айналысады, ол онда қалғанды жөн көреді. Ол балаларға сабақ беріп, бес студенттің тәжірибесін түсіндіретін уақыт теориясын жасауға тырысуды жоспарлап отыр.

The story concerns five (originally four) diverse students who attend a philosophy seminar. The professor, Arthur Frost, explains that he learned how to use his mind to go back in time and correct a bad mistake in his life. Using hypnosis he lets them travel to alternate worlds of their choice. All the students disappear except one, Howard Jenkins. The hypnotic suggestions had no effect on him, because he could not at all believe that it was possible. He is distraught at the disappearances, but the professor assures him that they all received a hypnotic suggestion to come back in two hours. After two hours the students start coming back, and they tell their stories. In each case, the subjective time elapsed was much longer than two hours. Some of them spent a whole lifetime in the alternate world. The first one back is Martha Ross. She comes back as an angel. She lived as a missionary in the parallel world, died for her cause, and went to heaven. After telling her story, she disappears. (This section was not part of the original story.) Next arrives Helen Fisher. She has traveled multiple, very improbable timelines. One of them was in prehistory, where she lived with an old Neanderthal. He was treating her fatherly, and she enjoyed the place, until she was assaulted by a young Neanderthal. Another timeline was in modern time New York City, but she entered the timeline backwards. For a short while there she moved backwards in time, until she fainted and got moved into a different timeline. Eventually she arrived in a place with an extra spatial dimension; there she realized she could see inside solid objects. She studied her own body, and performed appendectomy on herself with her nails. After Helen finishes her story, Robert Monroe arrives. He has changed physically, having a shorter, stockier body; with this, and with his peaked hood, he calls to mind a gnome. He is seriously injured: his arm has been badly burned. He perceives his new timeline as his home. His name there is Igor and he has a sister. His world is at war with space invaders, and his sister is a military leader. The situation is dire and their side is losing. He refuses to go to hospital for his injury, so Fisher uses her knowledge of first aid to treat him. Fisher then chooses to return with him, and she helps him carry books and tools. They become a couple, though the story doesn't show any emotional buildup. After a long wait it becomes apparent that Estelle Martin isn't coming back. Frost attempts to find her by listening to the same hypnotic suggestion recording that she had used and by thinking about her. Jenkins watches him disappear, so that he would start believing in this possibility, and be eventually able to travel between timelines. Frost arrives on a Flash Gordon like planet, and finds Estelle to be a priestess with the name Star Light. She refuses to go back, because she considers her new reality to be real and the old one to be a dream. Frost goes back and returns with Jenkins. As they arrive, Jenkins has turned into a native. He is a soldier with a blaster, and he knows Estelle as Star Light. Frost returns to the original timeline and is arrested on suspicion of kidnapping and possibly murdering his students. He knows that the authorities wouldn't believe the truth, so he disappears into Robert Monroe's timeline. He stays there for a while and discovers that his theoretical knowledge is not helpful with the war efforts. The books and tools that Fisher brought were helpful, but not enough, so he travels to Estelle's and Jenkins' timeline, returning with Jenkins and his blaster. Jenkins explains the blaster's functionality and leaves his as a model. Igor is certain that the blaster technology will enable them to win the war. Frost escorts Jenkins back to Estelle's timeline, and he decides to settle there. He plans to spend his time tutoring children and trying to develop a time theory that would explain the experiences of all five students.