Кіріспе

Роберт А. Хайнлайнның "Шығанақ" повесі – американдық жазушы Роберт А. Хайнлайнның ғылыми фантастикалық повесі. Алғаш рет 1949 жылдың қараша және желтоқсан айларында «Astounding Science Fiction» журналында бөлім-бөлім жарияланған, кейін «Мәңгілік тапсырма» жинағына енген. Повесть адамзатты қорғауға тырысатын генийлердің құпия қоғамы туралы. 1982 жылы жазылған «Жұма» романы шартты түрде осы повестің жалғасы болып табылады.

Әңгіме

Бұл әңгіменің негізгі идеясы бойынша, жоғары интеллектке ие адамдар бірігіп, генетикалық тұрғыдан бөлек қалып, жаңа түрді жасайды. Осы процесте олар жасырын және игі ниетті "басқарушы" классқа айналады. Әңгіме Альфред Корзибскийдің "Жалпы семантикасы" және Сэмюэл Реншоутың еңбектерін пайдаланып, ойдың мәнін және адамдарды жылдам әрі дәл ойлауға қалай үйретуге болатынын түсіндіреді. Адам интеллексі және өздігінен даму эволюциясы туралы мәліметтер, стандартты "жасырын агент" оқиғасымен ұштасады. "Нова эффектісі" бүкіл планетаны қамтитын тізбекті реакцияны бастауы мүмкін. Күн жүйесіндегі ең бай адамдардың бірі Китли ханым, оны адамзатты шантажға алу үшін пайдаланып, Айдан билік жүргізуді көздейді. "Джо" - бұл эффектіні растайтын жалғыз құжатталған микрофильмді алуға міндеттелген құпия агент. Жерге оралған соң, ол тұтқындалып, өзін "Кетел қарын" Болдуин деп таныстырған адаммен бірге камераға қамалады. Олар тек екі түрлі ойын картасын қолданып, сөздерді кодтайды, бақылау астында байланыс жасайды және қашу жоспарлайды. Кейін Болдуин Джоны жоғары интеллектілі адамдар тобымен таныстырады және оған ойлаудың озық техникаларын үйретеді, тіпті телепатияға талпынады. Болдуин өзінің және тобының қауіпті ғылым мен технологияны қарапайым адамдардың қолынан ұстауға тырысатынын айтады. "Нова эффектісін" Болдуин ашқан және оның адамдары оны мүмкін емес екенін дәлелдеу мақсатында іске асырған. Джо Гейлмен, тағы бір агентпен кездеседі және оған ғашық болады. Болдуинге Жерде "нова эффектісінің" іске қосылатыны туралы ескерту келеді, бірақ іске қосу құрылғысы Айда орналасқан. Джо мен Гейл Жердегі құрылғыны бейтараптандыру үшін, оны тоқтатуға жіберіледі. Гейл миссис Китлиден қашықтан басқару құралын алуға, ал Джо радиореттегішті өшіруге міндетті. Жағдай шиеленіседі. Джо мен Гейл күтпеген жерден телепатиялық байланысқа жетеді. Гейл миссис Китлиді өлтіреді, бірақ қашуға мүмкіндік жоқ, ал Джо радиореттегіштің қауіпті құрылғылармен жабдықталғанына сенімді. Екеуі де өлімге кенелгенін білген соң, телепатия арқылы жеке неке сақаларын айтады.