Кіріспе

1941 жылы Роберт А. Хайнлайнның повесі "Жоғалған мұра" (1941) – ғылыми фантастика жазушысы Роберт А. Хайнлайнның повесі. Алғаш рет 1941 жылғы қарашада Super Science Stories журналында жарияланған, кейіннен «Assignment in Eternity» (1953) кітабына енген. Повесте адамдардың тиісті оқыту арқылы телепатиялық және телекинетикалық қабілеттердің кең спектрін пайдалану мүмкіндігі зерттеледі. Бұл, адамдардың көпшілігі, мүмкін тіпті барлығының, туа біткен психикалық қабілеттері бар деген болжамға негізделген, бірақ олар осыны білмейді де, сол себепті оларды қолданбайды. Осы білушіліксіздікті құпия және зор күш иеленген топ қолдайды, себебі олар адамдардың қабілеттерінен хабардар болмауынан пайда көреді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Оқиғалардың болған мерзімі көрсетілмеген, бірақ олар 1941 жылы жарық көрген күннен бастап «жақын болашақтағы Америкада» орын алады. Еуропа мен Азия «құлдырап» кеткен, ал айтылған жалғыз маңызды технологиялық жетістіктер – сурет телефоны мен «қалта телефоны». Оқиға Калифорния университетінің үш досының адамның туа біткен психикалық қабілеттерін қайта ашуымен басталады: Джоан – аспирант; Бен – хирург және медициналық мектепте оқытушы; ал Фил – психология профессоры. Сыбайлас жемқор элита олардың жаңалықтарын жасыруға тырысады, сондықтан олар салқындап, мәселені талқылау үшін саяхатқа шығады. Саяхат оларды түнгі уақытта Шаста тауының маңына жеткізеді. Шатырда Джоан ертең таудың айналасын аралап, серуендегісі келетінін айтады. Бен мен Фил оған жалғыз баруға рұхсат бермейді. Бір күндік серуеннен кейін психолог Фил папоротникке құлап, тік сүйегін сындырады. Оны 1913 жылы 71 жасында жоғалып кеткен және қайтыс болды деп жарияланған белгілі жазушы Амброз Бирс құтқарады. Бұл ойдан туған Биерс қазір 100 жастан асып кеткен, бірақ ашық ауада жүретін қырық жастағы адамдай күшті әрі денсау. Ол әңгімеде Бірінші дүниежүзілік соғыс пен басқа да ауыртпалықтарды көріп, қоғамнан шығып кеткенін айтады. Биерс гипноз арқылы Филдің тік сүйегін бір түндік уақытта жазып жасайды. Биерс телепатиялық қабілеттерін дамытқан және қазір Шаста тауындағы күрделі үңгірлерде жасырын өмір сүретін адамдардың бірі екені белгілі болады. Үңгірлердің ұзындығы 100 метрден асады, олардың ішінде кең бөлмелер, сондай-ақ құнды көне кітапхана бар. Бұл үңгірлерді қазіргі заманда 1782 жылы Джуниперо Серра «жанын тыныштыққа тапсырғаннан» екі жыл бұрын тапқан. Бұл үңгірлер жергілікті тайпаларға белгілі болған, олар оларды Серраға, ол Дәрігер екеніне ант бергеннен кейін ғана көрсеткен. Қазіргі үңгір тұрғындары «Жұлдызды соғыстардағы» «Күш» сияқты ішкі күшті пайдалануды үйренген. Люк Скайуокердің «Күшке» қабілеті отбасылық қасиет сияқты болғанымен, «Жоғалған мұрада» айтылған қабілеттер әр адамда бар, оларды меңгеру үшін оқыту мен жаттығу ғана қажет. Үңгірде тұратындар Марк Твеннің де олардың қатарында болғанын, сондай-ақ Уолт Уитман мен Оливер Венделл Холмс та болғанын айтады. Американы бостандықтың бекінісі ретінде қорғау мақсатымен олар Авраам Линкольнді де қатысуға шақырған. Жақсы адептердің жазған деректеріне сәйкес, адамзат Алтын ғасырда жоғары даму деңгейіне жеткен, бірақ олардың басшылары жаңа өмірлік жазыққа көшуге шешім қабылдағанда, кіші топ артта қалуға және өз дағдыларын қолданып, үстемдікке ие болуға шешім қабылдаған. Ұлы соғыстан кейін адамзат тас дәуіріне қайта оралды, жаңадан бастау үшін. Биерс құтқарып алғаннан кейін үш басты кейіпкер үңгір тұрғындарымен танысады және бірнеше аптадан кейін олар қалуға және қосымша оқыту алуға шақырылады. Олар келіседі. Олар бұл психикалық күштерді қалай пайдалану керектігі туралы ақпаратты таратуды бастайды, әсіресе скауттарды оқытады. Зұлым топ оларды тоқтатуға тырысқаннан кейін, екі топ арасында шайқас болады, онда жақсы адептер жеңіске жетеді. Әңгіме бос Жердің лирикалық сипаттамасымен аяқталады, өйткені адамзат жаңа өмірлік жазыққа көтерілген. Маймыл өзінің түрінің ақыл-парасаты мен психикалық қабілетіне қарай ұзақ жолға шыға бастайды.