Кіріспе

Австриялық опера әншісі

Эма Пукшек (6 ақпан 1834 – 14 қаңтар 1889), сондай-ақ Ilma de Murska, және Ilma di Murska деп те белгілі, 19 ғасырдағы Хорватиядан шыққан танымал сопрано опера әншісі болған.

Өмір

Эма Пукшек Огулин қаласында (қазіргі Хорватия Республикасы) дүниеге келді. Оның анасы Кресенция Бродаротти де Трауенфельд болса, әкесі Иосип Пукшек Слюнь қаласы маңындағы аймақта орналасқан, өте беделді әскери шенеунік еді. Әкесі Австрия әскери шебінде Батыс Еуропаның шығыс жақтарын қорғаған қызметі үшін дворян титулы алды және тегіне "Мурски" қосымшасын қосты. Кейіннен Эма өзінің тегі ретінде әйелдік түрін ("де Мурска") пайдаланды. Ол бес жасында фортепианода ойнауды бастады. 1850 жылы отбасы Загребке көшкеннен кейін, ол опера сахнасында мансап жасау ниетімен ән айтуды үйренді. 1851 жылы Жосип Эдер деген сарбазға тұрмысқа шығып, екі балаға (Альфонс пен Герминаға) ие болды. 1857 жылы Грацқа, ал 1860 жылы Венаға көшіп, Эманың қала консерваториясында вокалды оқуына жағдай жасады. Ол сондай-ақ біраз уақыт Парижде білім алды. Оның кәсіби мансабы 1862 жылы басталды және шамамен 20 жылға созылды.

Мансап

Ильма де Мурска – үш октава диапазоны бар колоратуралық сопрано. Оның Ilma de Murska ретіндегі карьерасы 1862 жылы Флоренцияда, Италияда Фридрих фон Флотовтың «Марта» операсында Леди Харриет рөлінде басталды. Кейбір дереккөздер оның «Гугеноттар» операсында Маргарита де Валуа рөлінде дебют жасағанын мәлімдейді. Одан кейін ол Еуропа бойынша гастрольде болып, Будапешт, Испания және Италияда өнер көрсетті. 42 сәтті қойылымнан соң ол Венаға қонақ әртіс ретінде шақырылып, 1864 жылдың 16 тамызында Вердидің «Иль Троваторе» операсында ән салды. Оның Венадағы кезеңі 1873 жылдың 10 тамызында Вена сарай операсында Амброаз Томастың «Гамлет» пьесасының тұңғыш қойылымында Офелия рөлін ойнаған қоштасу спектаклімен аяқталды. Оның ең танымал рөлдері Моцарттың «Сиырлы флейта» және «Люсия ди Ламмермур» операларындағы Түннің патшайымы болды. Ол сонымен қатар «Роберт ле Диабль» операсында Динора мен Изабелла рөлдерін де орындады.

Лондон

Ильма де Мурсканың Лондонға келуі 1865 жылдан бастап 1873 жылға дейін созылды және көбінесе Джеймс Генри Мейплсонның труппасымен байланысты болды. Ол Лондон сахнасындағы дебютін «Ұлылық» театрында Люция ди Ламмермур рөлінде жасады. 1865 жылы Түн патшайымы рөліндегі өнері үлкен табысқа ие болды. Джордж Бернард Шоу осы рөлдегі танымал фиоритураларда оның «нағыз әдемі әнмен және ерекше титімдікпен» орындағанын атап өтті. 1866 жылы ол Мейербердің «Динора» операсында ән шырқады. Сол күзде ол Лондонда және гастрольдік сапарларда Чарльз Сантли мен Карл Формеспен бірге Амбруаз Томастың «Гамлеті» спектаклінде Офелия рөлін ойнады. 1871 жылы ол Роберт ле Диабль операсында Эрнесто Николинидің ағылшын тіліндегі дебютіне Изабелла рөлін орындады. Ол сондай-ақ 1872-1876 жылдар аралығында Дублиндегі Мейплсонның гастрольдеріне қатысты. 1873 жылы Венадан кеткеннен кейін де Мурска Гамбург, Берлин және Париж қалаларында өнер көрсетті. 1873-74 жылдары ол АҚШ-қа гастрольдік сапар жасады. Ол Ресей, Австралия және Жаңа Зеландияда да гастрольде болды, сондай-ақ Нью-Йорктегі музыка консерваториясында бір кезде дәріс берді. 1875 жылғы маусымда ол Австралияға гастрольдік сапарға шықты, онда 145 концерт, он опера және екі оратория берді. Бір дерек бойынша, ол өзіне 16 000 фунт стерлинг тауып, оның 11 000 фунт стерлингін Австриядағы қызына жіберді. 1875 жылғы 29 желтоқсанда Сиднейде, Австралиядағы гастрольдік сапарында ол пианист Альфред Андерсонға үйленді. Бірнеше аптадан кейін Мельбурнда күйеуінің денсаулығы нашарлағандықтан ол кестесін өзгертпеуге мәжбүр болды. Осының нәтижесінде, сол қаладағы жанкүйерлері Люция ди Ламмермур және Ла Соннамбула операларын Фанни Симонсенмен кезектестіре орындауларын тамашалады. Андерсон некеге дейін ара-тұра ауырып жүрген еді, ол 22 наурызда қайтыс болды. Екі айдан кейін, 15 мамырда 1876 жылы, Жаңа Зеландияның Дунедин қаласында гастрольдік сапарда болған кезде, Де Мурска Андерсонның досы және әріптесі Джон Хиллге қайтадан үйленді. Бұл неке басқаларынан ұзаққа созылмады, өйткені де Мурска 1876 жылғы қазанда Америкаға оралғанда, Хилл Австралияда қалды. Де Мурска өте сезімталдығымен, әсіресе жасы туралы және оны қайда барса да ертіп жүретін үлкен жануарлар жинағымен танымал болды. Олардың ең бастысы – Плутон атты алып қара Ньюфаундленд иті, ол тағамнан құс жеуге үйретілген, ас үстелінде оған арналған орын дайындалған, үстелге бір тамшы да тамдырмайтын. Ол әдетте бірінші сыныпты вагонда саяхаттайтын. Оның тұрақты серіктері екі тотық, ангора мысығы және маймыл болды. Маймыл мен мысық бір-бірін қинап, терілерін тырнап, ал попугайлар дива тұрған қонақ үйлерде еркін жүріп, жиһаздарды жиі бүлдіретін. Де Мурска осыған байланысты шығындарды қуана қабылдады. Әнші ретінде ол дирижердің наразылығына орай, өте еркін және шексіз болды, себебі ол партитурадан ауытқып, фантастикалық импровизациялар жасауға бейім болды, ал дирижер оның дайын болуына дейін оркестрдің крещендосын тоқтатып тұруға мәжбүр болатын. Әрине, осы қабілеттің өзі оны көрермендерге жақындастырды.

Өлім

Эма Пукшек (сонымен қатар Ilma де Мурска деп те белгілі) 1889 жылдың 14 қаңтарында Мюнхенде 54 жасында қайтыс болды.