Кіріспе

1974 жылғы канадалық фильм

"Дадди Кравицтің шәкірттігі" – Тед Котчеффтің режиссерлік еткен 1974 жылғы канадалық комедиялық драмалық фильмі. Сценарийі Мордехай Ричлер мен Лайонел Четвиндтің Ричлердің осы аттас романы негізінде жазылған. Басты рөлде Ричард Дрейфус – құрметке қол жеткізу үшін түрлі тез байыту жолдарын іздеген жас, өршіл еврей, Монреаль тұрғыны. Фильмде сонымен қатар Мишелин Ланкто, Рэнди Куэйд, Джозеф Вайзман, Денхолм Эллиотт, Джо Сильвер және Джек Уордендер де ойнаған. 24-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде "Алтын аю" сыйлығын жеңіп алған "Дадди Кравицтің шәкірттігі" канадалық кино үшін "өсу" кезеңі деп есептеледі, сонымен қатар ол халықаралық деңгейде кең танылған сынға лайық және коммерциялық табысқа жеткен туынды.

Сюжет

Дадди Кравиц - Монреальде кедейлікте өскен, ашулы, тыныштанбайтын жас еврей жігіті. Оның такси жүргізушісі әкесі Макс және оның бай ағасы Бенджи Дэддидің ағасы Ленниді мақтан тұтады, Бенджи оны медициналық мектептен өткізеді. Тек оның әжесі ғана анасыз қалған Даддиге көңіл бөледі. Дэдди Лорация тауларында орналасқан кошерлік қонақ үйде официант болып жұмыс істейді. Оның шапшаңдығы, энергиясы және әдепсіз мінез-құлқы жоғары оқу орнының студенті және серуенші әріптесі Ирвинді ашуландырады. Ирвин өзінің қыз жолдасы Линданы, қонақ үй иесінің қызы, Даддиді жасырын рулет ойынын ойнауға көндіреді. Дадди білмей, рулетка дөңгелегі бұрмаланып, ол өзінің барлық 300 долларлық табысын Ирвин мен қонақтардың қолынан қалады. Басқа официанттар мұны біліп, Ирвинге ақшаны қайтарып береді. Мұны білмейтін қонақтар, оның ішінде Фарбер, өзін жаман сезінеді және оған тағы 500 доллар береді. Дадди қонақ үйдің басқа қызметкері, француз-канадтық Иветтпен романтикалық қарым-қатынас жасайды. Бір күні Иветта оны көл жағасына шығарып салады. Дадди көріністің сұлулығына таңғалады, ал оның амбициясы кристалданады: оның бабасының "жерсіз адам - ешкім емес" деген қағидасын жүрегіне сіңіріп, көлдің айналасындағы барлық мүлікті сатып алып, оны дамытуға шешім қабылдайды. Себебі Дадди 21 жасқа толмаған, ол кезде Канадада көпшілік жасқа толған, ал қазіргі иелері еврейге сатқысы келмеуі мүмкін, ол Иветті өзіне алды. Дэдди өзіне қажетті ақшаны жинауға кіріседі. Ол ақылсыз алкогольдік режиссерді үйлену тойлары мен бар-мицваларды түсіру үшін жалдайды. Оның бірінші клиенті - Фарбер, ол қатты сауда-саттық жасайды. Егер оған нәтиже ұнамаса, ол ақша төлемейді. Friar-дің көркемдік претенцияларына қарамастан, фильм табысты болды және тез арада қосымша тапсырыстар келіп түсті. Алайда, жер сатылып жатқанда, Даддидің ақшасы жетпейді. Ол әкесіне досы Динглменмен кездесуді сұрап сұрайды, "Күдегер бала", бай, табысты бизнесмен, сондай-ақ қарапайым бастауы бар бандит. Динглмен несие беруден бас тартады, бірақ кейіннен оны Нью-Йоркке баратын пойызда өз жоспарын талқылауға шақырады. Бұл Динглменнің есірткі сатушыны аңдамай-ақ героин әкелу қаупіне ұшыратуын қалайтыны. Пойызда Дадди жақсы мінезді Вергильмен кездеседі және АҚШ-та заңсыз болып табылатын оның пинбол машиналарын сатып алуға ұсынады. Вирджил келгенде, Даддидің оған төлеуге ақшасы жоқ, сондықтан Дадди Вирджилді эпилепсияға шалдыққанына қарамастан, жүк көлігі жүргізушісі ретінде жалдайды. Бірде ол жол апатына ұшырап, белінен төменгі жағын шалдыққан. Дадди қатты күйзеліп, өзін кінәлі сезінеді. Иветта Даддиді кінәлап, оны Вергилге қамқорлық жасауға қалдырады. Дэдди Динглмен өз көлінің бар екенін білгенде, қатты қорқып кетеді. Дэддидің соңғы қажеттілігі - базарға шыққанда, Динглмен оны сатып алады. Үмітсіз, Дадди жерді сатып алу үшін чекке Вергильдің қолтаңбасын жасады, бұл Иветта мен Вергильмен соңғы үзіліске әкелді. Дэдди мақтанышпен Макс, Ленни және оның ата-бабасын өзінің меншігін көруге алып барады. Динглмен оның дамуына қаржы жинауды ұсынғанда, Дадди оны мазақ етеді. Алайда Даддидің әжесі өзінің фермасы үшін жер телімін таңдауға қарсылық білдіреді, өйткені Иветта оған Дадди оны алу үшін не істегенін айтты. Дадди Иветтпен татуласуға тырысады, бірақ онымен татуласпайды, ал ол оған оны енді ешқашан көргісі келмейтінін айтады. Соңғы сахнада Дадди жергілікті тамақтану орнында есептік жазбаны жүргізе алатын деңгейге көтерілді, ал әкесі ұлының қалай жасағанын мақтан тұтады.

Өндіріс

Лионель Четвиндті Джон Г. Кемени Мордекай Ричлердің «Дадди Кравицтің шәкірттігі» романы бойынша сценарий жазуға шақыртты. Алғашқы нұсқа Ричлерге жіберілді, ол оны досы Тед Котчеффке көрсетті. Котчефф Ричлер сценарийдің екінші нұсқасын жазса, фильмді өзі режиссерлейтінін айтты. Фильм 1973 жылдың 10 қыркүйегінен 14 қарашасына дейін түсірілді, оған 910 000 доллар жұмсалды. 300 000 доллар Канаданың кино даму корпорациясынан түсті, ал қалғаны Джеральд Шнайдер жинады. Миклош Ленте түсірілімнің алғашқы екі аптасында оператор болды, бірақ оның орнына Брайан Уэст келді. Бұл фильм Котчеффтің Ричлердің 1959 жылғы ромасын бейімдеуінің екінші жолы болды. 1961 жылы ол ITV-ның «Armchair Theatre» телетеатрында Хью Футчердің басты рөлде ойнаған Кравиц бойынша қойылымға режиссерлік жасаған. Американдық продюсер Сэмюэл З. Аркоффқа фильмді жасау ұсынылды, бірақ ол Даддиді грек кейіпкеріне айналдыруды қалады. Канадалық кино индустриясы сол кезде жетілмегендіктен, басты рөлдерге аз ғана канадалықтар тартылды. АҚШ-ты қоса алғанда, фильм прокаттан 1,7 миллион доллар табыс әкелді. Фильмді Канаданың аудиовизуалды мұрасын сақтауға арналған коммерциялық емес «Аудиовизуалды сақтау қоры» шедевр деп танып, сақтап қалды. Торонто халықаралық кинофестивалі оны 1984 және 1993 жылдары екі рет барлық уақыттардағы Канаданың үздік 10 фильміне қосты. «Дадди Кравицті» түсіру мен аяқталған фильмді көру арасындағы кезеңде Ричард Дрейфусқа «Жау» фильміндегі Мэтт Хупердің рөлі ұсынылды, бірақ ол екі рет бас тартты. Сценарийді оқығаннан кейін ол бұл фильмді «оның ішінде ойнағаннан гөрі көруге артық көреді» деп шешті. Алайда, Кравицтің соңғы нұсқасын көргеннен кейін Дрейфус өзінің ойыны соншалықты нашар болғандықтан, кино мансабы аяқталуы мүмкін деп ойлады. Хупердің рөлі әлі бекітілмегенін білген ол, Universal Pictures-те Кравиц туралы жағымсыз пікірлер естіместен бұрын, келісімшартқа отырып, тағы бір фильмде ойнауға асықты. Ол 2013 жылғы Канн кинофестивалінің «Cannes Classics» бөлімінде көрсетілді.