Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1954 жылғы ФИФА әлем чемпионатының матчы
1954 FIFA World Cup match
Берн шайқасы (Berni csata, Batalha de Berna, Schlacht bei Bern, , ,) – 1954 жылғы әлем чемпионатында Венгрия және Бразилия құрамалары арасындағы футбол матчы, 1954 жылғы 27 маусымда Швейцарияның Берн қаласындағы Ванкдорф стадионында өткен ширек финал. Матч барысындағы зорлық-зомбылық пен төбелес ағылшын төрешісі Артур Эллисті үш ойыншыны алаңнан қууға мәжбүр етті. Соңғы сыбызғыдан кейін командалар арасындағы төбелес киім ауыстыратын бөлмелерде де жалғасты.
The Battle of Berne (Berni csata, Batalha de Berna, Schlacht bei Bern, , , ) was a football match at the 1954 World Cup between Hungary and Brazil, a quarter final played on 27 June 1954 at the Wankdorf Stadium in Bern, Switzerland. Violent conduct and fighting prompted English referee Arthur Ellis to send off three players during the match. Fighting between the teams continued in the dressing rooms after the final whistle.
Өмірбаян
Бразилия екі топтық ойында алты гол соқты, ал Венгрия 17 гол соқты. Бразилияның тартымды және шабуылдық футболға деген беделі бар еді; топтық ойындарында олар Мексиканы 5:0 есебімен жеңіп, Югославиямен қосымша уақыттан кейін 1:1 есебімен тең түсті. Югославия өз тобындағы келесі ойынында Францияны 1:0 есебімен жеңді, соның салдарынан Бразилия мен Югославия топта ұпай саны бойынша тең болды. Топтың бірінші орыны үшін голдардың айырмасы ескерілмеді; оның орнына, жеребе тартылып, Югославия топ жеңімпазы деп таңдалды. Венгрия Еуропадағы футбол тактикасы мен баптап оқыту ісін революциялады. Олардың ағынмен және ашық ойын стилі – жалпы футболдың ерте түрі – 1952 жылғы 27 мамырда КСРО-дан жеңілгеннен бері 2 жыл бойы жеңіліс көрмеді. Венгрия өз тобының сөзсіз жеңімпазы болды, топтағы екі ойынды да жеңіп алды – Оңтүстік Кореяны 9:0, ал Батыс Германияны 8:3 есебімен жеңді.
Brazil had scored six goals in two group games, and Hungary had scored 17. Brazil had a reputation for attractive and attacking football; in their group games, they beat Mexico 5–0, and drew the other 1–1 with Yugoslavia after extra time. Yugoslavia had beaten France 1–0 in their other group game, which meant that both Brazil and Yugoslavia were equal on points in their group. Goal difference was not used to decide who finished top of the group; instead, lots were drawn, with Yugoslavia being elected group winners. Hungary had revolutionized football tactics and coaching in Europe. Their fluid and open style of play – an early form of total football – meant that they were unbeaten for 2 years, since defeat to Soviet Union in 27 May 1952. Hungary were clear winners of their group, winning both of their group games – they beat South Korea 9–0, and West Germany 8–3.
Жарылыс
Бұл ойын қатты жаңбыр астында өтті, алаң сырғанақ болды және допты бақылау қиын болды. Венгрия үшінші минутта Нандор Хидегкути гол соққаннан кейін көшбасшылыққа шықты. Төрт минуттан соң Сандор Кочис Венгрия есебінен 2:0 деп арттырды. Бразилияға пенальти берілді; Дьяльма Сантос гол соғып, есепті 2:1 етті, осымен бірінші тайм аяқталды. Екінші таймда Венгрияға пенальти берілді; Михай Лантос гол соғып, есепті 3:1 етті. Пенальти шешімі бразилиялық журналистер мен шенеуніктердің алаңға басып кіруіне себеп болды, оларды полиция алаңнан шығаруға мәжбүр болды. Ойын одан әрі ушығып, күшейе түсті, одан әрі қатал фолдар мен циникалық тактикаларға ұласты, бразилиялық шабуылшы Жулиньо гол соғып, есепті 3:2 етті. Осыдан кейін Йозеф Бозсикті Нилтон Сантос фол жасады; екеуі де төбелес бастады және екеуі де алаңнан қуылды. Венгрия Сандор Кочис арқылы төртінші голды соқты, есеп 4:2 болды. Ойынның соңғы минуттары екі команда арасындағы қақтығысқа айналды; бразилиялық шабуылшы Хамберто Тоцци соңғы сигналдан бұрын венгр Гюла Лорантты тепті және алаңнан қуылды. Барлығы 42 бос соққы және 2 пенальти тағайындалды, 4 ескерту және 3 қуылды. Ойыннан кейін бразилиялық ойыншылар венгрлердің киім ауыстыру бөлмесіне басып кірді және алаңдағы төбелесті жалғастырды. Оларды венгрлік AVH қауіпсіздік полициясы таяқтар мен қару-жарақтарымен алаңнан қуды. Екі тараптан да зорлық-зомбылық көрсетілгенін куәгерлердің тәуелсіз куәліктеріне қарамастан, футболдың басқару органы ФИФА ешқандай шара қабылдамады және тәртіпті тиісті елдерге қалдырды. Венгрия құрамасы турнирде екінші орын алғаны үшін Қызыл Ту орденімен марапатталды, ал Бразилия құрамасы спорттағы Ұлттық Еңбек орденімен марапатталды.
The match was played in driving rain, producing slippery conditions and a hard to control ball. Hungary took the lead in the third minute, with Nándor Hidegkuti scoring. Four minutes later, Sándor Kocsis made it 2–0 to Hungary. Brazil was awarded a penalty; Djalma Santos scored to make it 2–1 at half time. In the second half, Hungary was awarded a penalty; Mihály Lantos scored to make the score 3–1. The penalty award was the cue for a pitch invasion by Brazilian journalists and officials, who had to be ushered off by police. The game then degenerated into a series of increasingly violent fouls and cynical tactics, with Brazilian forward Julinho scoring to bring the score to 3–2. After this, József Bozsik was fouled by Nilton Santos; the two men started fighting, and both were sent off. Hungary scored a fourth goal via Sándor Kocsis to make the score 4–2 to Hungary. The last moments of the game was little more than a running battle between the two teams; Brazilian forward Humberto Tozzi kicked Hungary's Gyula Lóránt prior to the final whistle and was sent off. In total, 42 free kicks and 2 penalties were awarded, with 4 cautions and 3 dismissals issued. The ill temper continued after the game, with the Brazilian players invading the Hungarian dressing room and continuing the on pitch fighting. They were driven off by the notorious Hungarian AVH security police with batons and guns drawn. Despite evidence from independent witnesses of violent conduct from both sides, football's governing body FIFA did nothing, leaving discipline to the respective countries. The Hungarian squad were awarded the Order of the Red Banner for finishing as the tournament runners up, while Brazil awarded its squad the National Order of Merit for Sport.
Ойыннан кейінгі пікірлер
Ойын төрешісі Артур Эллис былай деді: "Бұл менің өмірімдегі ең ұлы ойын болады деп ойладым. Мен әлемнің биігінде тұрғандай болдым. Саясат пен діннің қатысы бар ма, жоқ па, білмеймін, бірақ олар аңдарша қимылдады. Бұл – қорлық. Өте қорқынышты матч болды. Британдық ойыншылар мен жанкүйерлер мұндай ұятты әрекетке ешқашан бармас еді. Бүгінгі жағдайға қарағанда, көптеген ойыншылар алаңнан қуылғандықтан, ойын тоқтатылар еді. Менің жалғыз ойым – оны аяқтау керек еді". Кейін Эллис былай деп жазды: "Бұл адамдар спорттық рухты үйренуі керек, және біз оларды соған үйретуіміз керек. Оңтүстік америкалықтар бізден гөрі көбірек қызығушылық танытады және жарысқа құштар. Тіпті италиялықтардан да. Британдықтардан айырмашылығы, олар ақылға сыймас нәрселерді ойсыз жасайды, содан кейін бірнеше минуттан соң шынайы және терең өкініш білдіреді". 1954 жылғы 28 маусымда "Таймс" газетінің тілшісі де осыған ұқсас қорытынды жасады: "Мен өмірімде мұндай қатыгез күресті, қарсыластарды қырқып, орақпен кескендей қиратып салуды көрген емеспін, содан кейін лауазымды тұлғалар басқа жақта болғанда, қорқынышпен қарау және жасырын соққылар жасауды көрдім". Эллистің төрешілік өнері мен адалдығы "Daily Mail" газетімен жоғары бағаланды. "Бұл – шайқас болды; қатал, жабайы матч", – деп еске алады мажар құрамасының бас жаттықтырушысы Густав Себес, ол төбелес кезінде алған бет жарақатынан кейін төрт тігіс салғызды. "Біз 4:2 есебімен жеңіске жеттік, бірақ бұл әлі аяқталған жоқ. Бразилиялық фотографтар мен жанкүйерлер алаңға ағылып кірді, полиция шақырылды. Ойыншылар туннельде қақтығысып, киім ауыстыру бөлмелеріне дейінгі дәлізde шағын соғыс басталды – бәрі де қатысты; жанкүйерлер, ойыншылар және төрешілер".
The game's referee Arthur Ellis commented: "I thought it was going to be the greatest game I'd ever see. I was on top of the world. Whether politics and religion had something to do with it I don't know, but they behaved like animals. It was a disgrace. It was a horrible match. Certainly British players and fans would never act in such a most reprehensible manner. In today's climate so many players would have been sent off the game would have been abandoned. My only thought was that I was determined to finish it." Ellis later wrote, "Those people must learn sportsmanship and we must teach them. South Americans are more excitable and more passionate than we are. Even more so than the Italians. Unlike the British, they do crazy things, impulsively, then a few minutes later they are genuinely and deeply sorry". The Times newspaper correspondent on 28 June 1954 drew a similar conclusion; "Never in my life have I seen such cruel tackling, the cutting down of opponents as if with a scythe, followed by threatening attitudes and sly jabs when officialdom was engaged elsewhere." Ellis’s officiating and gentlemanly conduct was commended by the Daily Mail. "This was a battle; a brutal, savage match," recalled Hungary manager Gusztáv Sebes, who needed four stitches for a facial wound received during the fighting. "At the end we had won 4–2 but it wasn't over yet. Brazilian photographers and fans flooded on to the pitch and police were called to clear it. Players clashed in the tunnel and a small war broke out in the corridor to the dressing rooms everyone was having a go; fans, players and officials."