Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тұяқтың дәнекер тінінің бұзылуы
Connective tissue disorder of the heel
Плантар фасциит жағдайларының көпшілігі уақыт өте келе және консервативті емдеу әдістерімен жазылады. Алғашқы бірнеше аптада зардап шегушілерге әдетте демалуға, қызмет түрлерін өзгертуге, ауырсынуды басатын дәрілер қабылдауға және созу жаттығуларын жасауға кеңес беріледі. Адамдардың шамамен 10%-ы өмірінде бір рет осы ауруға шалдығады. Жасы ұлғайған сайын жиірек кездеседі және көбінесе бір жақты болады (жағдайлардың 70%-ы). Егер плантаралық фасция плантаралық фасциит кезінде шамадан тыс жүктемеге ұшыраса, ол жарылуы мүмкін. Плантар фасцияның жарылуының ерекше белгілері мен симптомдары: іштен шыққан сияқты дыбыс, айқын жергілікті ісіну және аяқ табанындағы күшті ауырсыну. Зерттеулер көрсеткендей, дене массасы индексінің жоғарылауы мен спортпен айналыспайтын адамдардағы плантаралық фасциит арасында тығыз байланыс бар. Бірақ, бұл салмақ пен плантаралық фасциит арасындағы байланыс спортшыларда байқалмайды.
Most cases of plantar fasciitis resolve with time and conservative methods of treatment. For the first few weeks, those affected are usually advised to rest, change their activities, take pain medications, and stretch. Approximately 10% of people have the disorder at some point during their life. It becomes more common with age. and usually unilateral (70% of cases). If the plantar fascia is overused in the setting of plantar fasciitis, the plantar fascia can rupture. Typical signs and symptoms of plantar fascia rupture include a clicking or snapping sound, significant local swelling, and acute pain in the bottom of the foot. Studies consistently find a strong association between increased body mass index and plantar fasciitis in the non athletic population. This association between weight and plantar fasciitis is not present in the athletic population.
Патофизиология
Табан фасциясының себебі толыққанды түсінілмеген және бірнеше фактордың әсерінен туындайды. Табан фасциясы – табан фасциясының қабыну процесіне жатпайтын жағдай. Соңғы он жылдағы зерттеулер микроскопиялық анатомиялық өзгерістерді көрсетті, олар табан фасциясының қабыну емес, құрылымдық бұзылысынан пайда болатынын, яғни қабыну процесінен емес екенін көрсетеді. Физикалық тексеру кезінде өкше сүйегінің ішкі жағын басып тексеру нәтижесінде сезімталдық байқалуы мүмкін. Егер диагноз клиникалық тұрғыдан анық болмаса, өкшедегі ауырсынудың басқа себептерін анықтау үшін, мысалы, стресс-жарақтары немесе сүйек өсінділерін анықтау үшін бүйірлік рентген суреті түсіру ұсынылады. Теория бойынша, табан фасциясының қалыңдығы артқан сайын табан фасциясына шағу ықтималдығы артады. 4,5 мм-ден жоғары қалыңдықтағы ультрадыбыс және 4 мм-ден жоғары МРТ диагностика үшін пайдалы. Табан апионеврозының қалыңдауы сияқты басқа бейнелеу нәтижелері бұрыс және табан фасциясын диагностикалауда шектеулі пайда береді.
The cause of plantar fasciitis is poorly understood and appears to have several contributing factors. Plantar fasciitis is a non inflammatory condition of the plantar fascia. Within the last decade, studies have observed microscopic anatomical changes indicating that plantar fasciitis is due to a non inflammatory structural breakdown of the plantar fascia rather than an inflammatory process. Palpation along the inner aspect of the heel bone on the sole may elicit tenderness during the physical examination. When the diagnosis is not clinically apparent, lateral view X rays of the ankle are the recommended imaging modality to assess for other causes of heel pain, such as stress fractures or bone spur development. In theory, plantar fasciitis becomes more likely as the plantar fascia's thickness at the calcaneal insertion increases. A thickness of more than 4.5 mm ultrasound and 4 mm on MRI are useful for diagnosis. Other imaging findings, such as thickening of the plantar aponeurosis, are nonspecific and have limited usefulness in diagnosing plantar fasciitis.
Дифференциалдық диагностика
Тұяқ ауруының дифференциалдық диагнозы кең және патологиялық жағдайларды қамтиды, бірақ олармен шектелмейді: өкше сүйегінің стресс-сынығы, септикалық артрит, өкше сүйегінің бурситі, остеоартрит, бел омыртқасының 5-ші (L5) немесе киық омыртқаның 1-ші (S1) жүйке тамырларын қамтитын омыртқа стенозы, өкше сүйегі астындағы майлы тіндің синдромы, дененің басқа бөліктерінен метастаздаған қатерлі ісіктер, гипотиреоз, подагра, реактивті артрит, анкилоздық спондилит немесе ревматоидты артрит сияқты серонегативті спондилоартропатиялар (ауырсыну екі өкшеде де болса, олар жиірек кездеседі). Дәрігер сынық, инфекция немесе басқа да күрделі жағдай күдіктенгенде рентген суретін тағайындауы мүмкін. Гастрокнемиус бұлшық етінің рецессиясы – бұл хирургиялық емес тағы бір әдіс, ол аяқтың артқы жағындағы tendonдармен бірге гастрокнемиус бұлшық етін созуды қамтиды, бұл адамдарға жұмысқа, спортқа және салмақ көтеруге тез оралуға, сондай-ақ буынның қозғалыс амплитудасын, күшін жақсартуға және ауырсынуды азайтуға мүмкіндік береді. Табанның фасциясына түсетін ауырсыну мен стресті азайту үшін, аяқ киімсіз, жалаң аяқпен жүру арқылы аяқтың доғасын қолдайтын бұлшық еттерін күшейту қажет. Егер табан фасцииті кем дегенде үш ай бойы консервативті емге жауап бермесе, онда экстракорпоральді соққы толқыны терапиясы (ESWT) қарастырылуы мүмкін. Дегенмен, терапияның тиімділігі туралы пікірталас жалғасуда. ЭСТ-ның асқынулары сирек және көбінесе қаусіз болады. Табан фасциитін емдеу үшін қабынуға қарсы препараттарды (ҚҚП) қолдану жиі кездеседі, бірақ олардың қолдануы 20% адамдарда ауырсынуды жоя алмайды. Тағы бір емдеу әдісі – плантарлық ионтофорез. Бұл әдіс дексаметазон немесе сірке қышқылы сияқты қабынуға қарсы заттарды аяққа жағып, оларды электр тогы арқылы теріге енгізеді. Өкшедегі ауырсынудың көптеген себептері болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда хирургтар табан фасциотомиясымен қатар латеральді табан жүйкесін босатуды орындай алады. Өкше сүйегінің сынуы, ұзақ қалпына келтіру кезеңі, инфекция, табан фасциясының жыртылуы және ауырсынуды жеңілдетуге қол жеткізе алмау. Құрғақ инемен емдеудің табан фасциитін емдеудегі тиімділігі де зерттелуде. Қолда бар зерттеулерді жүйелі түрде қарап шығу нәтижесінде бұл әдістің тиімділігі туралы шектеулі мәліметтер табылды. Табан фасциитімен бірге созу және ботулинистік токсин қолдану пациенттерде жақсару мен функционалдықты арттырды.
The differential diagnosis for heel pain is extensive and includes pathological entities including, but not limited to, the following: calcaneal stress fracture, septic arthritis, calcaneal bursitis, osteoarthritis, spinal stenosis involving the nerve roots of lumbar spinal nerve 5 (L5) or sacral spinal nerve 1 (S1), calcaneal fat pad syndrome, metastasized cancers from elsewhere in the body, hypothyroidism, gout, seronegative spondyloparthopathies such as reactive arthritis, ankylosing spondylitis, or rheumatoid arthritis (more likely if pain is present in both heels), When a physician suspects a fracture, infection, or some other serious underlying condition, they may order an X ray to investigate. Gastrocnemius recession is another non surgical method that involves stretching of the gastrocnemius muscle along with the tendons in the back of the leg, which allows people to return to work, sports and weight bearing activities faster, along with improving the ankles range of motion, power and reduction of pain. Reduction in pain and stress on the plantar fascia can be done by strengthening the muscles in the foot that support the arches through barefoot exercising, without footwear, compared to exercising in common footwear. If plantar fasciitis fails to respond to conservative treatment for at least three months, then extracorporeal shockwave therapy (ESWT) may be considered. However, debate about the therapy's efficacy has persisted. Complications from ESWT are rare and typically benign when present. The use of NSAIDs to treat plantar fasciitis is common, but their use fails to resolve the pain in 20% of people. Another treatment technique is known as plantar iontophoresis. This technique involves applying anti inflammatory substances such as dexamethasone or acetic acid topically to the foot and transmitting these substances through the skin with an electric current. Plantar heel pain may occur for multiple reasons. In select cases, surgeons may perform a release of the lateral plantar nerve alongside the plantar fasciotomy. fracture of the calcaneus, prolonged recovery time, infection, rupture of the plantar fascia, and failure to improve the pain. Dry needling is also being researched for treatment of plantar fasciitis. A systematic review of available research found limited evidence of effectiveness for this technique. With a combination of plantar fasciitis stretching and the use of botulinum toxin showed an increase in improvement and functionability in patients.
Эпидемиология
Табан фасциті – семіздігі бар адамдарда және жас еркек спортшыларда кездесетін табан фасциясының жарақаттануының ең көп таралған түрі. Өкшедегі тікен (өкшедегі сүйек өсіндісі) болуы, өкше ауруымен қатар, қалпына келу барысын нашарлатпайды. Өкше тікені бар немесе жоқ адамдар бірдей жылдамдықпен сауығады.
Plantar fasciitis is the most common type of plantar fascia injury people with obesity, and young male athletes. Having a heel spur (bony protrusion at the heel) in addition to heel pain does not worsen the prognosis of recovery. Individuals with or without a heel spur recover at the same rate.