Кіріспе

Чеху Силванией (Шиладьчех) – Румынияның Кришана аймағындағы, Sălaj округіне қарасты қала. Қала басқаруында төрт ауыл бар: Хороату Чехулуи (Олахорват), Мотиш (Мутош), Надиш (Сзилягйнадашд) және Ульчуг (Велчөк).

Қала тарихы

Қала туралы алғашқы жазба 1319 жылы Чивар деген атпен тіркелген. 1405 жылы қала Чехи деп аталған. Қаланың венгр тіліндегі атауы чех шығу тегіндегі тұрғындарға сілтеме жасайды. Қала 1918 жылға дейін Венгрия Корольдігінің және Трансильвания Князьдығының құрамында болды. 1529 жылы воевода Истван Батори қалаға өздігінен басқару құқығын берді. 1867 жылы Трансильвания Князьдығы таратылғаннан кейін және оның Венгрияның бір бөлігі ретінде Австро-Венгрия империясына тікелей қосылуынан кейін (1867 жылғы Австро-Венгрия келісіміне қараңыз), қала 1876 жылы Силаги округіне қосылды. 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында империяның ыдырауы кезінде қала Румыния Корольдігінің құрамына кірді. 1940-1944 жылдары ол Екінші Вена сыйлығының нәтижесінде Венгрияға қосылды. 1944 жылдың мамыр айында қаланың еврей қауымы нацистер тарапынан Аушвицке бірнеше депортациялар кезінде жойылды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін қала қайтадан Румынияға қосылды. Қала ұзақ жылдар бойы ауыл шаруашылығының орталығы болып келді. 1968 жылы елдің әкімшілік реформасы кезінде қала мәртебесіне ие болды, содан кейін индустрияландыру процесі жүзеге асты (текстиль, жиһаз өндірісі).

Климат

Cehu Silvaniei ылғалды континенталды климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Cfb).

Демография

2021 жылғы санақта Чеху Сильваниидің халқы 6 369 адамды құрады. 2011 жылғы санақ бойынша 7 130 тұрғын тіркелді; олардың 50,4% венгрлер, 44,5% румындар және 4,9% цығандар болды. Сол санақта халықтың 47% православиелік, 44,4% кальвинист, 3,5% римдік католик, 2,4% "басқа дін" жататын, ал 1% баптист болып табылды.

Венгрияның Реформацияланған Чиху-Силвании шіркеуі - ұлттық ескерткіш

Екі отбасының мүшелері, Миклош Драгффи және оның әйелі, Евфемия Якс немесе олардың ұлы Берталан, кейін Трансильвания воеводы (1493–98) болған, XV ғасырдың екінші жартысының ортасында бұл шіркеуді салған. Губернатор Драгффи Янош (1525–26) шіркеудің маңызды демеушісі болды: ол 1519 жылы шіркеуде өзгерістер жасады және 1522 жылы оған ренессанс стиліндегі седалис орнатуға бұйрық берді. 1614 жылы Препостварий Зигмонд пен оның әйелі Сехи Каталинаның жомарттығы арқасында, сол кездегі базар қаласының ережелерімен бірге, батыс фасадындағы мұнара салынды, бұл туралы оның оңтүстік қабырғасындағы ескерткіш тақташа куәландырады. Ортағасырлық негізгі бөлігі 1801 және 1905 жылдары шаршы пішіндес бүйірлік бөліктермен кеңейтілді, ал ішкі кеңістік классицизм стилінде безендірілді. Бұл шіркеу SJ II m A 05034 нөмірімен тіркелген ұлттық ескерткіш болып табылады.

Еврейлер зираты

Еврей зираты Чеху-Силваниеде, Клошка көшесі, 8 нөмірде, Sălaj округінде орналасқан, Бухарестен және Залэуден 249,1 миль солтүстік-батысқа қарай. 1850 жылғы халық санағы бойынша еврей халқы 63 адамды, 1857 жылы 66 адамды, 1880 жылы 206 адамды, 1900 жылы 369 адамды, 1910 жылы 517 адамды және 1930 жылы 551 адамды құрады. 1944 жылдың мамыр айында еврейлер нацистер мен олардың серіктестері Чеху-Силваниеге жақын орналасқан геттода (Шимлеу-Силваниеден тыс жердегі Чехе геттосы) жиналды, ал 31 мамыр және 6, 8 маусымда Аушвицке депортацияланды. Белгіленбеген православие зираты 19 ғасырда құрылған. Соңғы белгілі жерлеу 20 ғасырда жасалған. Оқшауланған қала маңындағы тегіс жерде ешқандай белгі немесе маркер жоқ. Жеке жол арқылы жетуге болады, рұқсат алу арқылы кіруге болады. Қақпасы бар қоршау кіреберісті қоршап тұр. Шамамен 120 тас көрінеді, олардың кейбіреулері бастапқы орнында емес, тастардың 25-50% құлаған немесе сынған. Зираттан алынған тастардың қайда екені белгісіз. Зираттағы өсімдіктердің өсуі маусымдық мәселе болып табылады, ол кіруге кедергі келтіреді. Су ағыны жыл бойы жақсы. Арнайы бөлімдер жоқ. Ең көне белгілі қабір тасы 19 ғасырдан қалған. 19 және 20 ғасырлардағы мәрмәр, гранит, құмтас және әктас тастар, жалпақ және пішінделген, тегістелген және жазылған, оюлы рельефпен безендірілген қабір тастарында еврей жазулары бар. Кейбіреулерінің бетінде бояу іздері сақталған. Белгілі бір көптеген қабірлер жоқ. Ұлттық еврей қауымы еврей зираты үшін ғана пайдаланылатын жерге иелік етеді. Іргелес жерлер тұрғын үйлер. Зиратты күтіп-ұстау жұмыстары тастарды тіктеуге, сынған тастарды жөндеуге, тастарды тазалауға және өсімдіктерді тазартуға бағытталған. Қазіргі күтімге ақысыз еңбегімен зиратты тазалау немесе күту кіреді. Ешқандай құрылыстар жоқ.