Кіріспе

Протархеоптерикс (мағынасы "Археоптерикстен бұрын", дегенмен ол креда кезеңінен, ал Археоптерикс юра кезеңінен таралған) – Қытайдан табылған түркияның мөлшеріндегі қауырсынды теропод динозаврлар туысы. Исиан формациясының Цзяншангоу қабатынан белгілі, ол шамамен 124,6 миллион жыл бұрын ерте креда кезеңінің аптиан дәуірінде өмір сүрген. Ол, мүмкін, шөп жейтін немесе барлық жейтін жануар болған, бірақ оның қолы кішкентай ет жейтін динозаврлардың қолына өте ұқсас. Ол Oviraptorosauria-ның ең төменгі деңгейдегі мүшелерінің бірі болып көрінеді, Incisivosaurus-қа жақын туыс, немесе oviraptorosaurs-тан құстарға аздап жақын таксон.

Сипаттама

Протархеоптерикстің голотипі және жалғыз белгілі нұсқасы NGMC 2125 – жартылай қаңқа. Протархеоптерикстің аяқтары ұзын болғандықтан, ол жылдам жүгіре алған. Оның жақсы жетілген, қауырсынды қанаттары салыстырмалы түрде қысқа құйрығынан өсіп шыққан; қолы ұзын және жіңішке, үш саусағы өткір, иілген тырнақтарымен жабдықталған. Оның сүйектері қуыс және құс сияқты, сондай-ақ тілек сүйегі де болған. Шамамен ұзындығы Археоптерикстен гөрі ірі болған. Протархеоптерикстің құйрығында да симметриялық қауырсындар кездеседі. Қазіргі кезде симметриялық қауырсындары бар құстар ұшпайды, ал Протархеоптерикстің қаңқа құрылымы қанатпен ұшуға қолайлы емес, сондықтан ол да ұша алмаған деп есептеледі. Оның ағаш өмірін кешірген болуы мүмкін, ағаш бұтақтарынан секіріп, алдыңғы аяқтарын парашют сияқты қолданған деген болжам бар.