Кіріспе

Оңтүстік Папуадағы арал, Индонезия. Pulau Kolepom немесе Pulau Yos Sudarso – Жаңа Гвинеяның негізгі аралынан тек тар Мули бұғазымен бөлінген арал. Бұл Индонезияның Оңтүстік Папуа провинциясындағы Мерауке ауданының бөлігі. Арал жапырақ тәрізді, шамамен ұзындығы 1,5 км және ауданы км². 1963 жылға дейін Фредерик Хендрик аралы деп аталды. Аралдың жергілікті және балама атаулары Долок және Кимам. Киман (немесе Кимам) – негізгі елді мекен. Ол оңтүстік-шығыста Буайя бұғазында орналасқан, ол кішкентай Коморан аралын Долактан бөліп тұрады.

Тарих

Еуропалықтар бұл аралды алғаш рет 1606 жылдың қаңтарында Виллем Янс пен оның экипажы Дуйфкен кемесімен Австралияны ашқаннан кейін, содан оралған жолда көріп өткен. Дуйфкен арал мен материк арасындағы шығанақта көп уақыт өткізді. Янстың экспедиция картасында арал жазық, сазды жер ретінде сипатталған және "Тиури" деп аталған. 1623 жылы Ян Карстенц Арафура теңізіне тікелей кіретін оңтүстік-батыс мүйісін айналып өтіп, оны Вальсе Каап ("Жалған мүйіс" деген голланд тілінде) деп атады, бұл атау бүгінгі күнге дейін сақталған (Индонезияда Танджунг Вальс, ағылшын тілінде "Cape Vals"). 1835 жылға дейін ол Жаңа Гвинея материгінің бөлігі саналды. Сол жылдың 26 сәуірі мен 9 мамыры аралығында голланд капитандығындағы Лангенберг, Куль және Бансе өздерінің "Постиллон" және "Сиреен" шхуналарымен тар бұғаздардан өтіп, су жолын "Принцесса Марианна бұғазы" (қазіргі Мули бұғазы) деп, ал аралды патшаның немересі, Голландтік Шығыс Индияда біраз уақыт тұрған принц Уильям Фредерик Генридің құрметіне атады. Кем дегенде 1884 жылға дейін Коморан Долақтың бір бөлігі деп есептелді. 1963 жылдың мамырында Батыс Жаңа Гвинея Индонезияға берілгеннен кейін, Индонезия үкіметі аралды 1962 жылдың қаңтарында Жаңа Гвинеяның солтүстік-батыс жағалауына шабуыл ұйымдастырған, бірақ осы оқиғада қаза тапқан теңіз офицері Йос Сударсоның есімімен атады.

Тілдер

Жаңа Гвинея тілдер отбасының бір бөлігі саналатын Колопом тілдері және тәуелсіз тілдер отбасы – Момбум (немесе Комолом) тілдері Йос Сударсо аралында қолданылады.