Кіріспе

Куинс пен Бронкс арасындағы көпір, Нью-Йорк.

2005 жылдан бері көптеген жүк көліктеріне Throgs Neck көпірін (шамамен 2 миль (3 км) шығысқа қарай) пайдалануға тыйым салынғандықтан, ауыр жүк көліктері үшін Bronx-Whitestone көпірі балама маршрут ретінде ұсынылады. Орталық Куинстен Бронксқа қатынайтын және 53 футтан (16 м) асатын тіркемелер, сондай-ақ Throgs Neck көпірінен тыйым салынған 53 футтан асатын барлық ауыр жүк көліктері Bronx-Whitestone көпірін пайдалануға міндетті.

Тарих

Классон Пойнт, Бронкстегі Ферри Пойнт пен Уайтстоун Пойнт арасындағы бекітілген өткел туралы идея алғаш рет 1905 жылы Уайтстоунды дамытуды көздеген жылжымайтын мүлік алыпсатарушылары тарапынан ұсынылды. Осы кезде, жоспарланған көпір аймағының тұрғындары, қазіргі ауылдық сипаттарын жоғалтудан қорқып, құрылысқа қарсылық білдірді. Көпір жобалары 1909 жылы Уайтстоун жақсарту қауымдастығына ұсынылды, бірақ олар қарастырылмады. Кейіннен Куинстің мемлекеттік әкімшісі Альфред Кеннеди 1911 жылы Нью-Йорк штатының Ассамблеясында осындай көпірді ұсынғанын, бірақ оның жоспары "қарсы алынғанын" еске алды. Компания 1909 жылы тіркелді, ал екі жыл өткен соң паром терминалдарын салуға кірісті. Классон-Пойнт пен Малба арасындағы паромдық жүзеге асыру 1914 жылдың 2 шілдесінде басталды.

Жоспарлау

1929 жылы Аймақтық жоспарлау қауымдастығы (RPA) Бронкстан Солтүстік Куинске көпір салуды ұсынды, бұл Нью-Йорк штаты мен Жаңа Англиядан келген жүргізушілерге Куинс пен Лонг-Айлендке Куинстің батыс бөлігіндегі жол ағлақтарынан өтудің қажеті болмай, тікелей жеткізілуге мүмкіндік береді. RPA Квинс жағындағы жоспарланған Белт Парквейін (қазіргі Крос-Айленд Парквейі) Бронкс жағындағы Хатчинсон Ривер Парквейімен және Брукнер бульварымен байланыстыру қажет деп санды. Келесі жылы қала құрылысшы Роберт Мозес Бруклин мен Куинсті айналатын Белт Парквейінің бөлігі ретінде Класон Пойнт пен Уайтстоун арасындағы көпірді ресми түрде ұсынды. Ол кезде көпірді салуға 25 миллион доллар жұмсалады деп күтілді. 1932 жылы Нью-Йорк қалалық бағалау кеңесі жеке компаниялардан ақы төленетін көпірді салу және басқару үшін өтініштерді қабылдауды бастады. Мұндай өтініштердің бірін 1933 жылы Бағалау кеңесіне өз жоспарын ұсынған Чарльз В. Боссерт жасады. Боссерттің жоспары АҚШ Конгресіне дейін жетті, онда 1935 жылы Боссерттің жоспарын мақұлдау туралы заң жобасы Өкілдер палатасына енгізілді. Алайда, жеке компанияның қоғамдық пайдаланудағы ақы төленетін көпірді басқару идеясы танымал болған жоқ, сондықтан ол тоқтатылды. Сонымен қатар, Куинс топографиялық бюросы, Лонг-Айленд мемлекеттік паркі комиссиясы және Триборо көпірінің басқармасы (TBA; кейін Триборо көпір және туннель басқармасы немесе TBTA) жоспарланған Бронкс-Уайтстоун көпірін зерттеді. 1935 жылы агенттіктер көпір жоспарының бөлігі ретінде салынуы тиіс қосылатын жолдар туралы есеп жариялады және көпірдің құны 20 миллион долларға жетеді деп болжады. Көпір Бронксты және материктегі басқа да нүктелерді тікелей 1939 жылғы Нью-Йорк әлемдік көрмесіне және ЛаГуардия әуежайына (сол кезде Солтүстік Бич әуежайы деп аталған) қосатын болады. Сонымен қатар, Уайтстоун көпірі Квинсті Бронкске жалғастыратын Триборо көпіріне, батысқа қарай, жол ағлақтарын азайтуға көмектесуі керек еді. Жылжымайтын мүлік сатушылары жаңа көпір Бронкста дамуға серпін береді деп болжады. Көпірдің құрылысы тіпті басталмас бұрын Бронкста жаңа тұрғын үйлер жоспарланып жатыр. RPA сонымен қатар Уайтстоун көпірінде теміржол байланысы немесе олар үшін орын болуын ұсынды, бірақ Мозес көпірде теміржол байланысы үшін ешқандай шаралар қабылдамады. Келесі қаңтарда Леман TBA-ға көпірді салу үшін облигациялар шығаруға рұқсат беретін заңға қол қойды. 1937 жылдың ақпан айында TBA бас инженері Отмар Амманн көпірдің «практикалық және қажетті» екенін мәлімдеді. Оллстон Дана да жобалау инженері ретінде жұмысқа алынды. Сол айда АҚШ Соғыс министрі Гарри Хайнс Вудринг Ферри Пойнт пен Уайтстоун арасындағы аспалы көпірге рұқсат берді. Шамамен сол уақытта TBA Бронкс-Уайтстоун көпірін салуға қаржы жинау үшін облигациялар шығаруды жоспарлады. Мозес TBA мен қала көпірдің 17,5 миллион доллар тұратын құнының жартысын төлеуі керек деп ұсынды. 1937 жылдың сәуір айында TBA көпірді салуға қаржы жинау үшін 25 миллион долларлық облигация сатуды бастады. 1937 жылдың маусым айында Бронкс-Уайтстоун көпірінің тіректерін салуға арналған 1,13 миллион долларлық келісім-шартты American Bridge Company ұтып алды, ол жалғыз бәсекелес Bethlehem Steel-ді озып кетті. Сол айда қала Уайтстоун көпірі мен Парквейінің жолында орналасқан жерді сатып ала бастады; көп ұзамай көпір мен парквейдің жолын салу құқығы заңды түрде бекітілді. 1937 жылдың шілдесіне дейін TBA-ның барлық облигациялары сатылды. Келесі айда қала көпірдің жақындау жолында орналасқан тұрғындарды шығарып жіберуді бастады және шенеуніктер Уайтстондағы он жеті үйдің иелеріне жаңа тұрғын үй табуға он күн берілгенін хабарлады. Бұл қысқа мерзімде берілген ескертуге байланысты дау тудырды, бірақ Мозес көпірді жоспарланған мерзімде аяқтау үшін мұндай шаралар қажет екенін айтты. Сонымен қатар, көпірді салу үшін Ферри Пойнттағы жер алынды; көпір аяқталғаннан кейін бұл жер Ферри Пойнт паркіне айналды.

Құрылыс

1937 жылдың қараша айында Нью-Йорк қаласының мэрі Фиорелло Х. Ла Гуардия көпірдің Бронкстегі тірегінің іргетасын салды. Бронкс-Уайтстоун көпірінің құрылысы, сондай-ақ бірнеше басқа да жолдарды жақсарту жобалары 1939 жылғы Дүниежүзілік көрмеге аймақтық жол желісі уақтылы дайын болуы үшін жылдамдатылды. Көпір көрме ашылғанға дейін аяқталуын қамтамасыз ету үшін Бронкс мұнарасының бетонды қабырғасы 1938 жылдың ақпанында, ал Квинс мұнарасы 1938 жылдың сәуірінде бітірілуі керек болды. Жобаға Флэшинг өзені арқылы көшетін, Бронкс-Уайтстоун көпірінен бірнеше шақырым оңтүстікке орналасқан Флэшинг өзенінің көпірін салу да кірді. Екі аспалы мұнараның әрқайсысының төрт бөлігі бар болғаны 18 күнде құрастырылды. Бронкс жағындағы мұнара бірінші болып аяқталды, ал 1938 жылдың мамыр айының соңында Квинс мұнарасының құрылысы басталды. Ол кезде аспалы кабельдерді илеу қыркүйек айында басталады деп күтілді. 1938 жылдың шілде айының бірінші аптасында TBA Бронкс-Уайтстоун көпірінің екі мұнарасы да аяқталғанын және көпірдің жоспардан бұрын, 1939 жылдың 30 сәуірінде ашылатынын хабарлады. Сонымен қатар, көпірдің Квинс және Бронкс жақтарындағы қосылатын жолдардың құрылысы да жылдамдатылды. Көпірдің Бронкс жағы Хатчинсон Ривер Паркуэйге, ал Квинс жағы Уайтстоун және Кросс Айленд Паркуэйлерге қосылатын болды. 266 жіптен тұратын алғашқы кабель бір апта ішінде дайын болды. Аспалы кабельдер 41 күнде орнатылды. Көпірдің ашылу күні 1939 жылдың қаңтарында ресми бекітілді, ал соңғы ферма 1939 жылдың 13 ақпанында орнатылды. Содан кейін 1939 жылғы Дүниежүзілік көрмені күтіп, кіреберіс жолдарының құрылысы жеделдетілді. Құрылыс кезінде бір жұмысшы көпірдің жатағынан құлап қаза тапты. 1938 жылдың тамызында тағы бір оқиға болды, онда 35 тонналық болат ферма Уайтстоун көпірінің жағынан құлап түсті, бірақ ешкім ауыр жарақат алмады. Көпірдің жалпы құны 17,785 миллион долларды (шамамен миллион долларға тең) құрады.

Ашылу

Бронкс-Уайтстоун көпірі 1939 жылғы 29 сәуірде ашылды. Мозес пен Ла Гуардия 4000 адам қатысқан салтанатты шараны өткізді. Уайтстоун және Колледж Пойнт аудандары да жаңа жобаның құрметіне тойлар ұйымдастырды, ал Мозес оны "Белт Парквей бағдарламасының логикалық және қажетті бөлігі" деп сипаттады. Көпірдің ашылуы жоспарланған мерзімнен екі ай бұрын, 1939 жылғы Әлемдік көрменің ашылу күнімен сәйкес келді. 1939 жылғы Әлемдік көрмеге дайындық барысында, көпірге жақын жолдарға және қаланың маңызды бағыттарына құрамында қызыл түс бар шамдар орнатылды. Бұл шамдар ерекше түспен боялғандықтан, көрмеге баратын жүргізушілер оларды оңай тани алатын. Көпірдің солтүстік жағында Бронкс-Уайтстоун көпірі Хатчинсон өзенінің жағалау жолы арқылы Шығыс бульварымен (кейін Брукнер бульвары аталды) жалғасты. Оның оңтүстік жағында көпір жаңа Уайтстоун жағалау жолымен байланысты, ол көпірден оңтүстік-батысқа қарай Солтүстік бульварына дейін созылды. Бронкс-Уайтстоун көпірі мен Уайтстоун жағалау жолы арасындағы байланыс 1940 жылдың қараша айында, ал Пелхэм Бэй паркі мен көпір арасындағы Хатчинсон өзенінің жағалау жолы 1941 жылдың қазан айында ашылды. Уайтстоун және Хатчинсон өзенінің жағалау жолдары Брукнер бульварымен қиылысып, келесі онжылдықтарда жол ағлағышылығын күшейтті, бірақ 1970 жылдары Брукнер түйіскенінде бұл мәселе шешілді. Квинс жағында Фрэнсис Льюис бульварының кеңейтілген бөлігі 1939 жылдың қараша айында ашылып, солтүстік-шығыс Квинсті жаңа көпірмен байланыстырды, ал Кросс Айленд жағалау жолына қарайтын жол 1940 жылдың маусым айында ашылды. Ла Гуардияның сөзіне сүйенсек, көпір әр бағытта сағатына 4000 дейін көлік тасымалдай алатын. 1940 жылы Америкалық болат конструкциялар институты Бронкс-Уайтстоун көпірін "соңғы жылда салынған ең әдемі монументалды болат көпір" деп мойындады. Көпір аяқталғаннан кейін екі саябақ та ашылды. 1940 жылы Тәуелсіздік декларациясына қол қойған Фрэнсис Льюис атымен аталатын Квинс жағындағы саябақ ашылды. Бронкс жағында Ферри Пойнт паркінің жоспары көпір құрылысымен бірге жасалды және 1940 жылдардың басында қосымша нысандар салынды.

Құрастыру

1938 жылдың маусым айында инженерлер Уайтстоун көпірінің палубасында дірілдеулерді байқады. 1940 жылдың қарашасында Вашингтон штатының Такома қаласындағы Такома Найроуз көпірі қатты жел кезінде құлағаннан кейін алаңдаушылық күшейді. Ол көпір 8 фут (2 метр) тереңдіктегі фермалық жүйемен жабдылған, бұл Бронкс-Уайтстоун көпірінің 11 фут (3 метр) биіктіктегі фермалық жүйесіне ұқсас болды. Алайда, Уайтстоун көпірі Такома Найроуз көпірінен қысқарақ және кеңірек болды. Бронкс-Уайтстоун көпірінің палубасы Такома Найроуз көпірінен қалың болды, оның қалыңдығы 11 фут (3 метр) болса, Такома Найроуз көпірінікі 8 фут (2 метр) ғана болды. Такома Найроуз көпірінің құлауынан кейін көп ұзамай Мозес көпірдің мұнараларына тербелісті азайту үшін болат кабельдер орнатылатынын хабарлады. Қатты желден зақымдану қаупін азайту үшін әрбір аспалы мұнараның екі жағына сегіз кабель орнату ұсынылды. Жобаны жоспарлау 1945 жылдың қыркүйек айында соғыс аяқталғаннан кейін қайта басталды, ал сол қазан айында жобаға ең төмен баға ұсынған мердігер жарияланды. Жобаның басты мақсаты көпірді фермалармен нығайту арқылы оның тұрақтылығын қамтамасыз ету болды. Жол қозғалысының төрт қатары алты қатарға дейін кеңейтілді, ал екі қосымша қатар әр жағындағы жаяу жүргіншілерге арналған жолдардың орнына салынды. Палубаның екі жағына 14 фут (4 метр) биіктіктегі болат фермалар орнатылды, олар көпірді ауырлатып, дірілдеуді азайтуға көмектесетін еді. Нығайту жұмысы 1947 жылы аяқталды, сондай-ақ сол жылы Уайтстоун және Кросс-Айленд тас жолдарына бағыт көрсету үшін үлкен жол белгілері орнатылды.

Көлік қозғалысының артуы

1950 жылдардың аяғына қарай Бронкс-Уайтстоун көпірі жылына шамамен 30 миллион көлік тасымалдайтын болды. Сонымен қатар, Уайтстоун тас жолы және Хатчинсон өзені тас жолының көпір мен Брукнер айырылысы арасындағы бөлігі мемлекетаралық тас жол стандарттарына келтірілді. Уайтстоун тас жолы Уайтстоун экспресс-жолы, ал Хатчинсон өзені тас жолының жаңартылған бөлігі Хатчинсон өзені экспресс-жолы болып өзгерді. Бұған қоса, Джон Ф. Кеннеди халықаралық әуежайы мен Кью Гарденс арасындағы Ван Уайк экспресс-жолы Уайтстоун экспресс-жолымен және Бронкс-Уайтстоун көпірімен қосылу үшін солтүстікке қарай ұзартылды. 1966 жылы Бронкс-Уайтстоун көпірі Уайтстоун экспресс-жолымен бірге 678-ші мемлекетаралық тас жолының бөлігі деп белгіленді. Бұл тас жолдарды жаңарту 1964 жылғы Нью-Йорк әлемдік көрмесіне дайындық ретінде жүзеге асырылды, ол Флашинг Медоуз Корона паркінде де өтті. Бронкс-Уайтстоун көпіріндегі көлік жүктемесін азайту мақсатында 1955 жылы Торгс Нек көпірін салу жоспарлау басталды, ал оның құрылысы 1957 жылы қолға алынды. Торгс Нек көпірі 1961 жылы ашылғаннан кейін, Бронкс-Уайтстоун көпірінде көлік қозғалысы 40%-ға төмендеді; TBTA басшысының сөзіне сәйкес, көпірдегі көлік ағыны жартысынан астамға азайды. Бірақ, 1964 жылғы әлемдік көрмеден кейін Бронкс-Уайтстоун көпірінде көлік қозғалысы қайта артты. 1968 жылы болған күшті дауылда желдің жылдамдығы көпірдің жабынын дірілдетіп жіберді.

Ұзақ мерзімді перспективада көпірді пайдалану одан әрі өсті. Көпірдің 40 жылдығында, 1979 жылы, жыл сайын шамамен 31 миллион көлік одан өтті. Көпірдің барлық қызмет ету кезеңінде 858 миллион көлік өткені тіркелді. 1989 жылы көпірдің 50 жылдығына арналған "Нью-Йорк Таймс" газетінің бір жазушысы былай деді: "Бронкс-Уайтстоун көпірі – армандардың орындалатынының айқын дәлелі".

Үлкен жөндеулер

1990 жылдың наурыз айында TBTA Бронкс-Уайтстоун көпірінің 20,3 миллион долларға жөндеуден өтетінін хабарлады. Екі жыл бойы ең аз қозғалыс уақытында бекіткіштер, жолдар және дренаж жүйелері жөнделді. Нақты жұмыстар 1989 жылдың желтоқсаны мен 1991 жылдың желтоқсаны аралығында жүргізілді. Жаңарту кезінде көпірдің кеңейтімдік тігеулерін бастапқыда аспалы мұнараларды салған American Bridge Company компаниясы ауыстырды. Алайда, 1993 жылы тігеулердің айналасындағы герметик бұзыла бастағаны байқалды, сондықтан қосымша жөндеулер қажет болды. 2001 жылға қарай TBTA-ның ізбасары Метрополитендік көлік басқармасы (MTA) көпірді жаңартуға 286 миллион доллар жұмсауды жоспарлады. 2003 жылы MTA көпірдің классикалық пішінін қалпына келтірді, қатайту фермаларын алып тастап, жолдың екі жағына шыны талшықты қаптама орнатты. Жеңіл шыны талшықты қаптама үшбұрышты пішіндес, бұл оған аэродинамикалық профиль береді, соның арқасында көлденең жел көпірге соқтығыспай, ағып өтеді. Фермаларды алып тастау жобасы жарықтандыру жүйесін жаңартуды да қамтыды, оның ішінде көпірдің шамдарын және аспалы мұнаралардың үстіндегі маяктарды, сондай-ақ сепкіш және электр жүйелерін ауыстыруды қамтыды. Басқа жөндеулерге көпір палубасын тұрақтандыру үшін инерциялық демпферлерді қосу, екі мұнараны және көпір палубасын қайта бояу, және өзгермелі хабарлама тақталарын орнату кірді. Палубаны ауыстыру 2007 жылы аяқталды. Жөндеулер Бронкс-Уайтстоун көпірінің қызмет ету мерзімін шексіз ұзартуға бағытталған және 2012 жылдың соңында 212 миллион долларлық шығынмен аяқталды. Куинс жақын жерін ауыстыру, құны 109 миллион доллар, сол жақын жерді жөндеу кезінде I 678 трассасының солтүстік бағытынан Үшінші авенюге шығу жабылып, қайта жаңартылды.

Қоғамдық көліктер

Көпір екі MTA аймақтық автобус желісін қамтиды, MTA New York City Transit және MTA Bus Company Limited (бұрынғы QBx1 бөлігі) желілерін. 1943 жылы тротуарлар алынып тасталғаннан кейін, велосипедшілер Queens Surface Corporation компаниясының QBx1 автобустарын пайдалана алды, олар велосипедтерді алдыңғы бөлікке орнатылған тіреулерге таси алатын. Бірақ, Метрополитен көлік басқармасы бұрын Queens Surface компаниясы басқарған автобус бағыттарын қабылдағаннан кейін, велосипед тіреулері алынып тасталды. 1994 жылдың сәуір айында QBx1 автобустарына велосипед тіреулері орнатылды, бірақ автобуста велосипед тасымалдау бағдарламасы 2005 жылдың 27 ақпанында, MTA QBx1 бағытын қабылдаған күні тоқтатылды. QBx1 желісі Q50 желісімен ауыстырылғаннан кейін, MTA 2018 жылдың басында Q50 автобустарында велосипед тіреулерін қайта орнатты.