Кіріспе
Артықшылықты сауда келісімі
Австралия – АҚШ еркін сауда келісімі (ААШТС) – Солтүстік Америка еркін сауда аймағы (НАФТА) үлгісінде жасалған Австралия мен АҚШ арасындағы артықшылықты сауда келісімі. ААШТС 2004 жылғы 18 мамырда қол қойылды және 2005 жылғы 1 қаңтарда күшіне енді.
ТЕА тарихы
АҚШ алғаш рет Австралиямен еркін сауда туралы келісімді 1945 жылы ұсынды. Жақында, 1980-ші жылдары Хоук үкіметі Австралия мен АҚШ арасындағы еркін сауда келісімін жасау мүмкіндігін көтерді. 1991 жылы АҚШ президенті Джордж Буш Австралия мен Жаңа Зеландиямен еркін сауда келісімін бастауды ұсынды, бірақ Австралияның Еңбек партиясының премьер-министрі Пол Китинг бұл ұсыныстан бас тартты. Тек 2001 жылдың басында, АҚШ-та Джордж Буш сайланғаннан кейін және Австралияда Джон Говард билікке келген соң ғана, Австралия мен АҚШ арасындағы еркін сауда келісімі жасау ісі ілгеріледі. 2001 жылдың сәуір айында президент Буш, «барлық мәселелер талқыға салынуы тиіс» екенін айтса, Австралиямен еркін сауда келісімін жасауға мүдделі екенін білдірді. Осыдан кейін, 2004 жылы Австралия Сыртқы істер және сауда министрлігі мұндай келісімнің экономикалық әсерін бағалау үшін жеке кеңес беру компаниясы – Халықаралық экономика орталығына (CIE) тапсырыс берді. 2003 жылдың наурызында еркін сауда келісімі бойынша келіссөздер басталды. Канберра, Гавай және Вашингтон қалаларында өткен алты раунд келіссөздерден кейін, 2004 жылдың ақпан айында келісімге қол жеткізілді. 2004 жылдың мамырында Вашингтонда Австралияның сауда министрі Марк Вейл мен АҚШ сауда өкілі Роберт Зеллик келісімге қол қойды. АҚШ Конгресі АҚШ-Австралия еркін сауда келісімін жүзеге асыру туралы заңды қабылдау арқылы келісімді ратификациялады. Заң Өкілдер палатасымен 2004 жылғы 14 шілдеде 314–109 дауыспен, ал Сенатпен 15 шілдеде 80–16 дауыспен мақұлданды және 2004 жылғы 3 тамызда президент Джордж Буш қол қойды. Австралияда келісімді іске асыруға қатысты заң, АҚШ-тың еркін сауда келісімін іске асыру туралы 2004 жылғы заң, 2004 жылғы 13 тамызда Сенатта түзетулермен қабылданды. Кейін АҚШ әкімшілігі Австралияның түзетілген заңдарын келісімді іске асырумен сәйкес деп мойындады. Келісім екі елде де 2005 жылғы 1 қаңтарда күшіне енді.
Еркін сауда аймағын құру және анықтамалар
Осы тарау еркін сауда аймағының (ESA) негізін қалайды. Онда ережелердің 1994 жылғы Тарифтер мен сауда жөніндегі жалпы келісімнің (GATT) және Қызметтер саудасы жөніндегі жалпы келісімнің (GATS) тиісті бөлімдерімен үйлесімді екені көрсетіледі. ГАТТ және ГАТС – бұл Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ) келісімдері арқылы құрылған құжаттар, және олар Австралия-АҚШ еркін сауда аймағы сияқты келесі екіжақты келісімдер үшін шектеулер белгілейді. Бұл тарау сонымен қатар келісімнің біртектілігін қамтамасыз ету мақсатында келісімнің барлық бөлімінде қолданылатын анықтамаларды да анықтайды.
Ұлттық режим және тауарлардың нарыққа қолжетімділігі
АТК-ның екінші тарауы қандай тауарларға кемсітушіліксіз қарау шарттары қолданылатынын анықтайды. Кейбір тауарларға келісім дереу толыққанды қолданылады, ал кейбіреулері бірнеше жыл бойына кезең-кезеңмен немесе уақытша түрде енгізіледі. Бұл тарауда екі елге де ДСҰ ережелеріне сәйкес, "ұлттық режимді" сақтау қажеттігі еске салынды. "Ұлттық режим" дегеніміз – әр ел екінші елден импортталған тауарларды отандық өнімдермен бірдей қарауы керек. Аталған тарау сондай-ақ, тауарлар саудасы жөніндегі комитет құрылғанын бекітеді, оның мақсаты – екі елге де "тарифтер, тариф емес шаралар, тауарлардың шығу тегі және кедендік басқару мәселелеріне қатысты алаңдаушылықтарын білдіру" үшін арбитраж жасауды қамтамасыз ету болып табылады.
Тоқыма және киім
Төртінші тарауда екі тарап мемлекеттері арасындағы тоқыма және киім-кешек саудасы қарастырылады. Осы бөлімнің көп бөлігі тоқыма тауарларына қатысты тауардың шығу тегін анықтау ережелерін және екі елдің ішкі нарықтарын қорғау шараларын баяндайды. Келісімде, тарифтерді төмендету нәтижесінде импорттың күрт өсуі импорттаушы елдің ішкі өнеркәсібіне зиян келтірген жағдайда, шұғыл шаралар қолдану механизмі көзделген. Бұдан өзге, осы бөлім келісімнің ережелерін сақтауды қамтамасыз ету үшін кеден органдарының өзара іс-қимылын егжей-тегжейлі сипаттайды және экспорттаушы елдің сенімсіздік танытқан жағдайында қолданылуы мүмкін шараларды көрсетеді.
Саудадағы техникалық кедергілер
Осы бөлім Австралия мен АҚШ-тың саудаға кедергілермен күресудегі бір-біріне қатысты құқықтары мен міндеттерін растайды. Бұл құқықтар мен міндеттер Саудадағы техникалық кедергілер туралы ДСҰ келісімімен белгіленген, ол стандарттар, регламенттер, сәйкестіктерді бағалау және басқа да мәселелерді қамтиды. Бөлімнің басым бөлігі екі елдің үкіметтік реттеудің түрлі деңгейлері туралы ақпарат алмасуға келісімінен тұрады. Олар бір-бірінің регламенттерін қабылдауға ұмтылады және ашықтықты қамтамасыз ету үшін осы ережелерді дер кезінде жариялауға міндеттенеді.
Сақтандыру шаралары
Келісімнің сақтық шаралары бөлімінің мақсаты – тарифтер алынғаннан кейінгі өтпелі кезеңде әр елдің ішкі өнеркәсіптеріне елеулі зиян тигізбеу үшін келісілген құрылымды құру болып табылады. Елдер сондай-ақ, егер басқа елден импортталатын тауарлар ішкі өнеркәсіпке келтірілген зиянның маңызды себебі болмаса, Дүниежүзілік сауда ұйымының (ДСТҰ) жаһандық сақтық шараларын қолданудан оны алып тастау мүмкіндігін қарастыруға келіседі.
Қызметтердегі шекарааралық сауда
АШК-нің 10-бабы «қызметтермен шекара арқылы сауда» деген ұғымды нақты анықтайды және қызмет көрсететін тараптарға өз қызметін жүргізу үшін еркін орта жасайды. Ол әр елдің қызмет көрсететін тараптарға өзге елдің азаматтарына қарағандай немесе ең артықшылықты ел режімінде қарауын талап етеді, сондай-ақ нарыққа қол жеткізу және қаражаттарды аударуға қатысты көптеген шектеулерге тыйым салады.
Бәсекеге байланысты мәселелер
Тараптар бір-бірінің бәсекелестік және тұтынушыларды қорғау саясатының жұмыс істеуіне кедергі келтіретін факторларды азайтуға келісті. Австралия барлық деңгейдегі үкіметтері мемлекеттік меншікте болғандықтары үшін мемлекеттік кәсіпорындарға ешқандай бәсекелестік артықшылық бермейтініне келісті. Бұл шарт Австралияның Ұлттық бәсекелестік саясатының қолданыстағы қағидаларымен үйлеседі.
Мемлекеттік сатып алулар
Кейбір ерекшеліктерді және АҚШ-тың кейбір штаттарының қатыспауын ескере отырып, келісім мемлекеттік және мемлекеттік органдардың сатып алуларында әр тараптың екінші тарапқа отандық тауарларға, қызметтерге және жеткізушілерге көрсетілген ең артықшылықты режимнен кем емес артықшылықты режимді қамтамасыз етуін талап етті.
Электрондық сауда
Тараптар электрондық сауданы жеңілдетуші механизмдер бойынша ынтымақтастық жасасуға, цифрлық өнімдерге кедендік баж салынуын болдырмауға және әрбір тарап екінші тараптың цифрлық өнімдеріне қатысты кемсітусіз қарау принципін қолдануға келісті.
Зияткерлік меншік құқықтары
Австралия авторлық құқықтың қолданылу мерзімін автордың қайтысынан кейін 50 жылдан 70 жылға дейін ұзартуға келісті, егер авторлық құқық жеке тұлғаның өміріне байланысты есептелсе, ал басқа жағдайларда – алғашқы орындалуынан немесе жариялануынан кейін 70 жылдан кейін. Келісім патент иелерінің құқықтарын кеңейтеді. Келісім цифрлық құқықтарды басқару жүйелерінің заңмен сақталуын талап етеді, бірақ Австралияның заңнамалық комитеті осы келісім бөлігінде "маңызды олқылық" бар екенін көрсететін баяндама жариялады: келісім авторлық құқықты бұзу құралдарын пайдалануға рұқсат беретін ерекшеліктерді қамтиды, бірақ сонымен бірге мұндай бұзу үшін қолданылатын құралдарға қол жеткізуге тыйым салады. Баяндамада бұл "нашар және кешірілмейтін", "өте қателік", тіпті "абсурдқа жақын" деп бағаланды. Комитет Үкіметтің келісімнің осы бөлігін іске асыру алдында олқылықты жоюын қажет екенін күшпен жеткізді.
Еңбек
Келісімнің 18-тарауы еңбек мәселелеріне арналған және көбінесе жалпы принциптерді қамтиды. Тараптар Халықаралық еңбек ұйымының (ХЕҰ) мүшелері ретіндегі міндеттемелерін және 1998 жылғы Еңбектегі негізгі принциптер мен құқықтар туралы ХЕҰ Декларациясы мен оның ілеспе шаралары (ХЕҰ Декларациясы) бойыншағы міндеттемелерін қайта растайды. Келісім әрбір Тараптың өз еңбек стандарттарын белгілеуге және оған сәйкес еңбек заңнамасын қабылдауға немесе өзгертуге құқығы бар екенін мойындайды, сондай-ақ әрбір Тарап өзінің заңнамасы халықаралық деңгейде танылған еңбек принциптеріне сәйкес еңбек стандарттарын қамтамасыз етуге ұмтылуға тиіс екенін көрсетеді.
Қоршаған орта
19-тарауда тараптар қоршаған ортаны қорғау заңдарын жеңілдету арқылы сауда артықшылықтарын алуға тырысуы мүмкін деген алаңдаушылықтарға жауап беріледі. 19.2-баптың 2-тармағында былай делінген: «Тараптар сауданы немесе инвестицияларды олардың ұлттық қоршаған орта заңдарында қарастырылған қорғау шараларын әлсірету немесе азайту арқылы ынталандырудың жөнсіз екенін мойындайды». Осыған сәйкес, әрбір Тарап осындай заңдардан бас тартпауға немесе оларды өзгертпеуге, сондай-ақ оларды бас тартуға немесе өзгертпеуге ұсыныс жасамауға тырысады, егер мұндай бас тарту немесе өзгерту осы заңдарда қарастырылған қорғау шараларын әлсірететін немесе азайтатын болса, бұл екінші Тараппен сауданы ынталандыру мақсатында немесе оның аумағында инвестицияны құруға, иеленуге, кеңейтуге немесе сақтауға ынталандыру мақсатында жасалса.
АҚШ-тың еркін сауда келісімшартына деген көзқарасы
FTA-ға қол қойылғаннан кейін, бастапқыда америкалық ауыл шаруашылығы секторы келісімге қарсы лоббилік әрекеттер жасайды деп қауіптенді, себебі ол үкіметтің ауыл шаруашылығына берілетін субсидиялар бағдарламасына кедергі келтіруі мүмкін еді. Алайда, сиыр еті және қант қамысы сияқты австралиялық ауыл шаруашылығы өнімдерін импорттауға уақыттық шектеулер қойылған келісім, американдық ауыл шаруашылығы нарығының алаңдаушылығын басуға мүмкіндік берді (бірақ көптеген австралиялық өндірушілерді қатты наразылыққа түсірді). Кәсіподақтар мен басқа да топтардан құралған коалиция, келісімнің NAFTA тәжірибесінде болған сияқты проблемаларды тудыруы мүмкін деген негізде оған қарсылық білдірді. Австралияның фармацевтикалық жәрдемақылар жүйесіне қатысты алаңдаушылық білдірген американдық фармацевтикалық компаниялар күшті лоббилік әрекеттер жүргізді. Қосымша ақпарат төменде. Американың өндіріс лоббилері FTA-ны белсенді түрде қолдады. 15 шілдеде АҚШ Конгресінің екі палатасы да FTA-ны қатты қолдады. Келісімді Демократиялық партияның президенттікке үміткері Джон Керри де қолдады. Сонымен қатар, еңбек ұйымдары келісімге қатысты алаңдаушылықтарын білдірді. USTR кеңсесіне ұсынған баяндамасында Еңбек кеңесші комитеті (LAC) Конгреске АҚШ-Австралия еркін сауда келісімін қабылдамауды ұсынды, өйткені олар келісімнің конгресс келіссөздерінің мақсаттарына сай келмейтініне сенді.
Қолдау
Келісім 2004 жылғы сайлауға дейін маңызды саяси мәселеге айналды. Говард үкіметінің сауда министрі Марк Вейл басшылығымен ұзаққа созылған келіссөздерден кейін, келісім Говард үкіметі тарапынан Австралия экономикасына зор әлеуетті пайда әкелетін және АҚШ-Австралия одағының сақталуы үшін өте маңызды деп бағаланды. Үкімет, АСК-ның экономикалық пайдасы туралы Халықаралық экономика орталығы консультациялық тобы есептеген бағалауларға сүйенді. АСК-ны қолдаған жетекші топ Austa деп аталды. Austa-ның аргументтері АҚШ экономикасымен интеграцияның динамикалық пайдасына негізделген.
Сауданы басқа жаққа аудару
Экономикалық теория бойынша, еркін сауда келісімі сияқты екіжақты келісімдер тікелей қатысушы елдер арасында сауданың өсуіне алып келеді, бірақ сонымен қатар үшінші елдерден сауданы ығыстырып, осы арқылы кез келген пайданы теңестіреді. Екіжақты келісімдер Дүниежүзілік сауда ұйымына қатысты көпжақты келісімдерге де нұқсан келтіруі мүмкін. Осы факторлардың салдарынан, Үкіметке сүйенген CIE жасаған пайданың бағалауларына көптеген экономистер, Сенат комитеттеріне зерттеу үшін ұсыныс білдіргендер, қарсы шықты. Олардың кейбіреулері осы келісім Австралияның экономикалық әл-ауқатын төмендетеді деген қорытындыға келді.
Жергілікті мазмұндағы ережелер
Австралиялық кино және теледидар қауымдастығының көптеген өкілдері келісімнің теледидардағы жергілікті мазмұнның міндетті ең төменгі көлемін сақтайтын үкіметтік ережелерге тигізер әсеріне қатысты алаңдаушылық білдірді. Американдық контенттің желілерге жергілікті австралиялық өндірістен әлдеқайда арзанға түсуі мүмкін болғандықтан, келісім австралиялық телеарналарда көрсетілетін және австралиялық кинотеатрларда одан әрі қысқартылатын жергілікті медианың үлесін азайтуға алып келеді деген қорқыныш туды. Осының салдарынан, Медиа, Ойын-сауық және Өнер альянсы, сондай-ақ бірқатар белгілі суретшілер жекелеген түрде Австралия мәдениетін жояды деген негізде еркін сауда келісімін (FTA) қабылдамауға шақырды.
Өңдеу және ауыл шаруашылығы секторы
Австралияның барлық аумағы бірінші кезектегі секторға зор тәуелді, ал екі ел арасындағы еркін сауда келісімінің басты артықшылығы – австралиялық өндірушілердің үлкен, бірақ күшті субсидияланған және қорғалған американдық нарығына қолжетімділігін арттыру деп есептелді. Атап айтқанда, ауылдық және аймақтық негіздегі Ұлттық партия келісімді қант экспортына қатысты кеңейтуге белсенді түрде ұсыныс жасады. Алайда, келісімнің соңғы шарттары үміттенгендей толыққанды болмады, нәтижесінде қант өнеркәсібінің бірқатар лоббистері, әсіресе тәуелсіз саяхатшы Боб Каттер, еркін сауда келісімін қабылдамауға шақырды. Дегенмен, сол кездегі Квинсленд премьер-министрі Питер Бити сияқты көптеген адамдар келісімді австралиялық ауыл шаруашылығы үшін жалпы алғанда пайдалы деп санай отырып, оны ратификациялауды қолдады. Австралияның өндіріс секторы да қиын мәселе тудырды. Австралияның еңбек, жалақы және қоршаған ортаны қорғау стандарттары АҚШ-тағылардан айтарлықтай жоғары. Австралияның өндіріс жұмысшыларының кәсіби одағы АШТ-ға қарсы кең ауқымды науқан жүргізді, себебі ол өндіріс орындарының шетелге аутсорсингке берілуіне әкелуі мүмкін еді.
Фармацевтикалық жәрдемақылар жүйесі
Фармацевтикалық жәрдемақылар схемасы (PBS) – Австралия денсаулық сақтау жүйесінің маңызды бір бөлігі. Схема жергілікті дәріханаларға рецепт бойынша тағайындалған дәрі-дәрмектерді таратуға кеткен шығындарды өтеуді қамтамасыз етеді, бұл өтеу PBS тізіміне сәйкес жүзеге асырылады. Бұл тізім – жан-жақты, бірақ жабық тізім. Дәрілік заттарға жаңа препараттарды тиімділік және экономикалық тиімділік тұрғысынан салыстыру нәтижесінде, қазіргі терапияны алмастыру мүмкіндігі ең жоғары болған жағдайда қосылады. Нәтижесінде, егер препараттың қосымша пайдасы дәлелденбесе, оның бағасы салыстырылатын препараттан жоғары болмайды. Осының салдарынан көптеген (бірақ барлық емес) препараттардың субсидияланатын бағасы көптеген басқа ірі нарықтардағы бағалардан әлдеқайда төмен. Схема көптеген дәрі-дәрмектердің бағасын төмен ұстауда өте тиімді болғанымен, АҚШ және Австралиядағы фармацевтикалық компаниялар оның жұмыс істеуіне қатысты алаңдаушылық білдіреді, себебі олар зерттеулер мен әзірлемелерге қаржы жұмсау үшін дәрі-дәрмектердің жоғары бағасы қажет деп санайды. Американдық фармацевтикалық компаниялар австралиялықтардың қолжетімді бағада дәрі-дәрмектерді пайдалануы АҚШ-та жүргізілген зерттеулердің құнына тегін отырып алумен тең екенін мәлімдейді.
Компаниялар, әсіресе PBS тізіміне препараттарды қосу процесінің ашықтығы жеткіліксіз екенін сынағанда, қоғамдық денсаулық сақтау жақтастары ашықтыққа шақырулардың мақсаты – дәрі-дәрмек компанияларының тізімдеу процесіне көбірек бақылау орнатуға тырысуы екенін айтады. Көп жағдайда, процестің ашықтығына қатысты шектеулер өндіріс саласының өзінен туындайды. Келісім мәтініне қоғамдық ашықтықты талап ететін ережелер енгізілді, бұл Австралияның мүддесін көрсетеді және фармацевтикалық өнеркәсіптің PBS процестерінің ашықтығын бұзу әрекеттерін болдырмау үшін келісім шарты деңгейінде міндеттеме тудырады. Фармацевтикалық жәрдемақылар схемасы туралы алаңдаушылық американдық тараптың еркін сауда келісімінің маңызды бөлігі ретінде оны жою үшін күшті лоббилік әрекеттер жасауы мүмкін деген болжамдарға әкелді. Үкімет, әсіресе Австралиялық демократтар мен жасылдар партиясы тарапынан Фармацевтикалық жәрдемақылар схемасының жұмысын қорғау үшін жеткілікті шаралар қабылдамағаны үшін сынға ірікті, бірақ үкімет бұл айыптауларды қатаң түрде жоққа шығарды. Кейбір ғалымдар (мысалы, Томас Алюрд Фаунс) Келісімнің ережелері PBS дәрі-дәрмектерінің бағасын көтеруі мүмкін екенін мәлімдеді. Алайда, тиісті мәтін негізінен процесс пен ашықтық мәселелерімен шектелген және бағаға әсер ететін ережелерді қамтымады, бұл ақыр соңында олай болмағанын көрсетті.
ТЕА ратификациялау
Австралия үкіметі Сенатта көпшілік дауысқа ие болмағандықтан, ратификацияны қамтамасыз ету үшін оппозициялық Еңбек партиясының, Жасылдардың, Демократтардың немесе тәуелсіз сенаторлардың қолдауы қажет болды. Үкімет Еңбек партиясының жетекшісі Марк Лэтамға оппозицияның келісімді қолдауын қамтамасыз ету үшін үлкен қысым көрсетті (Лэтамның және көптеген Еңбек партиясы мүшелерінің FTA-ны тиімді деп есептейтінін білген). Бұл мәселе партияны бөліп тастады, әсіресе солшыл фракция Еңбек партиясы келісімді қабылдамауы керек деп талап етті. Лэтам күтпеген жауап беріп, Еңбек партиясының FTA-ны қолдауын Денсаулық сақтау жүйесін (PBS) қорғауға бағытталған түзетумен байланыстырды. Бұл Говардтың жағдайын өзгертіп жіберді: егер үкімет түзетуді қажетсіз деп санаса, ол Австралияның мүдделерін қорғамайды деген айыптамаға ұшырайтын еді; егер түзетуті қолдаса, онда келісімнің бастапқы шарттары жеткіліксіз екенін ишараттаған болар еді. Ақырында заң жобасына түзетулер енгізіліп, қабылданды. Лэтамның түзету ұсыныстарын Австралия медициналық қауымдастығы қолдады, бірақ Жасылдар мен Демократтар тиімсіз деп есептеп, FTA-ны толығымен қабылдамауды жалғастырды.
Нәтижелері
Келісімнен кейінгі жылы Австралияның АҚШ-қа экспорты төмендеді, ал АҚШ-тың Австралияға экспорты өсті. Бұл Халықаралық валюта қорының болжамы бойынша, Австралия-АҚШ еркін сауда келісімі Австралия экономикасын басқа елдермен сауданың азаюы салдарынан маргиналды түрде қысқартады. ХВҚ-ның бағалауынша, АШТ аясында жылына Австралияға 5,25 миллиард АҚШ доллары көлемінде қосымша АҚШ импорты келді, бірақ жылына АҚШ-қа тек 2,97 миллиард АҚШ доллары көлемінде қосымша Австралия экспорты. Алайда, Австралияның АҚШ-пен саудадағы теңгерімсіздігінің нашарлауы тек қана АШТ-ға байланысты ма, әлі белгісіз. Бұл 2000-2003 жылдар аралығында АҚШ долларына қатысты австралиялық доллардың құнсыздануының салдары болуы мүмкін. АҚШ үшін АШТ саудадағы жалпы тапшылық жағдайын жақсартты, Австралиямен саудадағы артықшылық 2005 жылдың бірінші тоқсанында 2004 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 31,7%-ға өсті. АҚШ-тың Австралияға экспорты 2005 жылдың бірінші тоқсанында 11,7%-ға өсіп, тоқсан бойынша 3,7 миллиард долларға жетті. Австралияға ауыл шаруашылығы тауарларының экспорты 20%-ға өсті. Австралия Сыртқы істер және сауда министрлігінің мәліметтері бойынша, АҚШ пен Австралия арасындағы саудадағы тепе-теңдік бұзылуы 2007 жылы едәуір артты. АҚШ Австралияның ең ірі импорт көзіне айналды, оның тауарлары мен қызметтерінің құны 31 миллиардтан астам австралиялық долларды құрады. Алайда, Австралияның АҚШ-қа экспорты 15,8 миллиард австралиялық долларды ғана құрады. Келісімнің нақты пайдасы қандай екені әлі белгісіз. АҚШ-тың 2006 қаржы жылында (2005 жылдың қазанынан 2006 жылдың қыркүйегіне дейін), бұл E3 ережелері күшіне енген алғашқы толық жыл болды, АҚШ Ішкі қауіпсіздік департаменті келісім бойынша E3 статусымен шетелдік жұмыскер ретінде Австралия азаматтарының 2123-ін тіркеді. АҚШ-тың 2007 қаржы жылында (қазан 2006 – қыркүйек 2007) 9294 адам тіркелді. Австралия Ұлттық университетінің Кроуфорд мемлекеттік саясаты мектебінің Ширро Армстронгтың айтуынша, өнімділік комиссиясының 10 жылдан астам деректері Австралия мен АҚШ-тың әлемнің қалған бөлігімен саудасының төмендегенін, AUSFTA салдарынан сауданың ауытқуын көрсетіп тұр. Бағалаулар сондай-ақ, елдік факторларды ескере отырып, AUSFTA-ның іске асырылуымен байланысты Австралия мен АҚШ арасындағы сауданың азайғанын көрсетеді. Широ Армстронг сондай-ақ Австралия мен АҚШ-тың әлемнің қалған бөлігімен саудасын 53 миллиард АҚШ долларына дейін қысқартқанын және келісім болмаған жағдайда олардың жағдайы нашарлағанын қорытындылады.