Александр Фредро: Польша ақыны, драматургі және жазушысы
Aleksander Fredro
Александр Фредро – польский ақын, драматург, романтизм дәуірінде өмір сүрген жазушы. Оның пьесалары, мысалы "Кешірім", әдебиет классикасына енген. Аудармалары көп.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Польша жазушысы (1793–1876)
Polish writer (1793–1876)
Александр Фредро (20 маусым 1793 – 15 шілде 1876) – поляк ақыны, драматург және көрнекті автор, Польша романтизмі дәуірінде, көрші елдердің билігі астында жазып туған. Оның шығармалары, оның ішінде сегіз буынды өлеңмен (Земста) және прозада (Дамы мен гусарлар) жазылған пьесалары, сондай-ақ мысалдары, поляк әдебиетінің қанатындағы туындыларға жатады. Фредро кейбір замандастарынан оның жеңіл-жақын юморы, тіпті әдепсіздігі үшін қатты сынға ұшырады (Северин Гощинский, 1835), бұл оның ұзақ жылдарға әдеби үнсіздікке келуіне себеп болды. Фредроның көптеген пьесалары оның қайтыс болғаннан кейін ғана жарияланып, кеңінен танылды. Оның ең белгілі туындылары ағылшын, француз, неміс, орыс, чех, румын, венгр және словак тілдеріне аударылған.
Aleksander Fredro (20 June 1793 – 15 July 1876) was a Polish poet, playwright and author active during Polish Romanticism in the period of partitions by neighboring empires. His works including plays written in the octosyllabic verse (Zemsta) and in prose (Damy i Huzary) as well as fables, belong to the canon of Polish literature. Fredro was harshly criticized by some of his contemporaries for light hearted humor or even alleged immorality (Seweryn Goszczyński, 1835) which led to years of his literary silence. Many of Fredro's dozens of plays were published and popularized only after his death. His best known works have been translated into English, French, German, Russian, Czech, Romanian, Hungarian and Slovak.
Өмірбаян
Боньча гербінің графы Александр Фредро Ярослав қаласына жақын Сурохов ауылында дүниеге келген, ол кезде ол Австрияның тәждік аймағының құрамында болған. Жер иесінің ұлы, ол үйде тәрбиеленген. 16 жасында Польша армиясына қабылданып, Наполеон соғыстарына қатысты, оның ішінде Мәскеу жорығында да болды. Оның "Топси-Тёрви сөйлесі" атты естеліктері Лоренс Стерннің "Тристрам Шэнди" романының стилін қайталайды, онда Бонапарттың соңғы науқаны кезіндегі әскери тәжірибесі баяндалады. 1814 жылы Францияда болғанда француз драмасына қызығушылық танытты. Армиядан шыққаннан кейін ол өз мүлігіне қоныстанды және жазушылыққа кірісті. Фредро 1817 жылы әдебиетте дебют жасады, бірақ оны романтизм мәселелері қызықтырмады. Оның алғашқы туындысы "Ер және әйел" ("Mąż i żona") болды. Ол поляк ақсүйектерінің өмір салты туралы әлеуметтік комедиялар жазды және кейіпкерлерді сомдаудағы шеберлігімен, сюжеттік өрнегімен, сондай-ақ тілінің икемділігімен танымал. Оның шығармаларында романтикалық кезеңдегі халық театрына тән юмор, әртүрлі деңгейдегі күрделілікпен дамыған, жылдам темптегі фарс та бар. Фредроның екі мысалы – "Ваннадағы маймыл" ("Małpa w kąpieli") және "Павел мен Гавел" ("Paweł i Gaweł") елдегі ең танымал балалар әңгімелерінің қатарына жатады. Оның ең танымал комедиясы "Кек алу" ("Zemsta") 2002 жылы танымал режиссер Анджей Вайданың Польшадағы экранизациясына алынды. Фредро украин католик шіркеуінің басшысы митрополит Андрей Шептицкийдің анасының әкесі болған. Ол 1978 жылы Польшада шығарылған почта маркасында бейнеленген. Ол 1876 жылдың 15 шілдесінде Львов қаласында қайтыс болды және Рудкидегі Көтеріліс шіркеуінің отбасылық қабіріне жерленді.
Count Aleksander Fredro, of the Bończa coat of arms, was born in the village of Surochów near Jarosław, then a crown territory of Austria. A landowner's son, he was educated at home. He entered the Polish army at age 16 and saw action in the Napoleonic wars, including the Moscow campaign. His memoir Topsy Turvy Talk, which echoes the style of Laurence Sterne's Tristram Shandy, recounts his military experiences during Bonaparte's last campaign. While in France in 1814, he took an active interest in French drama. After leaving the army he settled on his estate and began as a writer. Fredro made his literary debut in 1817, but he was not interested in the problems of Romanticism. His first work was "Mąż i żona”. He wrote social comedies about the lifestyle of the Polish nobility and is known for his skill in characterization and plot, as well as the flexibility of his language. His work also features humor typical of folk theatre from the Romantic period, and a fast paced farce with varying degrees of sophistication. Two of Fredro's fables, The Monkey in the Bath (Małpa w kąpieli) and Paul and Gawel (Paweł i Gaweł), belong to the most popular children's stories in the country. His best known comedy, Zemsta (The Revenge), was adapted for the screen in Poland by eminent film director Andrzej Wajda in 2002. Fredro was the maternal grandfather of the head of the Ukrainian Catholic Church, Metropolitan Andrey Sheptytsky. He was commemorated on a Polish postage stamp issued in 1978. He died on 15 July 1876 in Lviv and was buried in a family grave in Catholic Church of the Assumption of Rudky.