Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Аммоний нитраты мен алюминийден жасалған жарылғыш.
Explosive made of ammonium nitrate and aluminium
Амонал – аммоний нитраты мен алюминий ұнтағынан құралған жарылғыш зат, оны тринитротолуен қосылған, бризанттылық сияқты қасиеттерін арттыратын Т-амоналмен шатастырмау керек. Бұл қоспаны көбінесе аммоналдың бір түрі – Таннерит деп атайды. Аммоний нитраты тотықтырғыш, ал алюминий отын қызметін атқарады. Аммоний нитраты мен алюминийдің салыстырмалы түрде арзан болуы оны таза ТНТ-нің орнына қолдануға мүмкіндік береді. Аммоний нитратының жоғары гигроскопиялық қасиеттеріне байланысты қоспа ылғалға сезімтал. Амоналдың жарылуға оңай түсуі отын мен тотықтырғыш арақатынасына байланысты: 95:5 аммоний нитраты мен алюминий арақатынасы жақсы сезімтал, бірақ толық оттегілік тепе-теңдікке ие емес. Тіпті мыс металлының іздері де аммоний нитратының үлкен көлемін сезімталдандырып, өрт кезінде спонтанды жарылу қаупін арттырады, бұл тетраминнің түзілуіне байланысты болуы мүмкін. Көбірек оттегілік тепе-теңдікке ие қоспаларды жарылу үшін күшті соққы керек, бірақ олар тринитротолуен мен С4-ке қарағанда сезімтал болып қалады. Амоналдың жарылу жылдамдығы шамамен .
Ammonal is an explosive made up of ammonium nitrate and aluminium powder, not to be confused with T ammonal which contains trinitrotoluene as well to increase properties such as brisance. The mixture is often referred to as Tannerite, which is a brand of ammonal. The ammonium nitrate functions as an oxidizer and the aluminium as fuel. The use of the relatively cheap ammonium nitrate and aluminium makes it a replacement for pure TNT. The mixture is affected by humidity because ammonium nitrate is highly hygroscopic. Ammonal's ease of detonation depends on fuel and oxidizer ratios, 95:5 ammonium nitrate and aluminum being fairly sensitive, however not very oxygen balanced. Even copper metal traces are known to sensitize bulk amounts of ammonium nitrate and further increase danger of spontaneous detonation during a fire, most likely due to the formation of tetramines. More oxygen balanced mixtures are not easily detonated, requiring a fairly substantial shock, though it remains more sensitive than trinitrotoluene and C 4. The detonation velocity of ammonal is approximately .
Тарих
1916 жылдың басында Британ армиясы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде миналар үшін аммоналды қолданды, Сомма шайқасы кезінде Хоторн қыртысы минасынан бастап, Мессен шайқасындағы миналардағы шегіне жетіп, 7 маусымда 1917 жылы Үшінші Ипр шайқасының (Пасшендаэль шайқасы деп те аталады) басында жарылды. Мессин шайқасындағы бірнеше минада 30 000 фунт (13,6 тоннадан астам) аммонал, ал басқаларында 20 000 фунт (9 тоннадан астам) аммонал болды. Мессендегі неміс шебінің астындағы аммонал миналарының бірлескен жарылысы 19 үлкен кратер жасады, нәтижесінде тарихтағы ең ірі ядролық емес жарылыстардың бірінде 10 000 неміс әскері қаза тапты. Алайда, британ армиясы Мессинге орналастырған барлық миналар жарылмады. 1917 жылы екі мина жарылмады, өйткені олар шайқасқа дейін тасталып кеткен, ал төртеуі шабуыл аймағынан тыс жерде болды. 1955 жылдың 17 шілдесінде найзағайдың соққысы осы төрт минаның бірін жарылды. Адамдар зардап шекпеді, бірақ бір сиыр өлтірілді. Қолданылмаған миналардың тағы бірі ферма үйінің астында табылған деп есептеледі, бірақ оны алып тастауға әрекет жасалмады. Әскери мақсаттарда қолданылатын аммонал әдетте ылғалдың енуіне жол бермеу үшін металл бөшкелерде немесе резеңкеленген қаптарда сақталды. Мессинде қолданылған аммоналдың құрамы 65% аммоний нитраты, 17% алюминий, 15% тринитротолуол (TNT) және 3% көмірден тұрды. Аммонал өнеркәсіптік жарылғыш ретінде қолданылуда. Әдетте, ол карьерлерде немесе кен орындарында қолданылады. Баск сепаратистік ұйымы ETA 1987 жылдың 11 желтоқсанында Испанияның Сарагоса қаласындағы Сарагоса казармасына жасаған шабуылында 250 кг аммоналды автомобильдегі бомба ретінде пайдаланды.
From early 1916, the British Army employed ammonal for their mines during World War I, starting with the Hawthorn Ridge mine during the Battle of the Somme, and reaching a zenith in the mines in the Battle of Messines which were exploded on 7 June 1917 at the start of the Third Battle of Ypres (also known as the Battle of Passchendaele). Several of the mines in the Battle of Messines contained 30,000 lbs (over 13.6 tonnes) of ammonal, and others contained 20,000 lbs (over 9 tonnes). The joint explosion of the ammonal mines beneath the German lines at Messines created 19 large craters, killing 10,000 German soldiers in one of the largest non nuclear explosions in history. Not all of the mines laid by the British Army at Messines were detonated, however. Two mines were not ignited in 1917 because they had been abandoned before the battle, and four were outside the area of the offensive. On 17 July 1955, a lightning strike set off one of these four latter mines. There were no human casualties, but one cow was killed. Another of the unused mines is believed to have been found in a location beneath a farmhouse, but no attempt has been made to remove it. Ammonal used for military mining purposes was generally contained within metal cans or rubberised bags to prevent moisture ingress problems. The composition of ammonal used at Messines was 65% ammonium nitrate, 17% aluminium, 15% trinitrotoluene (TNT), and 3% charcoal. Ammonal remains in use as an industrial explosive. Typically, it is used for quarrying or mining purposes. ETA, a Basque separatist organisation, used 250 kg of ammonal in a car bomb in its attack on the Zaragoza barracks on 11 December 1987 in Zaragoza, Spain.