Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сурин филдер фестивалі – Таиландтың Исан аймағындағы Сурин провинциясында жыл сайын өткізілетін мәдени фестиваль. Әдетте, бұл шара қарашаның үшінші аптасында демалыс күндері ұйымдастырылады. Фестивальдің тамыры орта ғасырларда Сурин провинциясында өткізілген патшалық аңшылықтарға дейін жетеді. Суриннің түпкі тұрғындары, куй тайпасы, пилдерді ұстау және оларды жұмысқа баулумен ғасырлар бойы айналысып келеді. Аюттая патшалығы билікке келген соң, аңшылықтар көпшілікке арналған салтанатты шараларға айналды, ал жабайы пилдердің орнына үйретілген пилдер қолданыла бастады. Фестиваль қазіргі түрінде алғаш рет 1960 жылдары ұйымдастырылды, Камбоджадағы азаматтық соғыс және пилдердің экономикалық құнының төмендеуі пил бақталарын (махуттар) ойын-сауық және туризм саласында жұмыс іздеуге мәжбүр етті. Қазіргі екі күндік шараға жануарлардың күші мен шеберлігін көрсететін түрлі қойылымдар кіреді, мысалы, футбол ойындары және Тайланд Корольдік Армиясымен тартыс. Сондай-ақ, пилдердің сурет салуы, поло ойнауы және түйіршіктерді хош иісті шеңберлермен ойнауы да көрсетіледі. Көптеген мерекелік шерулер ұйымдастырылады. Шара өтетін орны – Си Наронг стадионы, Таиландтың Туризм басқармасы тарапынан «әлемдегі ең ірі үй пилдерінің ауылы» деп аталды.
The Surin Elephant Round up is a cultural festival held every year in Surin Province, Isan, Thailand. Usually the event is organized during the third week of November on the weekend. The festival has its origins in the royal hunts which were conducted in Surin Province during medieval times. The indigenous residents of Surin, the Kuy, have been traditional practitioners of corralling elephants and training them as working animals. When the Ayutthaya Kingdom came into power these hunts were converted into a public extravaganza and wild elephants were replaced with tame ones. The festival, in its contemporary form, was first organized in the 1960s when civil war in Cambodia and the steady decline in economic value of elephants forced the elephant handlers (mahouts) to seek occupations in the entertainment and tourism industry. The modern two day event includes a variety of shows displaying the physical prowess and skill of the animals, such as soccer games and tugs of war with the Royal Thai Army. Elephants painting pictures, playing polo, and whirling hula hoops on their trunks are also incorporated into the show. Numerous floats are put on display. The venue for the event, Si Narong Stadium, has been dubbed the "world's largest domestic elephant village" by the Tourism Authority of Thailand.
Ежелгі дәстүр
Көне заманнан бері мыңдаған пилдердің Тайланд төңірегіндегі орманды кеңістікте еркін жүргеніне сенімді. Суринде осы пилдерді ұстау үшін арнайы іс-шаралар ұйымдастырылып, оларды қоршап алып, аулаған. Бұл аулар өте ритуалдық сипатқа ие болған және көптеген мифологиялық элементтерді қамтыған. Сондай-ақ, бұл аулар экономикалық мақсатқа да қызмет еткен, себебі ұсталған пилдер үйретіліп, жүк тасуға немесе кейде соғысқа қолданылған. Бұл дәстүрлі аулар туралы ежелгі тарихшылар Страбон, Арриан және Мегастен де айтқан.
Since ancient times wild elephants, believed to number in the thousands, roamed freely in the forests around Thailand. In Surin these elephants were rounded up, corralled and captured in hunts which were highly ritualistic and involved many mythological aspects. These hunts also served an economic purpose, as the captured elephants were tamed and used as pack animals or sometimes as war animals. These ritual hunts were noted by historians as ancient as Strabo, Arrian, and Megasthenes.
14 - 18 ғасырлар
Аюттая патшалары билікте болған кезде, піл аулаулар көпшілікке тамашалануға айналып, ритуалдық мәнін жоғалтты. Піл аулаулар патшалық демеушілікпен ұйымдастырылатын шараға айналды, онда жергілікті саяхатшылар мен шетелдік қонақтар шақырылып, көрермен болар еді. Осы іс-шараға патша шақыруымен келген көрнекті шетелдік саяхатшылардың арасында Франсуа Тимолеон де Шоизи болды. Ол күнделігінде патшаның нақты аулау күні жетпесе де, шетелдік қонақтары үшін арнайы піл аулау ұйымдастырғанын жазды.
While the Ayutthaya Kings were in power, the elephant hunts were converted into a public spectacle and lost much of their ritualistic element. The round ups became a royally sponsored event where local dignitaries and overseas guests were invited to savour the spectacle. Among these notable foreign dignitaries, who attended the event through royal invitation was François Timoléon de Choisy. He wrote in his diary that the king had arranged a special round up for his foreign guests even though the real event date had not arrived.
XIX ғасырдың аяғынан 1960 жылға дейін
Соғыстан кейінгі кезеңнің соңына жақындағанда, пилдерді шоғырландыру іс-шаралары көбірек сахналанып, нағыз аңшылықтан алыстады. Шара барысында қолға үйретілген, тіпті жаттықтырылған пилдерді пайдалану жиі кездесетін болды. Шоғырландырулар негізінен патшалық қонақтарды көңіл көтеру үшін ұйымдастырылды. Мысалы, Чулалонгкорн патшасы, сондай-ақ Рама V патшасы, 1891 жылы Ресейдің Николай II ханзадасының, оның таққа мұрагер ханзада ретіндегі әлемдік сапары кезінде, арнайы шоғырландыру өткізді. Элиза Рухама Скидмор 1903 жылы Таиландқа және оның провинцияларына сапар шегіп, Ұлттық Географиялық Қоғамның (NGS) өкілі ретінде шоғырландыруды көруге патшалық шақыру алды. Ол өзінің тәжірибесі туралы "Әлемдегі ең үлкен аңшылық" деген тақырыппен мақала жазды. Уақыт өте келе, шоғырландырулар сахналану деңгейін арттырды. Шоғырландыруда қолданылған пилдер көбінесе қолға үйретілген пилдер болатын, олар жабайы жануарлардың рөлін ойнауға мәжбүр болды. Нағыз аңшылықтан жасалған аңшылыққа көшу туризмнің өркендеуінен бұрын болды, сондықтан туристер ешқашан нағыз аңшылыққа куә болған жоқ. 1938 жылға қарай, шоғырландыру іс-шарасы мұндай деңгейге жетті, көрермендердің әйелдерінен келесі қандай пилді ұстау керектігін таңдау сұралатын болды.
As the post war era neared its end, the elephant round up became progressively more staged and less of a real hunt. It became common to use tame or even trained elephants during the event. The round ups were enacted primarily for the entertainment of royal guests. For example, King Chulalongkorn, also called Rama V, had a round up specially staged for the Russian Prince Nicholas II in 1891 during the latter's world tour as a crown prince. Eliza Ruhamah Scidmore visited Thailand and its provinces during 1903 and was bestowed with a royal invitation to see the round up as an envoy of the NGS. She wrote about her experience, titling the story "The Greatest Hunt in the World". Over time, the round ups grew progressively staged. The elephants utilized in the round ups were often tame, who had to play the role of wild animals. This move from actual to artifice preceded the influx of tourism and therefore tourists never witnessed a real hunt. By 1938, the round up had transitioned so far into a staged event that ladies in the audience were asked to choose which elephant ought to be captured next.
Қазіргі заманғы мәдени фестиваль ретінде қайта пайда болу
Патшалық қолдауды жоғалтқаннан кейін 34 жылдан аспаған уақыт өткен соң, бұл шара ритуалдардан гөрі көшпенділік пен әсемдікке толы, танымал әлеуметтік фестиваль ретінде қайта жанданды. Кейбір деректер бойынша, мұндай алғашқы жиын 1955 жылы ұйымдастырылып, тойланды, ал басқаларының мәліметінше, алғашқы шара 1960 жылдары өткізілген. Бүгінде пілдер мен оларды баптаушылар фестивальға қатысу үшін Суринге 100 шақырым сапар шегеді. Фестивальдің дәстүрлі элементтері мен ерекшеліктері дерлік жойылып, ол толығымен туристік фестивальге айналды.
Less than 34 years after the event lost royal patronage, it re emerged as a prominent social festival with less ritual and more flair. According to some sources the first such round up was organized and celebrated in 1955, while according to others the first event was celebrated in the 1960s. Nowadays, elephants and their trainers travel 100 km to Surin to participate in the festival. The ritualistic elements and traits of the festival have all but disappeared and the festival has become a pure tourist festival.
Дайындық
Фестиваль басталғанға дейін шамамен бір апта бұрын Куй аңшылары "Пак Кум Луанг" деп аталатын таңғы рәсімді орындайды. Бұл рәсімге олардың ата-бабалары ежелгі заманда істегендей, лассоға қасиетті Пакам киелі орнында дұға ету, содан кейін шошқаның басын, тауық, шарап, хош иіс жаққыштар мен шөптерді сыйлау кіреді. Қажетті белгі алғаннан кейін, ақсақалдар аңшы мүйізін үрлеп, 60 шақырымдық фестивальге сапарды бастауға шақырады. Сапар көбінесе жүк көліктерімен жасалады. Пилдер мен олардың махуттары фестивальге кем дегенде бес күн бұрын жетеді және осы уақытты көшелерде серуендеп, жолаушыларға мінуге мүмкіндік беріп, өнерлерін жаттықтырумен өткізеді. Махуттардың әйелдері де олармен бірге саяхаттайды. Пилдер құрметті қонақтарды тасымалдайды, олар келген кезде аттан түседі. Кейбір пилдер тай-кхмер-лаос шайқастарындағы майдан киімдерінің нақты көшірмелерін киеді. Пилдер шеруіне жергілікті мектеп оқушылары мен олардың ұстаздары дәстүрлі киімдерде билеп, музыка ойнап қосылады. Барлық пилдер келген соң, той басталады. Тойға арналған үстелдердің ұзындығы 400 метрге жетеді және олар әдетте дәстүрлі жібек матамен безендіріледі. Тағамдар пилдерге ұсынылады, ал қалдықтарын жергілікті тұрғындар үйлеріне алып кетеді. 2003 жылдың 14 қарашасында бұл швед столы 269 азия пилінің қатысуымен 45 тоннадан астам жеміс-жидек пен көкөніс жегені үшін "ең үлкен пил швед столы" бойынша Гиннестің әлемдік рекордын орнатты. Сенбі күні таң атқаннан кейін барлық пилдер мен олардың махуттары "Силдер" стадионына жиналады. Стадиондағы салтанатты рәсім салтанаттың төрағасының сөзімен басталады, содан кейін пил балалары стадион айналасында көрсетіледі. Содан кейін бұқа пилдердің салтанатты шеруі басталады. Одан кейін Куй аңшылары лассоға дұға етеді және пил аулаудағы шеберліктерін көрсетеді. Олар пилдерді жалғыз жұмыс істейтін аңшылардың қалай аулағанын, ал кейде басқа пилдерді аулау үшін пил темір аттарының қалай пайдаланылғанын көрсетеді. Құй халқы ежелгі заманнан бері жабайы пилдерді ұстауға пайдалануға болатын үйретілген пилдерді өсіріп келеді, оларды Хонки немесе Кумки деп атайды. Пил аулау техникасын көрсеткеннен кейін, акробатикалық көрсетілімдер, футбол және поло матчтары, сондай-ақ үйретілген пилдердің ағаш кесу сияқты атқаратын жұмыстары көрсетіледі. Сурин пилдерінің күшін көрсететін тағы бір оқиға – пил мен әскердің тартысқан кездесуі. Бұл жарыс 50 әскери қызметкерге қарсы ең үлкен бұқа пилмен басталады. Бұқа пил сарбаздарды жеңген сайын, тағы 15 сарбаз қосылады, сонда 100 сарбаз бір бұқа пилге қарсы шығады, тіпті сонда да бұқа пил көбінесе жеңіске жетеді. Көрсетілімнің финалы – сиамдық және бірмалық күштер арасындағы тарихи шайқастың қайта жандандырылуы. Күштер дәстүрлі түстерде киінген – Сиам үшін қызыл, Бірма үшін көк. Олар дәстүрлі шайқас тактикасына сәйкес орналасады, алдыңғы қатарда жаяу әскерлер, орталық бөлігінде "патша" пилді қорғайтын пилдер және артқы күзет болады. Шайқас сиамдықтардың жеңісімен аяқталады.
The Kuy hunters who are singled out to perform in the round up perform a morning ritual called the "Pak Kum Luang" almost an entire week before the festival. This ritual includes praying at the Pakam shrine, which is sacred to the lasso, as their elders had done in ancient times and then offering pigs heads, chickens, wine, jos sticks and herbs. When the required sign is obtained, the elders blow the hunters horn which signals that the 60 km long trek to the festival can commence. The journey is usually undertaken using trucks. The elephants and their mahouts arrive with at least five days to spare and spend this time roaming the streets while offering rides and practicing for their performance. The wives of the mahouts travel alongside them. The elephants carry dignitaries who dismount their steeds on arrival. Some elephants carry mahouts in authentic replicas of battle outfits from the Thai–Khmer–Laos battles. Intermingled with the elephant procession are students of local schools and their teachers in traditional dress, who are dancing and playing music. Once all the elephants have arrived, the banquet begins. The tables for the banquet measure 400 meters in length and are customarily decorated with traditional silk cloth. The food is presented before the elephants; leftovers are taken home by the local people. On 14 November 2003, the buffet set a Guinness World Record for "largest elephant buffet" when 269 Asian elephants came together to devour over of fruit and vegetables. On Saturday, the entire company of elephants and their mahouts congregate at the Elephant Stadium just after daybreak. The ceremony at the stadium begins with a speech from the chairperson of the ceremony, after which baby elephants are paraded through the stadium. Then the processional march of bull elephants takes place. Next, the Kuy hunters pray to the lasso and showcase their skills at capturing elephants. They display how elephants were captured by hunters working alone, and how sometimes elephant riders were used to capture other elephants. Tame elephants which could be utilized to corral wild ones have been bred by the Kuy people since ancient times and are called Khonkies or Koomkies. After the elephant capture technique displays, there are displays of acrobatics, matches of soccer and polo, and displays of tasks performed by tamed elephants, such as logging. Another event which displays the raw strength of Surin's elephants is the elephant vs. army tug of war contest. The contest starts with 50 army personnel against the biggest bull elephant. As the bull beats the soldiers, 15 more are added until there are 100 soldiers matched against a single bull, and even then the bull usually wins. The finale of the show is re enactment of a historical battle between Siamese and Burmese forces. The forces are dressed in traditional colours with red for Siam and blue for Burma. They take up positions according to traditional battle tactics, with a front row of foot soldiers, central portion of elephants protecting the "king" elephant in the middle and a rear guard. The battle ends with Siamese victory.