Кіріспе

Уолтер Генри Медхерст (29 сәуір 1796 – 24 қаңтар 1857) – ағылшын қауымдық миссионері, Қытайға жұмыс істеген, Лондонда туған және Санкт-Пол мектебінде білім алған. Ол Киелі кітапты қытай тіліне аударған алғашқылардың бірі болды. Оның ұлы – дипломат.

Ерте өмір

Медхерсттің әкесі Херефордширдегі Росс-он-Уайдағы сарай иесі болған. Жастығында Медхерст Джордж Коллисон басшылығымен Хакни колледжінде оқыды және Глостер Геральд газеті мен Лондон миссионерлік қоғамында (LMS) баспагер және типограф болып жұмыс істеді. Ол христиандық миссионерлік қызметке қызығушылық танытып, LMS оны Қытайда миссионерлік баспагер болуға таңдады. 1816 жылы ол үлкен баспа орталығы болуға арналған Малаккадағы станцияға қосылу үшін кемеге отырды. Сапар барысында ол Мадрасқа тоқтады, онда үш айдан кем уақыт ішінде Элизабет Браун (1794–1874), туған Мартинге үйленді, және Малаккаға кетер алдында оған үйленді. Олардың кіші қызы 1840 жылы дүниеге келді. Бүгінгі Барлық Әулиелер Джакарта шіркеуі мен Парапатан жетімдер үйін Медхерст құрды. Қытай-ағылшын және ағылшын-қытай сөздіктерін жасаумен қатар, Медхерст жақсы аудармашы, лексикограф және редактор болды. Медхерст Жапонияға ешқашан бармағанымен, 1830 жылы 344 беттен тұратын «Ағылшын және жапон тілдерінің, жапон және ағылшын сөздігі» атты еңбегін жариялады. Хоккьенді зерттеулеріне сүйене отырып, Медхерст 1831 жылы «Хоккьен диалектісінің сөздігін» аяқтады, бірақ оның барлық 862 беті 1837 жылға дейін ғана басылып шықты, себебі 1834 жылы Британдық Шығыс Үндістан компаниясының сауда монополиясы тоқтатылды және қаражат жетіспеді. 1840 жылдары Медхерст Джон Стронах, Элайджа Коулман Бриджман және Уильям Чарльз Милнмен бірге Киелі кітаптың (1847) «Делегаттар нұсқасын» қытай тіліне аударды. Медхерст, Элиху Доти және Джон Ван Нест Талмадж миссионерлер арасында кеңінен қолданылған Оңтүстік Мин қытай тілінің Пеньоэжи шіркеу транскрипциясын жасады. 1842 жылы Қытаймен бейбіт келісімге қол жеткеннен кейін ол Шанхайға көшіп, Уильям Мюрхед пен доктор Уильям Локхартпен бірге Лондон миссионерлік қоғамының баспасын құрды. Кейіннен оларға Джозеф Эдкинс пен Уильям Чарльз Милн қосылды. Ол 1856 жылға дейін Шанхайда жұмыс істеді, сәтті миссионерлік істің негізін қалады. Жаңа өсиеттің аудармасы 1850 жылы, ал Ескі өсиеттің аудармасы 1853 жылы классикалық қытай тілінде аяқталды. Джон Стронахпен және Ван Таоның көмегімен Медхерст кейіннен Жаңа өсиетті Нанкиннің мандарин диалектісіне аударды.

Ерекше кітаптар

Медхерст 1855 жылы Гонконгте жарияланған "Ортақ дұғалар кітабының" қытай тіліне аудармасын жасады. Оның қытай-ағылшын және ағылшын-қытай сөздіктері (әрқайсысы 2 томдық) 20 ғасырға дейін қолданыста болды.

Өлім және ескерткіш

Медхерст 1856 жылы денсаулығы нашарлап, Шанхайдан кетіп қалды. Лондонға жеткеннен кейін екі күн өткен соң, 24 қаңтарда 1857 жылы қайтыс болды және конгрегационалистердің діни ағымына жатпайтын Абни парк зиратында жерленді, онда оның ақ тас обелискі әлі де көрініп тұр. Ол Ханкоу және кейін Шанхайда британ консулы болған, сэр Уолтер Генри Медхерст (1822–1885) деген ұлын қалдырды.