Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уолтер Генри Медхерст (29 сәуір 1796 – 24 қаңтар 1857) – ағылшын қауымдық миссионері, Қытайға жұмыс істеген, Лондонда туған және Санкт-Пол мектебінде білім алған. Ол Киелі кітапты қытай тіліне аударған алғашқылардың бірі болды. Оның ұлы – дипломат.
English Congregationalist missionary (1796–1857)
his son, the diplomat
Walter Henry Medhurst (29 April 179624 January 1857), was an English Congregationalist missionary to China, born in London and educated at St Paul's School. He was one of the early translators of the Bible into Chinese language editions.
Ерте өмір
Медхерсттің әкесі Херефордширдегі Росс-он-Уайдағы сарай иесі болған. Жастығында Медхерст Джордж Коллисон басшылығымен Хакни колледжінде оқыды және Глостер Геральд газеті мен Лондон миссионерлік қоғамында (LMS) баспагер және типограф болып жұмыс істеді. Ол христиандық миссионерлік қызметке қызығушылық танытып, LMS оны Қытайда миссионерлік баспагер болуға таңдады. 1816 жылы ол үлкен баспа орталығы болуға арналған Малаккадағы станцияға қосылу үшін кемеге отырды. Сапар барысында ол Мадрасқа тоқтады, онда үш айдан кем уақыт ішінде Элизабет Браун (1794–1874), туған Мартинге үйленді, және Малаккаға кетер алдында оған үйленді. Олардың кіші қызы 1840 жылы дүниеге келді. Бүгінгі Барлық Әулиелер Джакарта шіркеуі мен Парапатан жетімдер үйін Медхерст құрды. Қытай-ағылшын және ағылшын-қытай сөздіктерін жасаумен қатар, Медхерст жақсы аудармашы, лексикограф және редактор болды. Медхерст Жапонияға ешқашан бармағанымен, 1830 жылы 344 беттен тұратын «Ағылшын және жапон тілдерінің, жапон және ағылшын сөздігі» атты еңбегін жариялады. Хоккьенді зерттеулеріне сүйене отырып, Медхерст 1831 жылы «Хоккьен диалектісінің сөздігін» аяқтады, бірақ оның барлық 862 беті 1837 жылға дейін ғана басылып шықты, себебі 1834 жылы Британдық Шығыс Үндістан компаниясының сауда монополиясы тоқтатылды және қаражат жетіспеді. 1840 жылдары Медхерст Джон Стронах, Элайджа Коулман Бриджман және Уильям Чарльз Милнмен бірге Киелі кітаптың (1847) «Делегаттар нұсқасын» қытай тіліне аударды. Медхерст, Элиху Доти және Джон Ван Нест Талмадж миссионерлер арасында кеңінен қолданылған Оңтүстік Мин қытай тілінің Пеньоэжи шіркеу транскрипциясын жасады. 1842 жылы Қытаймен бейбіт келісімге қол жеткеннен кейін ол Шанхайға көшіп, Уильям Мюрхед пен доктор Уильям Локхартпен бірге Лондон миссионерлік қоғамының баспасын құрды. Кейіннен оларға Джозеф Эдкинс пен Уильям Чарльз Милн қосылды. Ол 1856 жылға дейін Шанхайда жұмыс істеді, сәтті миссионерлік істің негізін қалады. Жаңа өсиеттің аудармасы 1850 жылы, ал Ескі өсиеттің аудармасы 1853 жылы классикалық қытай тілінде аяқталды. Джон Стронахпен және Ван Таоның көмегімен Медхерст кейіннен Жаңа өсиетті Нанкиннің мандарин диалектісіне аударды.
Medhurst's father was an innkeeper in Ross on Wye, Herefordshire. As a young man, Medhurst studied at Hackney College under George Collison and he worked as a printer and typesetter at the Gloucester Herald and the London Missionary Society (LMS). He became interested in Christian missions and the LMS chose him to become a missionary printer in China. He sailed in 1816 to join their station at Malacca, which was intended to be a great printing centre. En route, he called at Madras where, in a little less than three months, he met Mrs Elizabeth Braune, née Martin (1794–1874), marrying her the day before he sailed to Malacca. Their youngest daughter was Augusta, born in 1840. Today's All Saints Jakarta church and the Parapattan Orphanage were started by Medhurst. In addition to compiling his Chinese English and English Chinese dictionaries, Medhurst was a prolific translator, lexicographer, and editor. Although Medhurst never traveled to Japan, in 1830 he published An English and Japanese, and Japanese and English Vocabulary Compiled from Native Works in 344 pages. Based upon his studies of Hokkien, in 1831 Medhurst completed his A Dictionary of the Hok këèn Dialect of the Chinese Language, but printing of all 862 pages of which reached finality only in 1837 after being affected by the end of the British East India Company's trade monopoly in 1834 and for lack of funds. In the 1840s, Medhurst collaborated with John Stronach, Elijah Coleman Bridgman, and William Charles Milne translating the (1847) "Delegates' Version" of the Bible in Chinese. Medhurst, Elihu Doty, and John Van Nest Talmage developed the Pe̍h ōe jī Church Romanization of Southern Min Chinese that was widely used by missionaries. When peace was concluded with China in 1842, he moved to Shanghai where he founded the London Missionary Society Press together with William Muirhead and Dr William Lockhart. They were later joined by Joseph Edkins, and William Charles Milne. He continued in Shanghai until 1856, laying the foundations of a successful mission. The translation of the New Testament was finished in 1850 and of the Old Testament in 1853, written in a version of Classical Chinese. With John Stronach, and the assistance of Wang Tao, Medhurst later translated the New Testament into the Mandarin dialect of Nanjing.
Ерекше кітаптар
Медхерст 1855 жылы Гонконгте жарияланған "Ортақ дұғалар кітабының" қытай тіліне аудармасын жасады. Оның қытай-ағылшын және ағылшын-қытай сөздіктері (әрқайсысы 2 томдық) 20 ғасырға дейін қолданыста болды.
Medhurst would also produce a Chinese translation of the Book of Common Prayer, published in Hong Kong in 1855. His Chinese English and English Chinese dictionaries (each in 2 vols.) were in use into the twentieth century.
Өлім және ескерткіш
Медхерст 1856 жылы денсаулығы нашарлап, Шанхайдан кетіп қалды. Лондонға жеткеннен кейін екі күн өткен соң, 24 қаңтарда 1857 жылы қайтыс болды және конгрегационалистердің діни ағымына жатпайтын Абни парк зиратында жерленді, онда оның ақ тас обелискі әлі де көрініп тұр. Ол Ханкоу және кейін Шанхайда британ консулы болған, сэр Уолтер Генри Медхерст (1822–1885) деген ұлын қалдырды.
Medhurst left Shanghai in 1856, in failing health. He died two days after reaching London, on 24 January 1857 and was buried at the Congregationalists' non denominational Abney Park Cemetery where his white stone obelisk monument can still be seen today. He left a son, Sir Walter Henry Medhurst (1822–1885), who was British consul at Hankou and afterwards at Shanghai.