Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын саясаткері, дін қызметкерлерін аңшитын және азаптайтын адам (1531–1604)
English politician, priest hunter and torturer (1531–1604)
Ричард Топклифф (14 қараша 1531 – 1604 жылдың соңы) – дін қызметкерлерін аңшитын және азаптаумен айналысатын адам.
Richard Topcliffe (14 November 1531 – late 1604) was a priest hunter and practitioner of torture
Топклифф Англия үкіметінің католицизмді Англиядан жоюға бағытталған қажырлы күш-жігерінің адал қызметкері болды. Өкімет билігінің шарықталу кезеңінде, 1580-жылдардың аяғынан 1595 жылға дейін ол көптеген тұтқындарды аңдап, қолға түсіріп, тұтқындап, көбінесе азаптау арқылы сұраққа тартып отырды. Топклифтің жаман атпен белгілі болған сұрақтары Лондон мұнарасында, Брайдуэлл түрмесінде, тіпті Вестминстердегі Гейтхаус түрмесінің жанындағы өз үйінде өтті. Қуғынға ұшыраған католик тыңшысы Ричард Верстеган Топклифтің іс-әрекеттері туралы үнемі хабарлап, оның "адамдық емес қатыгездігі соншалықты зор, ол кез келген азапты тоқтатуға дайын емес" деп айыптады. Оның ең сүйікті әдісі (оны өзі енгізген болуы мүмкін) – тұтқынды қолғаптарға немесе кісендерге байлап қолдарынан ілгіштей асып қою еді. Бұл процедура өте қатты ауыртса да, дұрыс орындалса, тұрақты зақым қалдырмайды. Дұрыс орындалмаған жағдайда, ол ішкі органдарға тұрақты зақым келтіріп, тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Ол тұтқындарды ояу ұстау сияқты психологиялық азаптауды да қолданған. Тұтқындарды сотқа дейін жеткізіп, айыптағаннан кейін, ол өлім жазасын орындау рәсімінің куәсі болып, әдетте, дарға асылатын адамның есімі мен қылмысын көрсететін хабарламаны немесе титулды іліп қоятын. 1585 жылдан кейін Англияда дін қызметкері болудың өзі мемлекетке қарсы қылмыс саналды. Британ әдеби сыншысы Фрэнк Кермод "Шекспир дәуірі" еңбегінде "Топклифтің иезуит миссиясының тарихының бір данасы сақталған, оның жиектерінде мақтанышпен жазылған түсіндірмелер бар: миссионердің атының жанында – «Мен оны жарақаттадым» деген сөздер, ал асылған адамның атының жанында – дарға асылғандай бейнеленген кішкентай сурет» деп жазады. Өкінішке орай, Кермодтың сілтемесін тексеру мүмкін емес, бірақ Топклифф, католик кітаптарын іздеуден бастаған ресми полицейлік мансабында, өзі тәркілеген кітаптарға түсіндірмелер жазуды ұнатқан. Топклифтің құрбандарының ішінде иезуиттер Роберт Саутвелл және Генри Уолпол болды. Топклифтің өмірі туралы естеліктерді Джон Джерард, S. J., Елизавета Англиясында аңшылыққа ұшыраған дін қызметкері ретіндегі күндерінен жазған. Онда ол "қарт, ақ сақалды және жамандыққа толы тәжірибелі адам" деп сипатталады. 1592 жылдың басында ол немесе оның бірі, Николас Джонс, Гейтхаус түрмесіндегі тұтқын Энн Белламиді зорлап немесе азғырып, оны Лондонның сыртындағы отбасылық үйінде иезуит дін қызметкері Роберт Саутвеллді ұстауға көндірді. Беллами Джонсқа үйленгеннен кейін Топклифф оның әкесін оларға мүлік беруге мәжбүрлеуге тырысты. Олардың тағдыры белгісіз, бірақ Беллами отбасы қирады. Энн Беллами королеваның тұтқыны болғандықтан, оның қорғауына құқылы болды, бірақ королева жүктілік туралы білгенімен және Топклифтің әйелді Линкольнширдегі үйіне алып кеткенін білгенімен, Топклифке қарсы ешқандай шара қолданылмады. 1597 жылдың тамызында Кеңес Топклифке Бен Джонсон мен Томас Нашидің пьесасын, "Иттер аралы" атты пьесасын тексеруді тапсырды, ол билікті қатты ренжітті. Джонсонның бақытына орай, ол кезде Топклифтің жалпы өкілеттігі алынып тасталды және оның билігі шектелді, бірақ ол королева мен Сесилдердің құрметінен айырылмады. Ол тергеуді бастаған болуы мүмкін, бірақ бұл күмәнді.
Topcliffe was a tireless agent of the English government's determination to eradicate Catholicism from England. At the height of his power, from the late 1580s until 1595, he hunted, captured, arrested, and interrogated many prisoners often with torture. Topcliffe's infamous interrogations took place either in the Tower of London, in Bridewell prison, or even at his own house in Westminster, next to the Gatehouse prison. Exiled Catholic intelligencer Richard Verstegan regularly reported on Topcliffe's activities, condemning him "whose inhuman cruelty is so great, as he will not spare to extend any torture whatsoever". His favourite method (which he may have introduced) was to hang a prisoner by the hands in the gauntlets or manacles, a procedure which, though exquisitely painful, left no permanent injury if properly administered. Improperly administered, it caused permanent internal injury and even death. There is some evidence that he used psychological torture as well, keeping prisoners awake, for instance. Having seen his prisoners through to trial and condemnation, he would then attend the executions as a kind of master of the ceremonies, usually putting up a notice or titulus on the gallows indicating the sufferer's name and offence, and making sure that the full rigours of the sentence — hanging, drawing, and quartering while still alive for those convicted of treason — were carried out. Under the law after 1585, merely being a priest in England was treason. The British literary critic Frank Kermode notes in The Age of Shakespeare that "Topcliffe's copy of a history of the Jesuit mission survives, with his gloating marginalia: beside the name of a missionary the words ‘I racked him,’ beside the name of someone hanged a little stick figure dangling from a gallows.” Unfortunately, Kermode's reference cannot be verified, though Topcliffe, whose official police career began with the searching out of Catholic books, was fond of annotating the books he confiscated and kept. Topcliffe's victims included the Jesuits Robert Southwell, and Henry Walpole. Topcliffe features numerous times in John Gerard, S. J. 's autobiography of his days as a hunted priest in Elizabethan England. In it, he is described as, "old and hoary and a veteran in evil". In early 1592, he or one of his men, Nicholas Jones, raped or seduced a prisoner in the Gatehouse prison, Anne Bellamy, and persuaded her to arrange the capture of the Jesuit priest Robert Southwell at her family's house outside London. When Bellamy married Jones, Topcliffe tried to force her father to give the couple an estate. What became of them is unknown, but the Bellamy family was ruined. Anne Bellamy was the Queen's prisoner, and therefore entitled to her protection, yet no action was taken against Topcliffe over this affair, even though the Queen knew about the pregnancy, and knew that Topcliffe had spirited the woman away to his house in Lincolnshire. In August 1597, the Council commissioned Topcliffe to investigate the play by Ben Jonson and Thomas Nashe, The Isle of Dogs, which upset the authorities so badly. Fortunately for Jonson, by then Topcliffe's general commission had been withdrawn, and his power much curtailed, though he never lost favour with the Queen and the Cecils. It is possible, though unlikely, that he initiated the inquiry.
Фитцгерберттер
Дербишир мен Стаффордширдің католик Фицгерберттерін жоюға ұзақ уақыт бойы тырысқан Топклифф, сэр Томас Фицгерберттің мұрагері, сондай-ақ Томасқа оған көмектесуге көндірді. Ол Томас Фицгерберттен оның ағасы сэр Томас, әкесі Джон және туысы Уильям Бассеттің өліміне байланысты 3000 фунт стерлинг төлейтін келісім шарт жасады. Ағасы мен әкесі түрмеде қайтыс болды, ал туысы тірі қалды. Фицгерберт төлеуден бас тартқаннан кейін Топклифф оған ақша талап етіп, Канцлерлік сотқа берді. Осыған наразы болған Сыртқы кеңес (Privy Council) іске араласты. Топклифф оларды қорлап, олар оны түрмеге қамады. Бірнеше аптадан кейін Патшайым оның жеке хаттарына жауап ретінде оны босатып жіберді. Ол ақшаны алмады, бірақ Томасты алдап, Дербиширдегі Пэдлидегі меншікті өзіне беруге мәжбүр етті. Бірақ король Джеймс I тұсында Шрусберидің 7-ші графы оны мүліктен қуды, ал Фицгерберттер мүлікті қайтарып алды.
Topcliffe, who was engaged in a long running attempt to destroy the Catholic Fitzherberts of Derbyshire and Staffordshire, persuaded Sir Thomas Fitzherbert's heir, also Thomas, to assist him. He entered into a bond under which Thomas Fitzherbert would pay him £3,000 for bringing about the deaths of his uncle Sir Thomas, his father John, and a cousin, William Bassett. The uncle and the father died in prison, and the cousin remained alive. When Fitzherbert refused to pay up, Topcliffe sued him in Chancery for the money. Scandalised, the Privy Council intervened. Topcliffe insulted them, and they put him in prison. The Queen released him after a couple of weeks in response to his personal letters to her. He did not get the money, but he had succeeded in tricking Thomas into deeding an estate in Padley, Derbyshire, to him. Under King James I, though, the 7th Earl of Shrewsbury ejected him, and the Fitzherberts recovered the property.
Өлім
Топклиф 1604 жылдың қараша-желтоқсан айларында шамамен 73 жасында қайтыс болды. Сериалда Шекспир Рихард III-нің қастандық құрып жүретін кейіпкерін Топклифтің образына негіздейді. Топклиф – Роберт Хью Бенсонның 1912 жылғы «Кей, рак! Кел, арқан!» романының екінші жартысындағы басты жауыз кейіпкер. Ол осы романның кейіпкері Топклиф бірнеше дін қызметкерін қуғынға алып, соңында Эдмунд Кампион және романның басты кейіпкері Робин Одри сияқтыларды өлімге кеседі. Ирланд тіліндегі заманауи әдебиетте Топклиф Лиам МакКоилдің 2014 жылғы жүлделі романы «I dTír Strainséartha» («Ғайып елде») ішінде зұлым дін қызметкерлерін аңшитын Элиас Крип ретінде бейнеленген.
Topcliffe died in November or December 1604 at the age of about 73. In the series, Shakespeare bases the scheming title character of Richard III on Topcliffe. Topcliffe is the master villain in the latter half of Robert Hugh Benson's 1912 novel, Come Rack! Come Rope!, in which the Topcliffe character pursues and ultimately executes several priests, including Edmund Campion and the protagonist of the novel, Robin Audrey. In Modern literature in Irish, Topcliffe is fictionalised as the malevolent priest hunter Elias Creepe in Liam Mac Cóil's 2014 prizewinning novel I dTír Strainséartha (In a Strange Land).
Цитата
Симон мен Джуд күнінен кейін мен қабырғаға, жерден асылып тұрдым, мойыма кигізілген кісендерім қолға жететіндей биік тіреуге бекітілді: мені тіреуден түсірген соң, таңғы сағат 8-ден кейін түстен кейін 4-ке дейін, ешқандай жеңілдік немесе жайлылықсыз ілініп тұрдым, тек Топклифф кіріп, испандықтар біздің арқамызда Саутворкқа келгенін айтты: «Естімейсіңдер ме барабандардың шуын?» (өйткені сол кезде Лорд-мэрдің құрметіне барабандар соғылған еді). Келесі күні де мен бірнеше сағат ілініп тұрдым: қарсыластарымыздың ниеттері осындай зұлым. Әйет Юстас Уайт, С.Ж., Генри Гарнет әкесіне түрмеден жазған хаты. 23 қараша 1591 жыл. Әке Филип Караманның «The Other Face; Catholic Life Under Elizabeth I» кітабынан алынған, 235–236 беттер. Бас судья оның жасын сұрады, оның жастығына наразылық білдіргендей. Ол: «Менің жасым құтқарушымыздың жасына жуық, Ол жер бетінде отыз үш жыл өмір сүрді, ал менің өзім отыз төртке жуық деп ойлаймын», - деп жауап берді. Мұнда Топклифф үлкен қуанышпен, оның өзін Мәсіхке теңегенін айтты. Саутвелл мырза: «Жоқ, ол Мәсіх жаратқан қарапайым құрт», - деп жауап берді. «Иә», - деді Топклифф, - «сен Мәсіхтің серігісің». Әке Генри Гарнет, «Роберт Саутвеллдің ісі туралы есеп». Караманның «The Other Face» кітабының 230-бетінен алынған.
The morrow after Simon and Jude's day I was hanged at the wall from the ground, my manacles fast locked into a staple as high as I could reach upon a stool: the stool taken away where I hanged from a little after 8 o'clock in the morning till after 4 in the afternoon, without any ease or comfort at all, saving that Topcliffe came in and told me that the Spaniards were come into Southwark by our means: "For lo, do you not hear the drums" (for then the drums played in honour of the Lord Mayor). The next day after also I was hanged up an hour or two: such is the malicious minds of our adversaries.—Saint Eustace White, S. J., written to Father Henry Garnet from prison. 23 November 1591. Quoted in The Other Face; Catholic Life Under Elizabeth I, by Father Philip Caraman, pages 235–236. The Chief Justice asked how old he was, seeming to scorn his youth. He answered that he was near about the age of our Saviour, Who lived upon the earth thirty three years; and he himself was as he thought near about thirty four years. Hereat Topcliffe seemed to make great acclamation, saying that he compared himself to Christ. Mr. Southwell answered, "No he was a humble worm created by Christ." "Yes", said Topcliffe, "you are Christ's fellow. "—Father Henry Garnet, "Account of the Trial of Robert Southwell." Quoted in Caraman's The Other Face, page 230.