Кіріспе

Еврей заңдары мен стандарттары жөніндегі комитет консервативті иудаизмдегі халаха (иудей заңдары мен дәстүрлері) бойынша басты құзыретті орган болып табылады; ол консервативті қозғалыстың раввиндер ассамблеясының ең белсенді және кең танымал комитеттерінің бірі. Қозғалыс ішінде ол CJLS деп белгілі. CJLS-тің қазіргі төрағасы раввин Памела Бармаш.

Жауап

Консервативті раббилер (көбінесе CJLS) жасаған респонсияларға арналған жеке мақала бар.

Әдістемесі православиеден айырмашылығы

Консервативті және православиелік халахаға қатысты негізгі практикалық айырмашылық – консервативті иудаизм біздің заманымыздағы раввиндерге қажет деп саналған жағдайларда Киелі кітаптағы тыйымдарды өзгертетін таканот (бұйрықтар) шығаруға өкілеттік берілгенін есептейді. Консервативті ұстаным бойынша, Талмуд ерекше жағдайларда раввиндердің түрлі себептермен Киелі кітаптағы тыйымдарды жоюға құқығы бар екенін айтады; ол мұны қалай жасағанына мысалдар келтіреді, мысалы, Талмуд Бавли, трактат Йевамот 89а-90б және трактат Назир 43а. Раввин Арнольд Гудманның «Кохен мен ажырасушының арасындағы некеге салтанатты түрде қатысу» еңбегіндегі талқылауды қараңыз. Гудман «Кейінгі билік мұндай біржақты өкілеттікке ие болуға асықпады» деп атап өтеді. «Кейінгі билік, демек, тамырдан жоюдың орынды және қажетті жағдайларына қатаң шектеулер қойды», – деп жазады ол, бірақ 3-бетте «Дегенмен, тамырдан жою құқығы ешқашан толығымен тыйым салынбады. Рашба айтқандай, даналардың өздерінен бастап Тораның бір мәселесін түп-тамырымен жоюға құқығы жоқ, бірақ Торадағы мицвоттардың бірі – «өз заманыңдағы соттарға» бағыну және олар қажет деп тапқан нәрсені рұқсат ету Тора бойынша рұқсат етілген» (Chidushai Rashba, Nedarim, 90б). Консервативті яһуди философиясы Киелі кітап немесе раввиндік заңдарды жою үшін халықтың еркіне сүйенуге жол бермейді. Консервативті иудаизм кез келген халахикалық шешімнің бөлігі ретінде респонсаның прецеденттік құқықтың толық спектрін келтіруін талап етеді. Халахадағы өзгерістер халахикалық процестен өтуі керек. Бұл көзқарасқа мысалдар үшін раввин Дэвид Голинкиннің «Консервативті халаханың неге және қалай» атты мақаласын, Эллиот Н. Дорфтың «Дами беру дәстүрі» (әсіресе кіріспе және 1-тарау), Джоэл Роттың «Халахикалық процесс» (1-тарау, бірақ бүкіл кітап бойынша) еңбектерін қараңыз.

CJLS бірнеше рет моральдық және аггадалық негіздемелерді, сондай-ақ прецеденттік құқыққа негізделген халахикалық құрылымды қамтитын тешувоттарды қабылдады. Осылайша, олар көбінесе православиелік әріптестерінен өзгеше қорытындыларға келеді.

Такканот: Еврей заңына енгізілген маңызды заңнамалық өзгерістер

CJLS еврей заңын елеулі түрде өзгертетін такканот қабылдады. Төменде осындай такканот тізімі келтірілген; бұл өзгерістердің негіздері мұнда толық түсіндірілмегенін ескеріңіз; егжей-тегжейлі мәлімет үшін Консервативті халаха мақаласын қараңыз. Шаббат күні синагогқа бару. CJLS егер адам Шаббат күні синагогқа түрлі Шаббат мицвоттарын орындау ниетімен атпен баратын болса және егер Шаббат күні басқа көлікпен жүрмесе, онда сол адам халаханы бұзған деп есептелмейді. ("Шаббат туралы жауап" Моррис Адлер, Якоб Б. Агус және Теодор Фридман раввиндерінің еңбегінен.) CJLS Кохендер некелеріне қатысты Киелі кітапқа негізделген шектеулерді күшінен айырды. Бұл жауаптар аралас некелердің жоғары деңгейі және үйленген яһудилерді яһуди қоғамдастығында ұстау қажеттілігі мұндай әрекеттерге арналған дәстүрлі раввиндік стандарттарға сәйкес келеді деп айтады және "Егер қазіргі аралас некелер деңгейі кері бұрылуы керек болса, болашақ Заң комитеті бұл мәселені қайта қарастыруды шешуі мүмкін. Алайда, қазіргі уақытта біз осындай ауқымды дағдарысқа тап болдық, біз екі еврейдің некелері арасында тынышталуға батылымыз бар, олардың некелері тыйым салынған, өйткені ол Кохен, ал ол ажырасқан. Егер біз олардың некелерін қиюдан бас тартсақ, немесе оларды бұдан бас тартқызу үшін келіссек, онда олар азаматтық некеге немесе толық хиппа мен кидушинсіз некеге отыруы мүмкін". CJLS яһуди заңдарының барлық салаларында әйелдерді куәгер ретінде санауға болатын таккана шешімін қабылдады. CJLS мұны Тора заңын өзгерту ретінде емес, әлеуметтік динамикаға негізделген раввиндік тыйым салуды алып тастау ретінде қарастырады. Мирон С. Геллер, "Әйел куәлік етуге құқылы"; Сьюзан Гроссман, "Эдут Нашим к'Эдут Анашим: Әйелдердің куәлігі ер адамдардың куәлігі сияқты" және Джозеф Х. Проузер, "Әйелдердің куәгер ретінде қызмет етуі туралы". CJLS яһуди әйелдеріне намаздың минянда санауға мүмкіндік беретін таккананы қабылдады. 1973 жылдың тамызында "Әрлер мен әйелдер минян үшін тең есептелуі тиіс" деген сұраққа 9 адам жақтап, 4 қарсы шықты. Басқа салаларда CJLS такканот шығарған жоқ, бірақ классикалық халахаға сәйкес келетін рәсімдерді тапты, сонымен бірге олар моральдық мінез-құлықтың ең жоғары стандарттары деп санайды. Мысалы: CJLS өзінің раввиндары мамзеримнің бар екендігі туралы дәлелдерді қабылдамайтынын немесе сұрақтарды көтере алмайтынын мәлімдегенде, Киелі кітап заңы тек құдайлықпен қарым-қатынастың басталуын білдіреді және консервативті қозғалыста Киелі кітап заңы қазіргі заманғы моральмен сәйкес келмеу негізінде жойылуы мүмкін, өйткені "Аггада Халаханы басқарады". 2006 жылдың желтоқсанында CJLS көпшілік дауысымен (13 мүше, 12 қарсы) гомосексуалды яһудилерге раввин және кантор болуға мүмкіндік беретін даулы жауапты қабылдады. Жауап "Гомосексуализм, адам абыройы және халаха" деп аталды және оны раввиндар Эллиот Н. Дорф, Дэниел С. Невинс және Аврам И. Рейснер жазды. Жауап еркек еркек анальдық жыныстық қатынастан басқа гомосексуалды қатынасты шектеуші раввиндік заңдарды алып тастады, CJLS-тің бұл істі Кавод Хабриоттың талмудистік қағидасы негізінде жасауға өкілеттілігі бар деп қорытындылады, оны "адамның қадір-қасиеті" деп аударды, себебі мұндай жыныстық шектеулердің болуы қазіргі қоғам оны ұғатын адам қадір-қасиетіне шек келтіреді. Бұл шешімге наразылық білдіру үшін CJLS-тің төрт мүшесі қызметінен кетті. 2006 жылдың желтоқсан айында CJLS көпшілік дауысымен (13 мүшелері үшін) раввин Джоэл Рот жазған "Гомсексуалдық қайта қаралды" атты жауап қабылдады, ол гомосексуалдық мінез-құлыққа дәстүрлі тыйым салуды сақтады. Роттың жауаптары Дорфтың жауаптары ұстанымсыз деп мәлімдеді, бұл барлық классикалық билік Киелі кітаптың тыйым салуы гомосексуализмнің кең ауқымына қатысты деп санайды. Сондай-ақ, ол "қадір-қасиет" немесе "қадір-қасиет" деп аударылған Кавод Хабриот ұғымы басқалардың құрметіне орай раввиндік тыйым салуларды алып тастауға рұқсат береді, бірақ өз құрметіне орай Құдайдың құрметіне қойылған тыйым салуларды алып тастауға рұқсат бермейді. 2011 жылы "Герештің [естімейтін адамның] және ым тілінің мәртебесі" атты жауапты CJLS бірауыздан қабылдады. Бұл жауапта басқа нәрселермен қатар, "Иудей заңдары мен стандарттары жөніндегі комитет тілмен сөйлеспейтін және сөйлемейтін саңыраулар енді ақыл-ойға қабілетсіз деп қарастырылмайды деп қаулы етеді. Құлағы естімейтін яһудилер мицвоттарды орындауға жауапты. Біздің қауымдастығымыз, синагогтарымыз, мектептеріміз және лагерьлеріміз құшақтап, қол жетімді және қосымша болуға тырысуы керек. Ым тілі жеке мәртебе мәселелерінде және рәсімдерде қолданылуы мүмкін. Тораға шақырылған және сөйлей алмайтын саңырау адам дұғаларды ым тілімен оқи алады. Ым тілінде байланыс құралы болып табылатын минянда шалиах цыбур ретінде саңырау адам қызмет ете алады.

CJLS-ді сынға алу

Яһуди заңын түсіндіруде барлық яһуди топтары арасында, тіпті бір деноминация ішіндегі әртүрлі топтар арасында да маңызды келіспеушіліктер бар (мысалы, шамамен алты үлкен, әртүрлі ортодоксалды еврей раввиндік тобы бар, олардың ешқайсысы екіншісінің үкімдерін міндетті түрде дұрыс немесе авторитетті деп қабылдамайды. Раввин Джоэл Рот (гомосексуалдардың раввин қызметіне қатысты мәселеде екі пікірдің бірі ретінде жоғарыда айтылған) гомосексуал раввиндері туралы шешім қабылданғаннан кейін CJLS-тен кетті. Ол раввин Дэвид Вольпенің консервативті қозғалыстың халахикалық емес екендігі туралы пікірімен келіспейді және шын мәнінде консервативті қозғалыста және оның раввиндік ассамблеясында қалуға деген ұмтылысын ашық растады. Дегенмен, ол CJLS мүшелері енді халахикалық жүйенің шеңберін сақтамайды деп ойлады және осы себепті CJLS-тен кетті. Комитеттің сынға ұшыраған аспектілерінің бірі – дауыс беру әдісі. Қазіргі таңда, айтылғандай, бір ұстанымды заңды деп мойындау үшін алты дауыс қажет. Бұрын бір дауыс жеткілікті болған. Бұл көптеген адамдарды комитеттің көпшілік пікірге тәуелді екеніне және нақты шешім қабылдауға тырысудың орнына ішкі фракцияларды құрайтынына сендірді. Ортодоксалды және консервативті, консервативті және реформаторлық сияқты мүлдем әртүрлі деноминациялар арасындағы яһуди заңдарына қатысты шешімдерде мұндай маңызды келіспеушіліктер күтілуі мүмкін. Сонымен қатар, комитет заманауилық пен дәстүрлі тәжірибені теңестіре алмағаны туралы да күшті сын бар. Мысалы, тек синагогқа барып-келу мақсатымен сенбі күні көлік жүргізуге қатысты «такананы» келтіре отырып, сыншылар бүгінде консервативтердің көпшілігінің (раввиндер мен мирян жетекшілерін қоса алғанда) тек синагогқа көлікпен баратынын, ал кейбіреулері мүлдем көлік жүргізбейтінін атап көрсетеді. Демек, көлік жүргізетіндер де, көлік жүргізуден толығымен бас тартатындар да комитеттің бастапқы шешіміне сәйкес емес, ол іс жүзінде қозғалыстың әрбір мүшесіне комитеттің өзінен басқа барлық нәрсеге негізделген қалауынша әрекет етуге рұқсат берді. Көптеген сыншылардың түсіндіруінше, комитет дұрыс деп есептелетін, бірақ қандай да бір жағдайда даулы болатын шешім қабылдаудың орнына, өзінің кең аумағындағы барлық адамдарды қуантуға тырысады (осылайша барлық даулардың барлық жақтарын мақұлдауға ұмтылады). Бұл дәстүрлі яһуди ойларына қарағанда қазіргі заманғы саяси және философиялық ойларға артық көңіл бөлумен де түсіндіріледі.