Кіріспе

1652 жылғы Бірінші ағылшын-голланд соғысының теңіз шайқасы

Кентш нок шайқасы (немесе Зеландия жақындау шайқасы) – Голландия Республикасы мен Англия флоттары арасындағы теңіз шайқасы. Ол 1652 жылдың 28 қыркүйегінде (Грегориан күнтізбесі бойынша 8 қазан) Бірінші ағылшын-голланд соғысы кезінде Солтүстік теңізде, Темза өзенінің сағасынан шамамен отыз шақырым шығысқа қарай орналасқан Кентш нок аймағында болды. Саяси, аймақтық және жеке дауларға байланысты іштен бөлінген голланд флоты тиянақты қарсылық көрсетуге шамасы келмеді және көп ұзамай екі кемесі мен көптеген қаза тапқандарына байланысты шегінуге мәжбүр болды. Голланд тілінде бұл шайқас Slag bij de Hoofden деп аталады.

Негізгі мәліметтер

Голландиялық лейтенант-адмирал Мартен Тромп тамыз айында Шетланд аралдары маңында ағылшындарды шайқасқа әкелмегені үшін Нидерланд штаттарының генерал-эштабынан шеттетілді және оның орнына Конфедерациялық голландия флотының жоғарғы қолбасшысы болып Голландиялық вице-адмирал Витте де Вит тағайындалды, ол Мазе адмиралдығынан шыққан еді. Бұл Голландия және Зеландия провинциялары арасында бірден жарылысқа алып келді, себебі Де Вит Зеландия флотының қолбасшысы вице-адмирал Йохан Эверценнің жеке жауы болды, ал Эверцен өзі штаттармен туындаған қақтығыс салдарынан қызметтен кеткен еді. Бұрынғы шиеленістер Тромп пен Эверценнің екеуінің де бекем оранжистер болғандығымен азайтылған, бірақ Де Вит штаттар режимінің адал қызметшісі болды, ол Вильгельм II Оранскийдің қайтысынан бері голланд саясатына үстемдік етіп келді. Де Вит, айлар бойы жау флотын жоюға бағытталған, ағылшын шабуылдарынан қарсы сауда каравандарын пассивті түрде қорғаудың орнына, күшті теңіз саясатын жақтаған болатын, енді күштерін шоғырландырып, теңізді бақылауға мүмкіндік алды. Ол 25 қыркүйекте 1652 жылы Доверге жақын Даунста бекінген ағылшын флотына шабуыл жасау үшін Шонвельдтен аттанды және вице-комодор Михель де Руйтердің эскадрильясына қосылды. Флотқа бірден дауыл соғып, көптеген кемелерге зиян келтірді. Де Вит сонымен қатар сауда жолдарын қорғауға мәжбүр болды және екі айдан бері теңізде болған Де Руйтердің тоғыз кемесі жөндеу үшін портқа қайтуы керек екенін анықтады. Де Руйтер осы жағдайда ағылшындарды сауда флотынан алшақтатып, нақты шайқасқа түспегені жөн деп ұсынды, бірақ Де Вит шешуші шайқас беруге талап етті, былай деді: "Мен флотті жауға батыл жетелеймін; әйдіз оны қайта әкелсін!".