Кіріспе

Сириялық-неміс жауынгері (1961 жылы туған)

Мохаммед Хайдар Заммар (محمد حيدر زمار Muḥammad Ḥaydar Zammār) (1961 жылы туған) – сириялық-неміс жауынгері, ол маңызды «Аль-Каида» жұмылдырушысы болған. Заммар жеке өзі Аттаны және басқа да жауынгерлерді «Аль-Каидаға» жұмылдырғанын айтқан, бірақ бұл әлі расталмаған. Заммар осы кезеңде Монир Эль Мотассадекпен жиі кездесетін. 1998 жылы Германия Заммарды қадағалауды күшейтті. Оның қозғалысы бақыланып, телефоны тыңдалды және барлық қоңыраулары жазылды. Германия билігі бұл ақпараттың көп бөлігін ЦРУ-мен бөлісті, соның ішінде Заммардың ұшақ қырып салғандар Марван әл-Шехи, Мохамед Атта, Рамзи бин әл-Шибх және Саид Бахаджимен телефон арқылы сөйлескен сөздері де болды. Ата, Шехи және бин әл-Шиб 1998 жылдың қарашасында Гамбургтік топты құрды, ал Заммар оларға жиі баратындығы хабарланды. Ата топтың жетекшісі ретінде беделге ие болды, ал Заммар халықаралық байланыстар үшін бағалы арна ретінде қарастырылды. Заммар АҚШ-тағы шабуыл туралы білмеген болуы мүмкін. 1999 жылдың жазында АҚШ барлау қызметі Заммардың Осама бин Ладеннің жетекші операциялық координаторының бірімен тікелей байланыста екенін анықтады. АҚШ бұл ақпаратты неміс барлау қызметімен бөліспеген. Заммардың 2000 жылы Германияда Саид Бахаджимен жиі кездескені де белгілі.

Ұстау

2001 жылдың 27 қазанында Заммар Мароккоға сапар шекті. Ұзақ өтпей, ол АҚШ-тың көмегімен марокколық полициямен тұтқындалды. Ол неміс азаматы болғанымен және Германияда тергеу жүргізіліп жатқан болатын, неміс барлау қызметі оның тұтқындалғаны туралы тек 2002 жылдың маусым айында газеттерден білді. Заммарды АҚШ-қа немесе Германияға депортациялаудың орнына, ол жасырын түрде Дамасктегі жаман атты "Фар-Фаластин" ұстау орталығына жіберілді. Time журналында былай делінген: "Дамаскідегі АҚШ шенеуніктері сириялықтарға жазбаша сұрақтар жібереді, ал олар Заммардың жауаптарын қайтарады. Мемлекеттік департамент шенеуніктеріне бұл келісім ұнайды, себебі ол АҚШ үкіметін сириялықтардың Заммарға қатысты қолдануы мүмкін жазалау шараларынан қорғайды". 2005 жылдың 15 желтоқсанында Германияның Федералды криминалдық полиция офицерлері кем дегенде бір рет Сирияда Заммарды сұраққа тартып алғаны ресми түрде расталды; бұл офицерлер түрмедегі жағдайды білмегендіктерін мәлімдеді. Бұл мәлімдемеге күмән келтіруге болады, бірақ егер бұл мәлімдеме Заммарға қатысты болса, шындық болуы мүмкін, ал болмауы мүмкін; Сирия немесе басқа тараптар Заммарды сұраққа тарту кезінде жазалау шаралары қолданылды ма, жоқ па және егер қолданылса, қандай дәрежеде екені белгісіз. Amnesty International мәліметінше, Мұхаммед Хайдар Заммар АҚШ бастаған адамдарды ұстап беру бағдарламасының құрбаны болды және 2007 жылдың ақпан айында Сирияның Жоғарғы Мемлекеттік қауіпсіздік сотында әділетсіз сот отырысынан кейін сотталды. Amnesty сондай-ақ, ол сотқа дейін шамамен бес жыл тұтқында болғанын, оның көп бөлігі Дамаскідегі Әскери барлаудың Палестина бөлімшесінде байланыссыз және жеке камерада ұсталғанын мәлімдеді. Тұтқында болған кезінде оған азаптау және басқа да қатыгездік көрсетілді. 2007 жылдың маусым айында БҰҰ-ның қасақана ұстау жөніндегі жұмыс тобы Мұхаммед Хайдар Заммардың қасақана ұсталғанын мәлімдеді және Сирия билігін "жағдайды түзетуге" шақырды. Amnesty International-дың мәліметінше, билік тарапынан ешқандай қадам жасалмады.

Шығару

2013 жылдың қыркүйегінде исламист сириялық көтерілісші топ Ахрар әл-Шам мен Сирия үкіметі арасындағы тұтқын алмасу барысында Заммар босатылды. Келіссөздер тобының бір мүшесі Der Spiegel басылымына берген сұхбатында, Заммар босатылғаннан кейін бірнеше күн өткен соң Сирияның Ракка қаласына сапар шегіп, Ирак және Леванттың Ислам мемлекетіне (ИЖМ) қосылғанын мәлімдеді. Ол Синайдағы Ансар Байт әл-Макдис экстремистік тобына қаржы жіберуді ұйымдастырды және осы топтың ИЖМ-ге адалдық серт беруі үшін келіссөздер жүргізді.

Қайта алу

Заммар 2018 жылдың наурыз айында Дейр-әл-Зур провинциясындағы Дарниж ауылының жанында Курд халықты қорғау жасақтарының мүшелерімен қайта ұсталды. Қазіргі уақытта ол Солтүстік Сириядағы Қамышлы түрмесінде қамауда, және 2018 жылдың қараша айында Washington Post газетіне сол жерден сұхбат берді.