1926 жылғы канадалық конституциялық дағдарыс: Король-Бинг жанжалы
King–Byng affair
1926 жылғы Канада конституциялық дағдарысы: Лорд Бингтің премьер-министр Маккензи Кінгтің сайлау туралы өтінішін қабылдамауы, саяси келіспеушіліктер. Канада тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1926 жылғы Канада конституциялық дағдарысы
1926 Canadian constitutional crisis
Кинг-Бинг дауы – 1926 жылы Канаданың генерал-губернаторы Вими Лорды Бинг премьер-министр Уильям Лайон Маккензи Кингтің парламентті таратып, жалпы сайлау өткізу туралы өтінішін қабылдамаған кезде туындаған Канаданың конституциялық дағдарысы. Премьер-министр (Либералдық партияның басшысы) және генерал-губернатор 1925 жылдың қазан айында жаңа сайлау тағайындалғанша Консервативтік партияға үкімет құру мүмкіндігі берілуі керек екеніне келісті, себебі партия парламентте көпшілік дауысқа ие болған. Консерваторларға 1926 жылдың 26 маусымына дейін бұл мүмкіндік берілмеді, сол кезде премьер-министр генерал-губернатордан парламентті таратуды сұрады. Бұл өтініш қабылданбады. Премьер-министр отставкаға кетті, ал генерал-губернатор Консервативтік партияны үкімет құруға шақырды. Аталған үкімет 1926 жылдың 2 шілдесінде жасамаған сенімсіздік дауысынан кейін құлап, генерал-губернатор парламентті дереу таратуға келісті. 14 қыркүйекте өткен сайлаудан кейін Кинг тағы да премьер-министр лауазымын кішігірім үкіметпен атқара бастады. Бұл дағдарыс Британ империясының доминиондарында генерал-губернатордың рөлін қайта қарауға себеп болды және 1920 жылдардың соңында өткен Империялық конференциялардағы келіссөздердің маңызды қозғаушы күшіне айналды, нәтижесінде 1931 жылғы Вестминстер статуты қабылданды. Осыған дейін конституциялық конвенция бойынша генерал-губернатор монархты оның императорлық кеңесінде де, Канадалық кеңесінде де өкілдік етті, бірақ кейін бұл конвенция британ үкіметінің Канаданың саяси істеріне араласпау дәстүріне айналды. 1931 жылдан кейін генерал-губернатор конституциялық бақылаушы ретінде Канада басқаруындағы маңызды тұлға болып қала берді, бірақ бұл лауазымның бұрынғы императорлық функциялары қысқартылды.
The King–Byng affair was a Canadian constitutional crisis that occurred in 1926, when the governor general of Canada, the Lord Byng of Vimy, refused a request by the prime minister, William Lyon Mackenzie King, to dissolve parliament and call a general election. The prime minister (leader of the Liberal Party) and the governor general agreed in October 1925 that, prior to a new election being called, the Conservative Party should be given the chance to form a government because it had a plurality in parliament. The Conservatives were not given this chance by 26 June 1926, when the prime minister asked the governor general to dissolve parliament anyway. This request was refused. The prime minister resigned and the governor general invited the Conservative Party to form a government. This government lost a motion of no confidence on 2 July 1926, and the governor general agreed to dissolve parliament immediately. Following the election on 14 September, King again assumed the office as prime minister, with a minority government. The crisis came to redefine the role of governor general throughout the Dominions of the British Empire, becoming a major impetus in negotiations at Imperial Conferences held in the late 1920s that led to the adoption of the Statute of Westminster 1931. According to constitutional convention until then, the governor general represented the sovereign both in his imperial council and in his Canadian council, but the convention evolved afterwards into a tradition of non interference in Canadian political affairs on the part of the British government. After 1931, the governor general remained an important figure in Canadian governance as a constitutional watchdog, but the role was shorn of its previous imperial duties.
Өмірбаян
1925 жылдың қыркүйегінде Канаданың премьер-министрі Уильям Лайон Маккензи Кинг генерал-губернаторы Вими Лорды Бингке парламентті тарату және кезекті сайлау өткізу үшін жарлық беруді ұсынды, Лорд Бинг оған келісті. 29 қазанда өткен сайлауда Артур Мигеннің Консервативтік партиясы Үкімет үйінің 116 мандатын, ал Кингтің Либералдық партиясы 101 мандатын жеңіп алды. Аграрлық орталық-солшыл бағытты ұстанатын Прогрессивтік партия 22 мандатқа ие болды. Миген жеңіске жеткенін жариялады, бірақ Кинг отставкаға кетпеді. 1921 жылғы кезекті сайлаудан кейін құрылған бұрынғы парламентте Кинг көпшілікті сақтап қалу үшін Прогрессивтік партияның мүшелерімен жиі ынтымақтастыққа барған. Прогрессивтердің саны да едәуір азайды (58-ден), бірақ олар палатадағы билік тепе-теңдігін сақтап, Кинг либералдар енді ең ірі партия болмаса да, бұл бейресми келісім жалғасады деп сендірді. 30 қазанда Кинг Министрлер кабинетімен кеңескеннен кейін Бингке барды және генерал-губернаторға үкіметі парламент шешім қабылдағанша жұмысын жалғастыратынын хабарлады. Кингке осындай күмәнді мандатпен отставкаға кетуі керегін ұсынған Бинг кейін премьер-министрге: «Ең болмағанда, Мигенге басқаруға қабілетті екенін көрсету мүмкіндігі берілмесе, сіз ешқашан парламентті таратуды сұрамауыңыз керек», - деді. Бинг Кинг оған келісім білдірді деп ойлады, бірақ Кинг мұны жоққа шығарды. Прогрессивтік партияның қолдауы кеден департаментіндегі жемқорлықты тергеу үшін арнайы комитет құру арқылы уақытша сақталды. Комитет Үкімет үйіне ұсынған есепте департаментте кеңінен таралған алаяқтық бар екені мойындалды, бірақ үкіметті тікелей сынамады. Консервативтік партияның депутаты Х. Х. Стивенс есепке түзету ұсынды, ол үкіметті айыптауға және оны отставкаға кетуге мәжбүрлеуге бағытталған. Алайда Лейборист партиясының депутаты Дж. С. Вудсворт Стивенстің түзетуін өзгертуді ұсынды, бұл үкіметке деген айыптаманы алып тастап, кеден департаментін одан әрі тексеру үшін Корольдік комиссия құруды көздеді. Бұл ұсыныс үкімет тарапынан толық қолдауға ие болғанына қарамастан, қабылданбады. Прогрессивтік партияның депутаты В. Р. Фаншер бастапқы айыптамамен бірге Корольдік комиссия құруды ұсынды. Палата спикері бұл ұсынысты тәртіп бұзушылық деп таныды, бірақ дауыс беру нәтижесінде депутаттар спикердің шешімін қабылдамады және Кабинет тағы да жеңіліске ұшырады. Содан кейін Кингтің өтініші бойынша прогрессивтік депутат ұсынған палата отырысын тоқтату туралы ұсыныс та қабылданбады, сонан соң Кинг Фаншердің түзетуін қабылдайтынын мәлімдеді және отырысты тоқтатуға қол жеткізді.
In September 1925, William Lyon Mackenzie King, the Prime Minister of Canada, advised the Governor General, the Lord Byng of Vimy, to dissolve parliament and drop the writ for a general election, to which Lord Byng agreed. In the subsequent election, held on 29 October, Arthur Meighen's Conservative Party won 116 seats in the House of Commons to 101 for King's Liberals. The Progressive Party, an agrarian centre left party, won 22 seats. Meighen declared victory, but King did not resign. The previous parliament, formed after the 1921 general election, had seen King frequently cooperate with members of the Progressive Party to maintain a majority. Although the Progressives' numbers had also been substantially reduced (from 58), they continued to hold the balance of power in the chamber, and King was confident this informal arrangement could continue even though the Liberals were no longer the largest party. On 30 October, King visited Byng after consulting with the rest of Cabinet and informed the Governor General that his government would continue until parliament decided otherwise. Byng, who had suggested to King that he ought to resign with such a tenuous mandate, later stated he told the Prime Minister: "Well, in any event you must not at any time ask for a dissolution unless Mr Meighen is first given a chance to show whether or not he is able to govern", to which Byng believed King acquiesced, but King denied took place. The Progressive Party's support was temporarily retained by the formation of a special committee to investigate the corruption in the customs department. Its report, which was presented to the House of Commons, acknowledged that there was widespread fraud in the department but did not specifically criticize the government. A Conservative Member of Parliament, H. H. Stevens, proposed an amendment to the report which would effectively censure the government and compel it to resign. However, Labour MP J. S. Woodsworth proposed amending Stevens' amendment to remove the censure of the government and set up a Royal Commission to investigate the customs department further. The motion was defeated, despite the full support of the government. A Progressive MP, W. R. Fansher, then proposed that a Royal Commission be combined with the original motion of censure. The Speaker of the House ruled the motion out of order, but, on division, the members over ruled the speaker and the Cabinet was defeated again. After a motion that the House adjourn, put forward by a Progressive member at King's behest, was subsequently also voted down, King announced that he would accept Fansher's amendment and secured an adjournment.
Тарату туралы өтініш
Фаншер түзетуі бойынша сөзді дауыс беруден қашу үшін, бұл оның үкіметін отставкаға жіберуге немесе әкімшілігінің беделін түсіруге әкелуі мүмкін болғандықтан, Кинг 1926 жылғы 26 маусымда Бингке парламентті тарату туралы өтінішпен жүгінді. Бинг өзінің резервтік өкілеттіктерін пайдаланып, бұл өтінішті қабылдамайтынын айтты, Кингке өткен қазан айындағы келісімдерін еске салып, консерваторлардың парламенттегі ең ірі партия ретінде сайлау жарияланғанға дейін үкімет құру мүмкіндігіне ие болуы керек екенін мәлімдеді. Келесі екі күнде Премьер-министр мен генерал-губернатор бұл мәселені талқылады, Бинг Кингтен өтінішін кері тартуын сұрады, өйткені ол оны қанағаттандыра алмайды, ал Кинг екі рет Бингтің кез келген шешім қабылдамас бұрын британ үкіметімен кеңесуін талап етті. Бинг тағы да бас тартты, мәселенің Лондонда емес, Канадада шешілуі керек екенін айтты. Бинг өз ұстанымында тұрақтағандықтан, Кинг 28 маусымда генерал-губернаторға парламентті тарату туралы жарлық ұсынды, бірақ Бинг оған қол қоймады, себебі ол алдымен Төменгі палатаға басқа үкіметті қолдауға бола ма, жоқ па, соны шешуге мүмкіндік беруі керек еді. Сол кездегі қағида бойынша, Тауар палатасынан тағайындалған патшалық министрлер парламенттегі мандаттарынан бас тартып, қайта сайлауға түсуге міндетті болды. Бұл Мейген үшін қиындық тудырды: оның және басқа министрлердің уақытша парламенттен кетуі үкіметті сенімсіздік дауысы кезінде өте осал етеді. Мейген бұл мәселені айналып өту үшін портфелі жоқ министрлерді тағайындауды ұсынды, олар қайта сайлауға түсуге міндетті емес еді. Прогрессивтер мен либералдар «атқарушы министрлерді» пайдалануды қағиданың рухына қайшы деп қарады және 1926 жылғы 2 шілдеде таңғы сағат 2-де бір дауыспен сенімсіздік білдіріп, Мейген үкіметінің құлауына себеп болды. Содан кейін Мейген парламентті тарату туралы өтініш жасады, ол Бингтің 2 шілдеде мақұлдауына ие болды, ал сайлау 14 қыркүйекке белгіленді. Кингтің либералдары Төменгі палатада көптеген орындарды жеңіп алды, ал Мейген өзінің мандатын жоғалтты.
To avoid the inevitable vote on the Fansher amendment, which would either force his government's resignation or bring his administration into disrepute, King went to Byng on 26 June 1926 seeking a dissolution of parliament. Byng, citing his reserve powers, stated he was inclined to refuse the request, reminding King of their agreement made the previous October and arguing that the Conservatives, as the largest party in parliament, should have a chance to form a government before an election was called. For the next two days, the Prime Minister and the Governor General discussed the matter, with Byng asking King not to request a dissolution which he could not give and King twice requesting that Byng consult the British government prior to making any decision. Byng again refused, saying the matter should be settled in Canada, without resort to London. With Byng remaining steadfast, King formally presented the Governor General with an Order in Council for the dissolution of parliament on June 28, which Byng declined to sign, on the grounds that the House of Commons should first be given the opportunity to decide if it could support a different government. At that time, convention dictated that the ministers of the Crown drawn from the House of Commons were obliged upon appointment to resign their seats in parliament and run for re election in by elections. This posed a problem for Meighen: his and the other ministers' temporary absence from the House would make the government extremely vulnerable in the event of a vote of non confidence. Meighen circumvented this by advising the appointment to Cabinet of ministers without portfolio, who were not required to run for re election. Progressives and Liberals saw the use of "acting ministers" as against the spirit of the convention, and moved for no confidence in Meighen's government, which lost confidence by only one vote at 2 am on 2 July 1926. Meighen subsequently requested a dissolution of parliament, which was granted by Byng on 2 July, and an election was called for 14 September. King's Liberals won a plurality of seats in the House of Commons, while Meighen lost his seat.
Мұра
Билікке оралғаннан кейін Кинг үкіметі Империялық конференцияда генерал-губернатордың рөлін Канада кеңесіндегі монархтың жеке өкілі ретінде қайта анықтауға тырысты, британ үкіметінің (корольдің британдық кеңесіндегі) емес. Бұл өзгеріс 1926 жылғы Империялық конференцияда келісілді және 1926 жылғы Балфур декларациясы мен 1931 жылғы Вестминстер статуты арқасында ресми мәртебе алды. Канадада генерал-губернатор ретінде король Георг V-ге жазған хатында, Бинг мықты ұлтшыл Маккензи Кингтің осы мәселе бойынша Лондондағы Отарлар жөніндегі кеңседен кеңес сұрағанына таңырқады. Бинг: «Мен тарихтың шешімін күтемін, ол менің қате жол таңдағанымды дәлелдесе. Бірақ, дұрыс немесе бұрыс болсын, мен Канаданың мүддесі үшін әрекет еттім және шешіміме ешкімді араластырмадым, сондықтан көңілім тыныш» деді. Отарлар жөніндегі хатшы Лео Амери Бингке жеке хабарлап, егер ол британ үкіметінен жауап сұраса, «мен тек Мемлекеттік хатшының генерал-губернаторға конституциялық міндеттерін орындау мәселесінде нұсқау беруі дұрыс емес деп жауап бере аламын» деді. Бинг 1926 жылдың 30 қыркүйегінде Канададан Ұлыбританияға оралып, саяси дағдарысқа қарамастан екі елде де зор құрметке ие болды. Кейбір заңгерлер Бингтің конституциялық тұрғыдан Кингтің өтінішіне қарсы болуға міндетті болғанын айтты. Мысалы, Юджин Форси Кингтің Бингке берген кеңесі «мүлдем бұрын-соңды болмаған» екенін және бұл «тұтқынға сотқа шақырылған қазылар алқасын таратуға рұқсат берумен тең» екенін мәлімдеді. Егер генерал-губернатор өтінішті қабылдаса, ол Парламентке қарапайым емеушілік көрсетуге қатысқан болар еді. Кингтің таратуды сұрағанға дейін қызмет еткен уақытының қысқалығы да оның өтінішіне бас тартудың себебі ретінде келтірілді. 1950 жылы Ұлыбританияда Ласселс қағидалары осы мәселедегі тиісті конституциялық нормаларды бейнеледі, Кинг-Бинг дауы осы нормалардың негізгі прецеденті ретінде қарастырылды. Басқа заңгерлер Кингпен келісті, өйткені Вими Лорды Бинг әдет бойынша премьер-министрдің сайлау шақыру туралы өтінішін орындауға міндетті болды. 1997 жылы Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы сэр Майкл Харди Бойс Бингтің Кингті премьер-министр етіп қайта тағайындамағаны және парламентті Миэннің орнына Кингке таратуға рұқсат бергені қателік болғанын айтты. Кинг-Бинг дауы генерал-губернатордың резервтік өкілеттіктерін пайдаланудың ең даулы жағдайы болып, 1975 жылғы Австралия конституциялық дағдарысына дейін сақталды, онда Австралияның генерал-губернаторы сэр Джон Керр премьер-министр Гоф Уитламды қызметтен босатып жіберді.
Upon returning to power, King's government sought at an imperial conference to redefine the role of the governor general as a personal representative of the sovereign in his Canadian council and not of the British government (the king in his British council). The change was agreed to at the Imperial Conference of 1926 and came to be official as a result of the Balfour Declaration of 1926 and Statute of Westminster 1931. In a letter to King George V, whom he represented in Canada as governor general, Byng expressed surprise that Mackenzie King, a staunch nationalist, had requested that Byng consult the Colonial Office in London over the matter. Byng said: "I have to await the verdict of history to prove my having adopted a wrong course, and this I do with an easy conscience that, right or wrong, I have acted in the interests of Canada and implicated no one else in my decision." The Colonial Secretary, Leo Amery, privately informed Byng that had he appealed to the British government for an answer, "I could only have replied that in my view it would not be proper for the Secretary of State to issue instructions to the Governor with regard to the exercise of his constitutional duties." Byng returned to the United Kingdom, leaving Canada on 30 September 1926 a much respected man in both countries, despite the political crisis. Some authorities have held that Byng was constitutionally obligated to refuse King's request; for example, Eugene Forsey argued that King's advice to Byng was "utterly unprecedented" and said further: "It was tantamount to allowing a prisoner to discharge the jury by which he was being tried If the Governor General had granted the request, he would have become an accomplice in a flagrant act of contempt for Parliament." The relatively brief time that King had served in office prior to seeking a dissolution has also been cited as a reason for denying his request. In the United Kingdom in 1950, the Lascelles Principles expressed the relevant constitutional conventions in the matter, citing the King–Byng controversy as one of the underlying precedents. Other authorities agreed with King, since, by custom, the Lord Byng of Vimy was obligated to heed the Prime Minister's request to call the election. In 1997, the governor general of New Zealand, Sir Michael Hardie Boys, expressed the opinion that Byng had been in error in not re appointing King as prime minister and then granting the dissolution of parliament to King instead of Meighen. The King–Byng Affair was the most controversial use of a governor general's reserve powers until the Australian constitutional crisis of 1975, in which the Governor General of Australia, Sir John Kerr, dismissed Prime Minister Gough Whitlam.