Изабелла Бирд: британдық саяхатшы, жазушы, фотограф және табиғатты зерттеуші. Кашмирде аурухана құрды, Корольдік Географиялық Қоғамның тұңғыш әйел мүшесі болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын саяхатшысы және жазушысы (1831–1904)
English explorer and writer (1831–1904)
Изабелла Люси Бишоп (15 қазан 1831 – 7 қазан 1904) – ағылшын саяхатшысы, жазушысы, фотографы және табиғатты зерттеуші. Ол ағылшын Фанни Джейн Батлермен бірге қазіргі Кашмирдегі Шринагар қаласында Джон Бишоп есімді естелік ауруханасын құрды. Сонымен қатар, Корольдік географиялық қоғамға мүше болып сайланған алғашқы әйел болды.
Isabella Lucy Bishop (; 15 October 1831 – 7 October 1904) was an English explorer, writer, photographer and naturalist. Alongside fellow Englishwoman Fanny Jane Butler, she founded the John Bishop Memorial Hospital in Srinagar in modern day Kashmir. She was also the first woman to be elected as a fellow of the Royal Geographical Society.
Ерте өмір
Бёрд 1831 жылғы 15 қазанда Йоркширдегі Боробридж-Холлде дүниеге келді, бұл оның анасының әжесінің үйі және әкесі 1821 жылы дін қызметкері болып тағайындалғаннан кейін алғашқы пасторлық орны болды. Оның ата-анасы – Эдвард Бёрд (1793–1858), мемлекеттік қызметкер Роберт Мертинс Бёрдтың інісі, және оның екінші әйелі Дора Лоусон (1803–1866). Бёрд бала кезінде бірнеше жерде тұрды. 1832 жылы Эдвард Бёрд Мейденхедте пастор болып тағайындалды. Әкесінің денсаулығы нашарлағандықтан, 1834 жылы Бёрдтың отбасы Чеширдегі Таттенхоллға көшті, бұл орны оған кузені, Честер епископы доктор Джон Бёрд Самнер сыйлады. Осы жылы Бёрдтың қарындасы, Генриетта дүниеге келді. Бёрд ерте жасынан-ақ ашық пікір білдіретін болды. Алты жасында ол Оңтүстік Чеширдің жергілікті депутаты Сэр Малпас де Грей Таттон Эгертонмен сайлау науқаны кезінде кездесіп, оған: «Әкеме қарындасымның қаншалықты әдемі екенін айттыңыз ба, өйткені сіз оның дауысын алғыңыз келді ме?» деп сұрады. Бала кезінен бастап Бёрд омыртқа ауруына, бас ауруына және ұйқысыздыққа шалдықты. Дәрігер оған таза ауада тұруды ұсынды. 16 жасында Изабелланың алғашқы жарияланымдары еркін сауда мен қорғаушылыққа қарсы памфлет болды, содан кейін ол әртүрлі мерзімді басылымдарда мақалалар жазуын жалғастырды, олар Мюррей баспасында жарық көрді. Джон Мюррей Изабелланың өмір бойы баспагері ғана емес, сонымен қатар жақын достарының бірі болды.
Bird was born on 15 October 1831 in Boroughbridge Hall, Yorkshire, the home of her maternal grandmother and her father's first curacy after taking orders in 1821. Her parents were Rev Edward Bird (1793 1858) younger brother of the civil servant Robert Merttins Bird and his second wife, Dora Lawson (1803–1866). Bird lived in several places during her childhood. In 1832, Reverend Bird was appointed curate in Maidenhead. Because of her father's ill health, Bird's family moved again in 1834 to Tattenhall in Cheshire, a living presented to him by his cousin Dr John Bird Sumner, Bishop of Chester, where in the same year Bird's sister, Henrietta, was born. Bird was outspoken from an early age. When six years old, she confronted the local MP for South Cheshire, Sir Malpas de Grey Tatton Egerton, while he was campaigning, asking him "did you tell my father my sister was so pretty because you wanted his vote?" From early childhood, Bird was frail, suffering from a spinal complaint, nervous headaches, and insomnia. The doctor recommended an open air life,
Isabella's first publication at the age of 16 was a pamphlet addressing free trade versus protectionism, after which she continued writing articles for various periodicals. published by Murray. John Murray, "as well as being Isabella's lifelong publisher, [became] one of her closest friends".
Орта өмірдегі саяхат
1872 жылы Берд тағы да Ұлыбританиядан кетіп, бастапқыда Австралияға, одан кейін Гавайиге (Еуропада Сэндвич аралдары деп белгілі) барды. Ол Мауна-Кеа және Мауна-Лоа тауларына көтерілді. Содан кейін ол Колорадоға көшті, онда ауаның денсаулығына жақсы екенін естіген. Практикалық киім киіп, әйелдердей бүйірімен емес, еркектердей алға қарай отырып (бірақ ол Times газетінің өзінің еркекше киінгенін айтқаны үшін соттауға уәде берген), 1873 жылы Роки тауларында 800 мильден астам жол жүрді. Оның қарындасына жазған хаттары алғаш рет "The Leisure Hour" журналында жарияланды.
Bird left Britain again in 1872, going initially to Australia, which she disliked, and then to Hawaii (known in Europe as the Sandwich Islands), her love for which prompted her second book (published three years later). While there she climbed Mauna Kea and Mauna Loa. She then moved on to Colorado, where she had heard the air was excellent for the infirm. Dressed practically and riding not sidesaddle but frontwards like a man (though she threatened to sue the Times for saying she dressed like one), she covered over 800 miles in the Rocky Mountains in 1873. Her letters to her sister, first printed in the magazine The Leisure Hour,
Он жылдап журналдар мен басылымдарда жарияланған Берд сол кезде әйгілі болды. 1890 жылы ол Шотландия Корольдік географиялық қоғамының құрметті мүшелігіне ие болған алғашқы әйел атанды. Екі жылдан кейін ол Корольдік географиялық қоғамға қабылданған алғашқы әйел болды. 1897 жылдың 12 қаңтарында Корольдік фотографиялық қоғамның мүшесі болып сайланды. Оның соңғы маңызды саяхаты 1897 жылы өтті, ол Қытайдағы Янцзы және Кореядағы Хан өзендерін бойлап саяхаттады. Кейін ол Мароккоға барды, онда берберлердің арасында жүріп, сұлтанның сыйы болған қара биеге міну үшін баспалдақ қолданды. 1904 жылдың 7 қазанында Эдинбургте қайтыс болды. Ол қаланың батысындағы Дин зиратында отбасымен бірге жерленді. Қабір зираттың кішкентай қисық оңтүстік бөлігінде, оны екіге бөлетін кішкентай жолдың жанында орналасқан. Ол қайтыс болған кезде Қытайға тағы бір сапарды жоспарлап жатқан еді.
Featured in journals and magazines for decades, Bird had, by then, become a household name. In 1890, she became the first woman to be awarded Honorary Fellowship of the Royal Scottish Geographical Society. Two years later, she became the first woman allowed to join the Royal Geographical Society. She was elected to membership of the Royal Photographic Society on 12 January 1897. Her final great journey took place in 1897, when she travelled up the Yangtze and Han rivers in China and Korea, respectively. Later still, she went to Morocco, where she travelled among the Berbers and had to use a ladder to mount her black stallion, a gift from the Sultan. Edinburgh on 7 October 1904. She was buried with her family in Dean Cemetery in the west of the city. The grave lies in the small curved southern section, near the small path which divides it in two. She was planning another trip to China at the time of her death.
Мұра
Bird-тің алғашқы өмірбаянын Анн М. Стоддарт жазды және 1907 жылы жариялады. Кэрил Черчилль өзінің "Жоғарғы қыздар" (1982) пьесасында Бёрдті кейіпкер ретінде пайдаланды. Черчилльдің көптеген диалогтары Бёрдтың өзінің жазбаларынан алынған. 1985 жылы Берд Колорадо Әйелдер даңқы залына енгізілді. Берд туралы жазылған "Bedrock: Writers on the Wonders of Geology" (2006) кітабында, Лорет Э. Савой, Элдридж М. Мурс және Джудит Э. Мурс (Trinity University Press) редакциялық алқасы Жер мен оның геологиялық ерекшеліктеріне арналған жылдар бойғы жазбаларды қарастырды. Бёрд сонымен қатар "Fushigi no Kuni no Bird" мангасының басты кейіпкері, ол Жапонияға жасаған саяхаттарының романы болып табылады; 2018 жылдан бастап оның жапон-ағылшын тілдеріндегі нұсқасы жарық көрді. Тоберморидегі сағат мұнарасының құрылысын және Мулл портының қабырғасын Берд сүйікті қарындасы Генриеттаның естелігі үшін қаржылады. Оны альпинист және зерттеуші Эдвард Уимпер жобалаған. 2023 жылдың шілдесінде Канеямада өткен таныстыру туристік шарасы "Удадай тау асуының жанындағы Ушу Кайдо жолымен Бердтың нақты маршрутын қайта жасау" арқылы Бердтың Жапониядағы саяхатын тойлады.
The first biography of Bird was written by Anne M Stoddart and published in 1907. Caryl Churchill used Bird as a character in her play Top Girls (1982). Much of the dialogue written by Churchill comes from Bird's own writings. Bird was inducted into the Colorado Women's Hall of Fame in 1985. Bird was featured in Bedrock: Writers on the Wonders of Geology (2006), edited by Lauret E. Savoy, Eldridge M. Moores, and Judith E. Moores (Trinity University Press) which looks at writing over the years and how it pays tribute to the Earth and its geological features. Bird is also the main character of the manga Isabella Bird in Wonderland (Fushigi no Kuni no Bird), a novelization of her travels to Japan; it received a bilingual Japanese English edition beginning in 2018. The building of the clock tower on Tobermory, Mull harbour wall was funded by Bird in memory of her beloved sister Henrietta. It was designed by mountaineer and explorer Edward Whymper. A promotional tourism event held in Kaneyama in July 2023 celebrated Bird's travels through Japan by "retracing Bird's actual route along the Ushu Kaido road near the Uwadai mountain pass."