Кіріспе

1961 жылы жазылған К. С. Льюистің естеліктері "А Grief Observed" – К. С. Льюистің 1960 жылы әйелі Джой Дэвидманның қайтыс болуынан кейінгі қайғы-қасірет туралы ой-толғамдарының жинағы. Кітап 1961 жылы N. W. Clerk атты псевдониммен жарық көрді, себебі Льюис бұл байланыстың болуын қаламайтын. Ол қайтыс болғаннан кейін 1963 жылы өз атымен қайта басылғанмен, мәтінде әйелі әлі де "H" деп аталады (оның сирек қолданылатын есімі Хелен еді). Кітап Льюис қайғысын жазу үшін пайдаланған төрт күнделіктен құрастырылған. Ол Джойсыз өмірдің күнделікті қиындықтарын көрсетеді және сенім мен теодицияның маңызды мәселелерін зерттейді. Льюистің кешігулі (Джойдың ұлы) Дуглас Грешем 1994 жылғы кіріспе сөзінде атаудағы белгісіздік тудыратын "а" деген сөз Льюис қайғысының жақынын жоғалтудың жалпыға ортақ тәжірибесі емес, көптеген адамдардың бірінің ғана көзқарасы екенін көрсетеді. Бұл кітап 1985 жылы "Shadowlands" атты телефильмге, сондай-ақ 1993 жылы осы атпен фильм түсіруге түрткі болды.

Қорытынды

"Көңілдегі Қайғы" кітабы адамның қайғы кезеңінде миы мен санасының басынан өткен процестерін зерттейді. Кітап қайғының мәнін және адамның жер бетіндегі өмірінде қайғыдан кейін бұрынғы жағдайға оралудың мүмкін-мүмкін еместігін сұраққа қояды. Льюис жеке күнделігіне сүйене отырып, әйелін "H" деп атайды және оның некелескеннен кейін үш жыл өткен соң қатерлі ісіктен қайтыс болғанын жазады. Кітапта H-тың өлімінен кейін Құдайға деген ашу-ызасы мен оның осы оқиғадан алған әсерлері шыншылдықпен баяндалған, сондай-ақ оның одан кейінгі өмірі туралы ойлары келтірілген. Оның қайғы кезеңі әртүрлі қайғы мен естелік сатыларынан өтумен және қайта-қайта қайғырумен сипатталады, бұл оның рухани әлеміне зор әсер еткені анық көрінеді. Шындығында, Льюис Құдайды түсіндірудің жаңаша, революциялық жолына келеді: нағыз махаббаттың сыйына ие болғаны үшін алғыс сезімімен. Кітап төрт бөлімнен тұрады. Әр бөлімінің басында рим цифры көрсетілген, ал кітапшадан алынған үзінділер оның ой-шағырларының шашыраңқылығын және санасының үнемі өзгеріп отыруын көрсетеді.

Реакциялар

Льюис күмәнділік танытып, бүкіл шығарма бойында сенімге қатысты көптеген маңызды сұрақтар қояды. Оның қайғысы мен күмәндарын ашық баяндауы кейбір жанкүйерлерін алаңдатты. Олар мұндай христиан жазушының мұндай бейшаралыққа ұшырағанына сенгісі келмеді. Бірі толыққанды ойдан шығарылған туынды деп ойлады. Екіншілері, мысалы, сыншылары, оның ең данасы – үмітсіздікке берілген кезде болғанын айтты. Льюис алғаш рет қолжазбасын жариялауға тырысқанда, оның әдеби агенті Спенсер Кертис Браун оны Faber and Faber баспасына жіберді. Сол кезде компания директорларының бірі Т. С. Элиот болды, ол кітапты терең әсерлі деп тапты. Мадлен Лэнгл, жасөсперімдерге арналған әдебиетімен танымал американдық жазушы, кітаптың 1989 жылғы басылымына алғысөз жазды. Алғысөздерінде ол күйеуінен айырылғаннан кейін басынан өткен қайғыны айтып, олардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын атап өтеді. Ол Дуглас Грешемнің айтқан пікіріне ұқсас ой айтады: әр қайғы өзгеше, тіпті олардың арасында ұқсастықтар болса да.

Басқа жұмыстармен байланысы

Бұл кітап көбінесе Льюистің "Азаңның проблемасы" атты тағы бір кітабымен салыстырылады, ол "Азаң байқалады" кітабынан шамамен жиырма жыл бұрын жазылған. "Азаңның проблемасы" әлемдегі азабының теориялық негізін беруге тырысады. Ал "Азаң байқалады" – бұл бұрынғы кітаптағы теорияның іс жүзіндегі көрінісі. Оның ұсынған теорияларын өзінің жеке басына тиесілі, қатты ауыртпалыққа қолдану одан да қиын болды. Әйелінің қайтысынан кейін Льюиске алғашында өз теорияларының мәнін түсіну қиын болды, бірақ кітап бойында оның теорияларын біртіндеп қабылдауы мен азаптың қажеттілігін қайтадан мойындауы байқалады. Льюиске қиындық тудырған мәселе кітаптан алынған келесі үзіндіде жақсы көрінеді: "Осы зор уақыт пен кеңістікте, егер маған іздеуге рұқсат берілсе, мен оның жүзін, даусын, тиюін ешқайда таба алмаймын ба? Ол қайтыс болды. Ол өліп қалды. Осы сөзді үйрену соншалықты қиын ба?" Сонымен қатар, Льюис өзінің дилеммасын шешудің соңғы жолын кітапта ішінара былай түсіндіреді: "Егер мүмкін болса, қауырсынды да, тікенді де ағашқа шығуға тырыспаймын. Менің ойымда екі әртүрлі сенім қалыптасады. Біріншіден, мәңгілік емші одан да қатал, ал болашақта жасалатын операциялар біздің ең бір қиын қиялымыздан да ауыр болар. Екіншіден, 'бәрі жақсы болады, бәрі жақсы болады, және барлық нәрсе жақсы болады'".