Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ченгде, бұрын Джехол және Рехе деп аталған, Пекиннің солтүстік-шығысында орналасқан Хэбэй провинциясындағы префектуралық деңгейдегі қала. Ол ең алдымен Цин императорларының жазғы резиденциясы ретінде пайдаланған, алып императорлық бақша және сарай кешенімен танымал. 2017 жылы тұрақты тұрғындар саны шамамен 3 473 200 адамды құрады.
Chengde, formerly known as Jehol and Rehe, is a prefecture level city in Hebei province, situated about northeast of Beijing. It is best known as the site of the Mountain Resort, a vast imperial garden and palace formerly used by the Qing emperors as summer residence. The permanent resident population is approximately 3,473,200 in 2017.
Тарих
1703 жылы Канси императоры Чэньде қаласын жазғы резиденциясы етіп белгіледі. Он сегізінші ғасырда салынған Тау курорты Юнцзэн және Цянлон императорлары тарапынан да пайдаланылды. Қазіргі уақытта бұл орын ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген. Үкімет ордасы императордың орнымен бірге жылжығандықтан, Чэньде сол кезде Қытай империясының саяси орталығы болды. Жехолан қаласы, Рехе атының француз транскрипциясы арқылы ерте романдалуы, Цянлон императоры тұсында (1735-1796, 1799 жылы қайтыс болды) өркендемеге жетті. Лхасадағы Поталаға ұқсас салынған Ұлы Путуо Зонгченг ғибадатханасы 1771 жылы төрт жылдық жұмыстан кейін аяқталды. Ол алтынмен әсем безендіріліп, император Алтын павильонда құлшылық етті. Ғибадатхана ішінде Гелугпа сектасының реформаторы Цонкхапаның қоладан жасалған алтыннан жалатылған мүсіні орналасқан. Қытай Республикасы кезінде Чэньде Рехе провинциясының астанасы болды. 1933 жылдан 1945 жылға дейін қала Маньчжурияның қуыршақ мемлекеті – Маньчжуконың бір бөлігі ретінде Жапонияның бақылауында болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Гоминьдан үкіметі билікті қайта алды. 1948 жылы Халық Азаттық Армиясы Чэньде қаласын басып алды. 1955 жылға дейін қала Рехе провинциясының құрамында болды, содан кейін провинция таратылып, қала Хэбэй провинциясына қосылды. Қалада этникалық азшылықтар, әсіресе моңғолдар мен маньчжурлар көптеп қоныстанған.
In 1703, the Kangxi Emperor made Chengde his summer residence. Constructed throughout the eighteenth century, the Mountain Resort was used by both the Yongzheng and Qianlong emperors. The site is currently an UNESCO World Heritage Site. Since the seat of government followed the emperor, Chengde was a political center of the Chinese empire during these times. The city of Jeholan early romanization of Rehe via the French transcription of the northern suffix ér as eulreached its height under the Qianlong Emperor 1735 1796 (died 1799). The great Putuo Zongcheng Temple, loosely based on the Potala in Lhasa, was completed after just four years of work in 1771. It was heavily decorated with gold and the emperor worshipped in the Golden Pavilion. In the temple itself was a bronze gilt statue of Tsongkhapa, the Reformer of the Gelugpa sect. Under the Republic of China, Chengde was the capital of Rehe province. From 1933 to 1945 the city was under Japanese control as a part of the Manchurian puppet state known as Manchukuo. After World War II the Kuomintang government regained jurisdiction. In 1948, the People's Liberation Army took control of Chengde. It would remain a part of Rehe until 1955, when the province was abolished, and the city was incorporated into Hebei. The city is home to large populations of ethnic minorities, Mongol and Manchu in particular.
География
Чэньде Хэбэй провинциясының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, ендігі 40° 12'－42° 37' N, ал бойлықтығы 115° 54'－119° 15' E, және провинцияның ең солтүстік нүктесі осы жерде. Ол Ішкі Моңғолия, Ляонин, Бейжің және Тяньцзиньмен шектеседі. Жақын орналасқан провинциялық деңгейдегі қалалар – Бохай шығанағындағы Циньхуандао және Таншань, сондай-ақ құрлықта орналасқан Чжанцзякоу. Ляонинмен шектесетін болғандықтан, ол көбінесе Солтүстік және Солтүстік-Шығыс Қытай аймақтарының құрамына жатқызылады. Префектура солтүстіктен оңтүстікке, ал батыстан шығысқа қарай созылып, жалпы ауданы құрайды, бұл провинцияның жалпы ауданының 21,2% -ын құрайды. Ауданы бойынша провинцияның ең ірі префектурасы, бірақ жерінің көп бөлігі таулы болғандықтан, халық тығыздығы төмен. Чэньдеге бұрынғы атын берген Жехол немесе Рехе ("Қызыл өзен") қыста мұз қатып қалмағандықтан осылай аталған. Бүгінде су тоғандарының құрылысынан өзеннің бұрынғы арнасының көп бөлігі құрғап қалған.
Chengde is located in the northeastern portion of Hebei, with latitude 40° 12'－42° 37' N, and longitude 115° 54'－119° 15' E, and contains the northernmost point in the province. It borders Inner Mongolia, Liaoning, Beijing, and Tianjin. Neighbouring prefecture level provincial cities are Qinhuangdao and Tangshan on the Bohai Gulf, and land locked Zhangjiakou. Due to its Liaoning border, it is often considered a part of both the North and Northeast China regions. From north to south the prefecture stretches , and from west to east , for a total area of , thus occupying 21.2% of the total provincial area. It is by area the largest prefecture in the province, though as most of its terrain is mountainous, its population density is low. The Jehol or Rehe ("Hot River"), which gave Chengde its former name, was so named because it did not freeze in winter. Most sections of the river's former course are now dry because of modern dams.
Климат
Ченгдеде төрт маусымдық, муссондық әсерге ие ылғалды континенттік климат (Кёппен Dwa) басым, бірақ ауданының үлкендігіне байланысты облыс бойынша жағдайлар әртүрлі: қыстары орташа ұзақтықта, суық және желді, бірақ құрғақ, ал жаздары ыстық және ылғалды. Бірақ қалаға жақын жерде, биіктігі жоғарырақ болғандықтан температура Бейжіңге қарағанда әлдеқайда салқын: қаңтар айындағы тәуліктік орташа температурадан шілде айына дейін, ал жылдық орташа температура көктемде тез жылынады, бірақ Моңғолия даласынан шаң дауылдары соғып тұрады; күзде де салқындау осылайша жылдам болады. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері шамамен, оның үштен екісі үш жаз айында жауады. Айлық күндізгі сәуле мүмкіндігі шілдеде 50%-дан қазанда 69%-ға дейін өзгереді, ал қала жылына 2746 сағат күн сәулесін алады.
Chengde has a four season, monsoon influenced humid continental climate (Köppen Dwa), with widely varying conditions through the prefecture due to its size: winters are moderately long, cold and windy, but dry, and summers are hot and humid. Near the city, however, temperatures are much cooler than they are in Beijing, due to the higher elevation: the monthly 24 hour average temperature ranges from in January to in July, and the annual mean is Spring warming is rapid, but dust storms can blow in from the Mongolian steppe; autumn cooling is similarly quick. Precipitation averages at about for the year, with more than two thirds of it falling during the three summer months. With monthly percent possible sunshine ranging from 50% in July to 69% in October, the city receives 2,746 hours of sunshine annually.
Спорт
Қытайдағы алғашқы банди ойыны 2015 жылдың қаңтар айында Чэньде қаласында Ресейдің «Байкал Энергия» және Швецияның «Сандвикен» ең жақсы клубтары арасында ұйымдастырылды. Чэньде қаласы 2014 жылдың желтоқсанында Қытай банди федерациясы құрылғанда бастама көтергендердің бірі болды. Қала 2018 жылы әйелдер бандиден әлем чемпионатын қабылдады. Бұрынғы әйелдер бандиден әлем чемпионаттарындағы қатысушылардың ең көп саны 7 болған, ал ұйымдастырушылар 12 елдің қатысуын қамтамасыз ету үшін шаралар жоспарлаған. Дегенмен, ақырында 8 команда қатысты.
The first ever bandy match in China was organised in Chengde in January 2015 and was played between the Russian and Swedish top clubs Baykal Energiya and Sandviken. Chengde city was one of the initiators when the China Bandy Federation was founded in December 2014. The city hosted the 2018 Women's Bandy World Championship. While the record number of participants in previous Women's Bandy World Championships was 7, the organisers had thought out measures with the goal to attract 12 participating countries. However, in the end 8 teams participated.
Дін
Ченгде – Католиктік Ченгде диоцезінің орталығы.
Chengde is the seat of the Catholic Diocese of Chengde.
Көлік
Пекинмен жол және теміржол байланыстары арқылы Чэньде тауараздық орталыққа айналды, және оның экономикасы қарқынды өсіп келеді. Жаңадан салынған Цзиньчень тас жолы Чэньде қаласын Пекиннің орталығымен тікелей байланыстырады, ал қала үшін тағы да көп тас жолдар жоспарланған. Қаланың жаңа әуежайы 2017 жылдың 31 мамырында ашылды. Ол Чэндэ ауданының Тоугу қаласында, қала орталығынан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. 2021 жылдың қаңтар айында құрылысы аяқталған Бейжің-Харбин жоғары жылдамдықты теміржолының Чэндэде 5 станциясы бар.
With road and railroad links to Beijing, Chengde has developed into a distribution hub, and its economy is growing rapidly. The newly built Jingcheng Expressway connects Chengde directly to central Beijing, and more freeways are planned for the city. The city's new airport was opened on 31 May 2017. It is located northeast of the city center in Tougou Town, Chengde County. The Beijing–Harbin high speed railway, completed in January 2021, has 5 stations within Chengde.
Көрікті жерлер
Ченгде тау курортын салу жобасы 1703 жылы басталып, 1790 жылы аяқталды. Тау курортының жалпы ауданы 5 640 000 шаршы метрді құрайды. Бұл Қытайдағы ең үлкен патшалық бақ. Тау курортының қабырғасының ұзындығы 10 000 метрден асады. Жазда Цинь әулетінің императорлары Пекиндегі ыстықтан қашу үшін тау курортына келетін. Бүкіл курорт көлдер, жазықтар және төбелер – деп үш аймаққа бөлінеді. 8 көлді қамтитын көлдер аймағы 496 000 шаршы метрді құрайды. Жазық аймағы 607 000 шаршы метр аумақты алып жатыр. Императорлар осы аймақта ат жарыстарын өткізіп, аң аулаған. Үш аймақтың ең үлкені – төбелі аймақ. Оның аумағы 4 435 000 шаршы метрді құрайды. Бұл аймақтағы төбелерге жүздеген сарайлар мен ғибадатханалар салынған. Тау курортында көлдері, пагодалары және қабырғамен қоршалған сарайлары бар үлкен саябақтар бар. Қабырға сыртында Қытайдың әр аймағынан алынған сәулеттік стильдерде салынған Сегіз сыртқы ғибадатхана орналасқан. Олардың ішіндегі ең танымалдарының бірі – Путуо Зонгченг ғибадатханасы, ол Тибеттің Лхаса қаласындағы Потала сарайына ұқсатып салынған. Бұл курорт және оның маңындағы ғибадатханалар 1994 жылы ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. Жақын жердегі 1755 жылы салынған Пуньин ғибадатханасында Бодхисаттва Авалокитшвараның әлемдегі ең биік ағаштан жасалған мүсіні орналасқан. Ченгде аймағының тағы бір танымал көрнекті жері – "Следгеаммер" шыңы, бұрылып тұрған балға пішіндес үлкен тау жынысы. Қала шекарасында тағы да көптеген таулар, аңғарлар мен шалғынды алқаптар бар.
The project of building Chengde Mountain Resort started in 1703 and finished in 1790. The whole mountain resort covers an area 5,640,000 square meters. It is the largest royal garden in China. The wall of the mountain resort is over 10,000 meters in length. In summers, emperors of the Qing dynasty came to the mountain resort to relax themselves and escape from the high temperature in Beijing. The whole Resort can be divided into three areas which are lakes area, plains area and hills area. The lakes area, which includes 8 lakes, covers an area of 496,000 square meters. The plains area covers an area of 607,000 square meters. The emperors held horse races and hunted in the area. The largest area of the three is the hills area. It covers an area of 4,435,000 square meters. Hundreds of palaces and temples were built on the hills in this area. The elaborate Mountain Resort features large parks with lakes, pagodas, and palaces ringed by a wall. Outside the wall are the Eight Outer Temples , built in varying architectural styles drawn from throughout China. One of the best known of these is the Putuo Zongcheng Temple, built to resemble the Potala Palace in Lhasa, Tibet. The resort and outlying temples were made a UNESCO World Heritage Site in 1994. The nearby Puning Temple, built in 1755, houses the world's tallest wooden statue of the Bodhisattva Avalokiteśvara. Another popular attraction of the Chengde area is Sledgehammer Peak , a large rock formation in the shape of an inverted sledgehammer. A variety of other mountains, valleys, and grasslands lie within the borders of the city.