Кіріспе

Философияда практикалық ақыл – қалай әрекет ету керектігін шешу үшін ақыл-ойды пайдалану. Ол теориялық ақылға, көбінесе спекулятивтік ақыл деп аталатын, неге сенесіңді шешу үшін ақыл-ойды пайдаланумен қарама-қайшы келеді. Мысалы, адамдар телескоп жасауды шешуге практикалық ақылды қолданады, ал жарық және оптика туралы екі теорияның қайсысы жақсы екенін шешуге теориялық ақылды қолданады.

Шолу

Философтардың көпшілігі практикалық сананы іс-қимыл жоспарын белгілеу ретінде түсінеді. Томистік этика практикалық ақылдың алғашқы қағидасын "жақсылық жасалып, ізделуі керек, ал жамандықтан сақтану керек" деп анықтайды. Кант үшін практикалық сана заңға бағыну қасиетіне ие, себебі категориялық императив адамды жеке пікірлерге емес, міндетіне байланыстырады. Утилитарлер сананы қажеттіліктер мен тілектерді қанағаттандыру құралы деп қарастырады. Классикалық философиялық тұрғыдан қарағанда, адам қызметінің үш саласын ажырату өте маңызды: теориялық сана, ол мүмкін болатын оқиғалардың және қажетті шындықтардың шындығын зерттейді; практикалық сана, болашақ әрекеттің орындалуға лайық екенін анықтайды; және белгілі бір мақсатқа жету үшін ең тиімді жолдарды табуға тырысатын өндірістік немесе техникалық сана. Аристотель философиялық қызметті адамның ең жоғары қызметі деп есептеді және метафизикаға немесе даналыққа басымдық берді. Декарттан бері практикалық пікір мен ой-өріс үлкен сенімділік пен нанымдарды негіздеу үшін қатесіз әдіс талабына байланысты аз құрметпен қарастырылып келеді.

Дәлелдеуде

Практикалық ойлау – бұл негізінен агенттің мақсатынан және сол мақсатқа жету құралы ретінде таңдалған әрекеттен басталып, агенттің сол әрекетті іске асыру туралы негізделген шешіміне дейінгі мақсатқа бағытталған ойлау. Агент – адам немесе робот сияқты техникалық құрылғы, немесе көп агенттік байланысқа арналған бағдарламалық құрал болуы мүмкін. Бұл – күнделікті өмірде де, автономды ойлау қажет болатын кез келген технологияда да үнемі қолданылатын ойлау түрі. Аргументация теориясының мамандары практикалық ойлаудың екі түрін бөліп қарастырады: құндылықтарды нақты ескермейтін инструменталды практикалық ойлау және құндылыққа негізделген практикалық ойлау. Инструменталды практикалық ойлауға арналған келесі аргументация схемасы ұсынылған. "Мен" деген сөз – автономды агентті білдіреді.