Кіріспе

Америкалық журналист (1912–1992)

Арнольд Эрик Севарейд (26 қараша 1912 – 9 шілде 1992) – 1939 жылдан 1977 жылға дейін американдық жазушы және CBS жаңалықтарының журналисі. Ол CBS хабаршысы Эдвард Р. Мэрроу жалдаған, «Мэрроудың жігіттері» деп аталған элиталық соғыс тілшілерінің бірі болды. Севарейд 1940 жылы Париждің түсуі туралы алғаш хабарлаған, ол кезде қала Екінші дүниежүзілік соғыс барысында неміс әскерлерімен басылып алынды. Севарейд Мэрроудың жолын жалғастырып, он үш жыл бойы CBS Evening News бағдарламасында комментатор болып жұмыс істеді, осы еңбегі үшін ол Эмми және Пибоди сыйлықтарымен марапатталды.

Ерте өмір

Севарейд Солтүстік Дакотаның орталық бөлігінде, Велва қаласында Альфред Эрик пен Клара Паулин Элизабет Севарейдтің (туған есімі Хоуген) отбасында дүниеге келді. Қаланың экономикасы көбінесе бидай егісіне тәуелді болды. Севарейдтің сөзінше, оның көршілері достарына өте жомарт, бірақ сырттан келгендерге күдікпен қарады; бұл теңдік пен әділдікке негізделген, бірақ саяси консервативті қауымдастық болды. Оның отбасы жақын орналасқан Минот қаласына, содан кейін Миннесота штатының Миннеаполис қаласына көшіп, 30-шы солтүстік даңғылында қоныстанды. Ол Миннеаполистегі Орталық орта мектепте білім алды. Севарейд 1935 жылы Миннесота университетін бітірді. Норвегиялық иммигранттардың ұрпағы болғандықтан, ол өмірі бойы Норвегиямен тығыз байланыста болды. Севарейд өте ерте жасынан бастап оқиғаларға құштар болды; 1930 жылы Орталық орта мектепті бітіргеннен кейін бірнеше күн өткен соң, ол және оның досы Уолтер Порт «Миннеаполис жұлдызының» демеушілігімен экспедицияға шықты. Олар Миннесота өзенімен және оның саласы – Кіші Миннесота өзенімен каноэмен Браунс-Вэллиге дейін, содан кейін Траверс көліне дейін, ал Бои-де-Сью өзені арқылы Солтүстік Қызыл өзенге, ол Виннипег көліне жеткізді. Одан кейін олар Нельсон, Годс және Хейс өзендері арқылы Гудзон шығанағына дейін 2250 миль (3621 км) саяхаттады. Севарейдтің «Крилермен каноэде» (1935) кітабы осы каноэ саяхатының нәтижесі болды және бүгінгі күнге дейін басылып келеді.

Ерте мансап

18 жасында Севарейд Миннеаполис журналының тілшісі болып журналистика саласына қадам басты, оқып жүрген кезінде Минесота университетінде саясаттануды оқыды. Журналда ол "Күміс көйлектер" туралы бес бөлімдік серия жазды. Өзінің ерте естеліктерінде, "Not So Wild A Dream" (1946) кітабында, жазықтардың өміріне тигізген әсері туралы жазды. Кітап әлі де басылып шығып келеді және оның Велвадағы өмірі, отбасы, Гудзон шығанағына жасаған саяхаты, АҚШ бойынша автостоппен саяхаттауы, Сьерра-Невададағы кен өндіруі, Ұлы депрессия жылдары, оның бастапқы журналистикалық тәжірибесі және (әсіресе) Екінші дүниежүзілік соғыстағы тәжірибесі туралы айтады.

Эдвард Мэрроумен қарым-қатынасы

Севарейдтің Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Эдвард Мэрроумен бірге алғашқы «Мэрроудың жігіттерінің» бірі ретінде атқарған жұмысы хабар тарату саласындағы алдыңғы қатарда болды. 1940 жылы ол Францияның құлауы туралы бірінші болып хабарлады. Содан аз уақыт өткен соң, Мэрроумен бірге Ұлыбритания шайқасы туралы репортаждар жасады. Кейін Севарейд Мэрроумен бірге жұмыс істеген ерте жылдарын жылы еске алып: «Мэрроумен бірге радионың алғашқы күндерінде біз жас бауырластардай едік», – деді. 1977 жылы CBS телеарнасындағы соңғы хабарламасында Мэрроуды «мені қалыптастырған» адам деп атады.

Мьянмадағы құтқару

1943 жылғы 2 тамызда Севарейд Үндістанның Ассам штатынан ұшып шыққан «Куртисс Райт» C-46 «Командос» ұшағында болды. Бурма үстінде «Нүсқаулы жол» әуе көпірі міссиясы кезінде ұшақ қозғалтқышында ақау пайда болды. Ол ұшақтан парашютпен секіргенге дейін «Кереу» джинінің бөтелкесін ұстап алды.

Югославия

Югославияда Севарейд кейіннен Иосип Броз Титоның югослав партизандық қозғалысы туралы хабарлады.

Кейінгі мансап

Соғыстан кейін Севарейд CBS телеканалында жұмыс істеуін жалғастырды. Ол 1942 жылғы 27 маусымда CBS-де «Эрик Севарейд және жаңалықтар» атты жеке бағдарламасын бастады; ол сенбі және жексенбі күндері сағат 8:55-те (ET) басталып, бес минутқа созылды. 1946 жылы ол Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылуы туралы репортаж жасады, содан кейін «Not So Wild a Dream» (Миссури университеті баспасы, 1946) атты кітабын жазды. Кітаптың атауы Норман Корвиннің «Жеңіс туралы нота» радио-драмасының соңғы бөлімінен алынған. Бұл кітап он бір рет басылып шықты және Ұлы депрессияны бастан өткеріп, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыстың қасіретіне тап болған американдықтар буынының өмірі туралы маңызды дереккөздердің біріне айналды. 1976 жылғы басылымда Севарейд былай деп жазды: «Осы соңғы буынның американдықтары ретінде дүниеге келу және өмір сүру – үлкен сәттілік болды. Вашингтонда журналист болу – ерекше бақыт, өйткені ежелгі Римнен бері осы қалада ғана әлемдік жаңалықтар орталығы орналасқан. Бірақ біз Рим емеспіз, әлем тым үлкен, тым алуан түрлі». Сұхбат CBS телеканалында көрсетілмеді, оның орнына Look журналында жарияланды. Оның көзқарастарымен келіспегендер оны «Эрик Севералсайдс» деп атады. Севарейд өзінің субъективтілігін мойындады, бұл кейбір адамдардың онымен қатысты пікірлерінің өзгеше болуына себеп болды. Ол жасы ұлғайған сайын, сыртқы саясатта консервативті, ал ішкі саясатта либералды болып бара жатқанын айтты.

Жеке өмір

Севарейд бұрынғы Лоис Фингерге үйленді. Олардың Питер мен Майкл есімді егіз ұлдары Парижде дүниеге келді, ол кезде Севарейд CBS телеарнасының соғыс тілшісі болып сол қалада жұмыс істеген. Севарейдтің екінші әйелі Белен Маршалл болды. Олардың Нью-Йоркте туған қызы Кристина болды, ол кезде Севарейд Нью-Йорк бюросында комментатор болып жұмыс істеді.

Өлім

Севарейд 1992 жылдың 9 шілдесінде Вашингтонда 79 жасында асқазан қатерлі ісігінен қайтыс болды.

Қатысты оқу

Реймонд А. Шрот (1995) Эрик Севарейдтің американдық саяхаты (Steerforth Press)
Т. Харрелл Аллен (2017) Ақылдың дауысы: Эрик Севарейдтің CBS комментарийлері (CreateSpace тәуелсіз баспа платформасы)