Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ян Бжехва (1898–1966) – поляк ақыны, жазушы және заңгер, ең көп балалар әдебиетіне қосқан үлесімен танымал. Ол 15 тамыз 1898 жылы еврей тегі бар поляк отбасында Ян Виктор Лесман болып дүниеге келді және 2 шілде 1966 жылы қайтыс болды.
Polish poet and author (1898–1966)
Jan Brzechwa , (15 August 1898 – 2 July 1966) was a Polish poet, author and lawyer, known mostly for his contribution to children's literature. He was born Jan Wiktor Lesman to a Polish family of Jewish descent.
Ерте өмір
Бржехова Подолияның Жмеринка қаласында дүниеге келген. Оның әкесі теміржол инженері болған, ал балалық шағының көп бөлігін отбасымен бірге Шығыс Польшада ("Кресье") саяхаттап өткізген. Бржехова Чиров қаласындағы иезуит колледжінде оқыды (қазіргі Украинадағы Хиров), ал Подолиядан Варшаваға көшіп келгеннен кейін Варшава университетінің құқық факультетін бітірді. Польша-Совет соғысы кезінде ол университет студенттерінен құралған академиялық жаяу әскер легионының 36-шы полкіне ерікті болып қосылды және қызметі үшін марапатталды. Оның әдебиеттегі ресми дебюті 1920 жылы түрлі юморлық журналдарда жариялану арқылы болды. Ол Польша авторлары мен композиторлары қоғамында (ZAIKS) заңгер және адвокат болып жұмыс істеді, онда авторлық құқық саласында маманданған. Бржехова тағы бір белгілі поляк ақыны Болеслав Лесмианның туысы еді. Ол үш рет үйленген: алғаш Мария Сандерлендпен, оның бір тармақтан туған туысы және танымал поляк суретшісі Селина Сандерлендтің немересі, содан кейін Каролина Лентовамен (туған тегі Мейер), және соңында Жанина Магаевскамен (1915–1989). Оның бірінші некеден туған қызы Крыстина (1928 жылы туған) суретші.
Brzechwa was born in Żmerynka, Podolia. His father was a railway engineer and Jan spent a lot of his childhood travelling around Eastern Poland ("Kresy") with his family. Brzechwa studied at the Jesuit college in Chyrów, (present day Khyriv in Ukraine), and upon moving from Podolia to Warsaw, he graduated from the School of Law at the Warsaw University. During the Polish Soviet War, he volunteered for the 36th Regiment of the Academic Infantry Legion, a formation composed of university students and was decorated for his service. His formal writing debut took place in 1920 by way of various humor magazines. He worked as a lawyer and attorney for the Polish Society of Authors and Composers (ZAIKS) where he specialized and excelled in copyright law. Brzechwa was a cousin of another famous Polish poet, Bolesław Leśmian. He was married three times; first to Maria Sunderland, his first cousin once removed and a niece of the renowned Polish artist Celina Sunderland, then to Karolina Lentowa (née Meyer), and finally to Janina Magajewska (1915–1989). His daughter from his first marriage, Krystyna (born 1928), is a painter.
Әдеби шығармашылық
Жазушының псевдонимі Ян Бржехва болды. Бржехва есімі "қанаттың қауырсыны" (жебенің артқы бөлігі) деп аударылады. Оның поэзиясы көбінесе 8 буынды акценттік өлеңнің мелодикалық стилінде жазылған, бұл поляк стилінің түрлері арасында ең танымал ырғақты құрылым. 1926 жылы ол өзінің алғашқы өлеңдер жинағын – "Облица змыслоне" ("Соғылған бейнелер") деген атпен жариялады. Балаларға арналған алғашқы өлеңдер жинағы "Tańcowała igła z nitką" ("Тілге ине мен жіп биледі") 1937 жылы жарық көрді. Оның ең танымал туындыларының бірі – "Chrząszcz" ("Қоңырқабық"), поляк әдебиетіндегі айтуға ең қиын сөз тіркестерінің бірімен атақты поэма. Оның алғашқы жолы "W Szczebrzeszynie chrząszcz brzmi w trzcinie" ("Шчебржешин қаласында қамыстың ішінде қоңырқабық сызылдайды") – поляк тіліндегі ең танымал тілбұғу, онда дерлік барлық дауыссыз әріптер ерекше сызылу дыбыстарын тудырады. Бржехва Польшада көптеген лирикалық балалар өлеңдерін жазғаны үшін де танымал. Ол орыс әдебиетін аударған, Александр Пушкин, Сергей Есенин және Владимир Маяковскийдің шығармаларын қазақ тіліне аударған. Бржехва сондай-ақ, сиқыр академиясының директоры Пан Клекс және оның шәкірттерінің бастан кешкен оқиғаларына негізделген, ұзаққа созылған балалар кітаптарының сериясын жазды. Клекс кітаптарының көп бөлігі мен сюжеттік желілері 1980-ші жылдары фильмдер сериясына айналдырылды, ал "Pchła Szachrajka" ("Алаяқ қоңыздың хикаясы") поэмасы 1989 жылы анимациялық фильмге бейімделді. Бржехваның көптеген мәтіндерін Уолтер Уиппл ағылшын тіліне аударған, бірақ 2004 жылға дейін олар жарияланбаған. Бржехва 1966 жылы Варшавада қайтыс болды және қаланың ең танымал зираты – Повузки зиратында жерленді.
Jan Brzechwa was the writer's pseudonym. The name Brzechwa translates into 'fletching' (the tail section of an arrow). His poetry was written mostly in the melodic style of the 8 syllable accentual verse, the most popular rhythmic structure among the Polish stylistic variations. In 1926 he published Oblicza zmyślone ("Imaginary visages"), his first book of poems. His first set of poems for children Tańcowała igła z nitką ("Danced the needle with the thread") was published in 1937. Among his most popular works is Chrząszcz (The Beetle), a poem proverbial for containing one the hardest to pronounce phrases in Polish literature. Its first line "W Szczebrzeszynie chrząszcz brzmi w trzcinie" (In the town of Szczebrzeszyn a beetle buzzes in the reeds) is the best known Polish tongue twister, in which almost all of the consonants make distinct buzzing sounds. Brzechwa is also popular in Poland for having written a number of lyrical children's poems. He was a translator of Russian literature, translating works by Aleksandr Pushkin, Sergey Yesienin and Vladimir Mayakovskiy. Brzechwa also wrote a long running series of children's books based on the adventures of Pan Kleks, the headmaster of a magical academy, and his students. Many of the Kleks books and plot points were made into a series of films in the 1980s, while the poem Pchła Szachrajka (Adventures of a Cheating Flea) was developed into an animated film in 1989. Many of Brzechwa's texts have been translated into English by Walter Whipple, but as of 2004 they have yet to be published. Brzechwa died in Warsaw in 1966 and is buried at the Powązki Cemetery, the most famous cemetery in the city.