Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сумен жұмыс істейтін орама
Water powered spinning frame
Су арнасымен қоздырылатын орама – су дөңгелегімен жұмыс істейтін тоқыма станогы.
The water frame is a spinning frame that is powered by a water wheel.
Тарих
Ричард Аркрайт, 1769 жылы технологияға патент алған, мақта жіпін өндірудің үлгісін жасады, ол 1765 жылы алғаш рет қолданылды. Аркрайттың сумен жұмыс істейтін тіке машинасы бір мезгілде 96 жіпті иіріп шығаратын, бұл бұрынғыдан әлдеқайда оңай және жылдам әдіс еді. Дизайн ішінара Аркрайт жалдаған сағатшы Джон Кейдің Томас Хайс үшін жасаған иіру машинасына негізделген. Сумен жұмыс істегендіктен, ол "жүйілген дженниге" қарағанда мықтырақ және қаттырақ жіп өндірді және қазіргі заманғы фабрика жүйесін қабылдауға ықпал етті. 1760 жылы Пруссияның Эльберфельд қаласында (қазіргі Вупперталь, Германия) неміс ағартқыш зауытының иесі Иоганн Генрих Бокмюль тоқыма өндірісі үшін сумен жұмыс істейтін тағы бір тіке машина жасады. "Су тіке машинасы" деген атау бірнеше иіру тіке машиналарын қозғау үшін су доңғалағын пайдаланудан туындаған. Су доңғалағы иірушіге адамнан гөрі көбірек күш берді, бұл қажетті адам еңбегін азайтып, шпинделдердің санын күрт арттырды. Алайда, жүйілген дженниден айырмашылығы, су тіке машинасы 1779 жылға дейін бір мезгілде бір ғана жіпті иіре алатын, ол кезде Сэмюэл Комптон екі өнертабысты біріктіріп, өзінің иіру қайырмасын жасады, ол тиімдірек болды. Су тіке машинасы бастапқыда Аркрайт пен оның серіктестері Ноттингемде салған зауытта жылқылармен жұмыс істеді. 1770 жылы Аркрайт және оның серіктестері Дербиширдің Кромфорд қаласында сумен жұмыс істейтін диірмен салған.
Richard Arkwright, who patented the technology in 1769, designed a model for the production of cotton thread, which was first used in 1765. The Arkwright water frame was able to spin 96 threads at a time, which was an easier and faster method than ever before. The design was partly based on a spinning machine built for Thomas Highs by clockmaker John Kay, who was hired by Arkwright. Being run on water power, it produced stronger and harder yarn than the "spinning jenny", and propelled the adoption of the modern factory system. Another water powered frame for the production of textiles was developed in 1760 in the early industrialized town of Elberfeld, Prussia (now in Wuppertal, Germany), by German bleach plant owner Johann Heinrich Bockmühl. The name water frame is derived from the use of a water wheel to drive a number of spinning frames. The water wheel provided more power to the spinning frame than human operators, reducing the amount of human labor needed and increasing the spindle count dramatically. However, unlike the spinning jenny, the water frame could spin only one thread at a time until 1779, when Samuel Compton combined the two inventions into his spinning mule, which was more effective. The water frame was originally powered by horses at a factory built by Arkwright and partners in Nottingham. In 1770, Arkwright and his partners built a water powered mill in Cromford, Derbyshire.
Кромфорд
1771 жылы Аркрайт Дервент өзенінің жағасындағы Дербиширдегі Кромфордтағы мақта зауытына су тізгішін орнатып, жұмысшыларды ғана емес, машиналарды орналастыруға арналған алғашқы зауыттардың бірін құрды. Бұл жұмыс күнінің жарыққа емес, сағатқа қарай белгіленуінің және адамдардың келісімшарт бойынша емес, жұмысқа алынуының алғашқы мысалдарының бірі болды. Оның толыққанды түрі, кард машинасымен біріктірілгенде, шикізаттан дайын өнімге дейін үздіксіз өндіріс процесін бірнеше кезеңде қолданған алғашқы фабрикаға айналды. Аркрайт зауыт жүйесінің дамуына зор үлес қосты, себебі ол су қуатын, су тізгішін және үздіксіз өндірісті қазіргі жұмыспен қамту тәжірибесімен үйлестірді.
In 1771, Arkwright installed the water frame in his cotton mill at Cromford, Derbyshire, on the River Derwent, creating one of the first factories that was specifically built to house machinery rather than just bring workers together. It was one of the first instances of the working day being determined by the clock instead of the daylight hours and of people being employed rather than just contracted. In its final form, combined with his carding machine, it was the first factory to use a continuous process from raw material to finished product in a series of operations. Arkwright played a significant role in the development of the factory system as he combined water power, the water frame, and continuous production with modern employment practices.
Халықаралық жетістік
Сулық тізбек өнеркәсіптік революцияның дамуында маңызды рөл атқарды – алдымен Англияда, бірақ көп ұзамай континенттік Еуропада неміс кәсіпкері Иоганн Готфрид Брюгельман өте құпия сақталған технологияның егжей-тегжейін анықтауға қол жеткізгеннен кейін; бұл егжей-тегжейлерді жариялау өлім жазасымен қудаланатын. Брюгельман жұмыс істейтін сулық тізбектерді жасап, оларды 1783 жылы Ратингенде салынған және «Кромфорд» деп аталған континенттегі алғашқы иіру фабрикасын ашу үшін пайдаланды, одан кейін технология бүкіл әлемге тарады. Бүгінде зауыт ғимаратында музей орналасқан, ол әлемде жұмыс істеп тұрған сулық тізбекті көретін жалғыз орын. Сэмюэл Слейтер 1774 жылы Англияның тоқыма жұмысшыларының елден кетуіне және оның құрылысының егжей-тегжейін жаттауға тыйым салған заңын айналып өтіп, сулық тізбекті Америкаға әкелді; ол 1789 жылы Нью-Йоркке кетті. Мозес Браун мен Слейтер 1793 жылы Паутукетте Слейтер диірменін құрды, бұл Америкада жіп өндіруге арналған сумен жұмыс істейтін алғашқы машина болды.
The water frame played a significant role in the development of the Industrial Revolution – first in England, but soon also in continental Europe after German entrepreneur Johann Gottfried Brügelmann managed to find out details of the technology, which had been kept very secret; disclosure of details was punishable by the death penalty. Brügelmann managed to build working water frames and used them to open the first spinning factory on the continent, built in 1783 in Ratingen and also named "Cromford", from where the technology spread over the world. The factory building today hosts a museum, which is the world's only place to see a functioning water frame. Samuel Slater brought the water frame to America, circumventing the 1774 English ban on textile workers leaving and memorizing details of its construction; he left for New York in 1789. Moses Brown and Slater partnered to create the Slater Mill in Pawtucket in 1793, the first water powered machine to make thread in America.