Кіріспе

Ланкастердің қызыл розасы (геральдикалық сипаттамасы: a rose gules) – Ланкастер патшалық үйі 14-шы ғасырда қабылдаған геральдикалық белгі. Қазіргі уақытта ол Ланкашир графтығының символы болып табылады. Оның нақты түрі немесе сорты Rosa gallica officinalis деп есептеледі. Джон Гонттың кіші әйелі, Лэнглидің Эдмунды, 1-ші Йорк герцогы (1341–1402), өзінің геральдикалық белгісі ретінде Йорк ақ розасын қабылдады. Оның ұрпақтары ондаған жылдар бойы Англия тағы үшін күресті, бұл Йорк әулетінің геральдикалық белгісімен байланысты Розалар соғысы деп аталды.

Он бесінші ғасырдағы азаматтық соғыстар аяқталғаннан кейін қабылданған қызыл роза – ағылшын монархиясының символы болды. Розалардың арасындағы қарсылық – содан кейін туындаған романтикалық ойлау, ал Тюдор өнері, Шекспир сияқты ақындар арқылы, соғысқа кең таралған түсінік берді: Розалар соғысы, бұл атау 19-шы ғасырда пайда болды. Бұл қақтығысты Англия королі Генрих VII тоқтатты, ол Йорктан Елизаветаға үйленгеннен кейін Тюдор розасын жасады, ол Тюдор әулетінің символы болды.

Гүл

Ланкастердің қызыл розасы (сонымен қатар, Аптека розасы, Ескі қызыл Дамаск розасы және Провинс розасы деп те аталады) ресми түрде тіркелген сорт және, мүмкін, алғашқы қолға үйретілген роза. Бұл роза Орталық Азияның кең аумағында өсіп, ежелгі парсылар мен египеттіктер тарапынан ашылған. Кейін римдіктер оны Галлияға (Францияға) әкелді, онда ол Rosa gallica деп аталды. Шарльдің сарайында оның хош иісі пайдаланылғаны туралы мәліметтер сақталған. Розаның емдік қасиеттері де жоғары бағаланып, көптеген медициналық құралдарда қолданылған.

Ортағасырлық символ

Ланкастердің қызыл розасы Англияның Эдуард I-нің алтын роза белгісінен шыққан. Оның отбасының басқа мүшелері де патшалық белгінің түрлерін қолданған, ал корольдің інісі, Ланкастер графы, қызыл розаны пайдаланған. Ланкастердің қызыл розасының Розалар соғысы кезінде Ланкастер үйінің белгісі болғаны туралы қате пікір бар. Бұл "роза тағу" туралы айғақтар өте аз. Алайда, қызыл розаның Розалар соғысы кезінде Ланкастерлер тарапынан қабылданған белгі болғанына күмән тудырады. Адриан Айлс қызыл розаның танымал болуының себебі Генри VII-нің белгілер мен символдар сөзден гөрі күшті әсер ететін заманда, бұрыннан бар Йорк ақ розасына жылдам жауап бергенімен байланысты болуы мүмкін екенін атап өтті. Бұл Генриге оның ең танымал геральдикалық құралын – Тюдор розасын ойлап табуға және пайдалануға мүмкіндік берді, ол Ланкастердің қызыл розасы мен Йорктің ақ розасын біріктірді. Бұл гүлдік одақ бейбітшілік пен үйлесімді қалпына келтіруді және 1486 жылдың қаңтар айында Йорктан келген Елизаветаға үйленуді көрнекті түрде бейнеледі. Бұл – қарапайым геральдикалық пропаганданың керемет мысалы. Тюдор розасы Англияның өсімдік белгісі ретінде қолданылады (Шотландия – қызылқияқ, Ирландия – үш жапырақты қонжыр, Уэльс – пияз).

Кейінгі пайдалану

Роза Ланкастер герцогтығының таңбасының бір бөлігі болмайды, бірақ Ланкашир графтығының символы ретінде танылды және осылайша, Ланкаширдің көптеген жергілікті билік органдарының, оның ішінде графтық кеңесінің гербтеріне енгізілді. 1974 жылдан бері Үлкен Манчестер және Мерсисайдтағы бірқатар қалалық округтері өздерінің Ланкаширдің бөліктерінен құрылғандығын көрсету үшін гербтеріне қызыл розаны қосты. Ол сондай-ақ Лондонның Энфилд ауданы гербінің төбесінде де бар. Ланкаширдің дәстүрлі туы – ақ түсті фондағы қызыл роза – ешқашан ресми түрде Тулар институтында тіркелмеген, ал тіркеуге тырысқанда бұл тудың Шотландияның Монтроз қаласында тіркелгені анықталды. Бірдей суреттегі екі туды тіркеуге болмайтындықтан, Ланкаширдің ресми туы енді сары фондағы қызыл роза ретінде тіркелген. Бүгінде қызыл роза кеңінен қолданылуда, міндетті түрде сары фонда емес. Ланкашир графтығының крикет клубы әлі де розаны өзінің символы ретінде пайдаланады. Траффорд орталығында да сәулетінде қызыл розалар бар, ең көрінетіні – сауда орталығының барлық шыны панельдерінде. Ланкашир GAA өзінің символында қызыл розаны бейнелейді. «Манчестер Сити» футбол клубы 1972 жылдан 1997 жылға дейін клубтың таңбасында қызыл розаны көрсетті және 2015 жылы оны қайта орнатты, бұл Манчестердің Ланкаширдің бір бөлігі болған тарихын көрсетеді. Ол сондай-ақ «Блэкберн Роверс», «Болтон Уондерерс» және «Барроу» клубтарының таңбаларында да бейнеленген. Ормскирктегі Эдж Хилл университеті өзінің төбесінде қызыл розаны сары фонмен және қазіргі орналасқан жерін (Ланкашир) және Ливерпульдегі бастауын білдіретін бауыр құсымен бірге пайдаланады. Бірақ Ланкашир графтық кеңесінің гербінде бір емес, үш қызыл роза, қызыл фондағы алтын үйінділерде бейнеленген. Герб 1903 жылдан бері ресми түрде қабылданған.

Әскери мақсатта

Тоғызыншы ғасырдан бастап қызыл гүл британдық армияның бірнеше бөлімдерінің таңбасына енді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 55-ші (Батыс Ланкашир) дивизиясы осы гүлді тақты; олардың ұраны «Ланкастердің қызыл гүлін тағушылар жеңеді немесе өледі» еді. 1920 жылы дивизия қайта құрылғанда, ол осы гүлді өз таңбасы ретінде сақтап қалды. 2006 жылы құрылған Ланкастер герцогы полкінің бас киім таңбасында қызыл гүл бейнеленген. Канада армиясының Саскатун жеңіл жаяу әскері британдық армияның Йорк және Ланкастер полкімен байланысының нәтижесінде қызыл гүлді бас киім таңбалары мен полк түймелерінің дизайнына қосты.

Халықаралық пайдалану

Канаданың Монреаль қаласының туының оң жоғарғы бұрышында Ланкастер гүлі бейнеленген, ол қаланың тарихи ағылшын қауымын көрсетеді. АҚШ-тың Пенсильвания штатындағы Ланкастер қаласы, "Қызыл Роза қаласы" деп белгілі, Ланкастер гүлін өзінің мөрінде және туында пайдаланады.