Кіріспе

Оңтүстік Родезияның губернаторы 1959 жылдан 1965 жылға дейін, сэр Хамфри Викари Гиббс (22 қараша 1902 – 25 қараша 1990), Оңтүстік Родезия колониясының соңғы губернаторының алдындағы губернаторы болды. 1964 жылдың 24 қазанынан бастап халықаралық жағынан мойындалмаған үкіметі тарапынан жай ғана Родезия деп аталды. Ол 1965 жылғы Біржақты Тәуелсіздік Декларациясына (UDI) қарсы тұрып, оған қызмет етті.

Ерте тарих

Гиббс 1902 жылғы 22 қарашада Англияда туған. Ол Герберт Гиббстің үшінші ұлы, кейін 1923 жылы Хунсдонның 1-ші бароны атанды. Ол Людгроув мектебінде, Итон және Кембридж университетінің Троица колледжінде білім алған. 1928 жылы Оңтүстік Родезияға көшіп, Булавайо қаласының жанындағы Ньямандхолувуде ферма сатып алды. Ауыл шаруашылығын басқару ісінде белсенді болып, Ұлттық фермерлер одағының құрылуына мұрын қойды. 1948 жылғы жалпы сайлауда Біріккен партия мүшесі ретінде Уанки сайлау округінен Заңнамалық Ассамблеяға сайланды және 1954 жылы мандатын тапсырғанға дейін бір мерзім қызмет етті.

Оңтүстік Родезияның губернаторы ретінде

1959 жылы Елизавета II Гиббсті Оңтүстік Родезияның губернаторы етіп тағайындады және 1960 жылы оны Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің кавалер-командоры (KCMG) етіп тағайындады. 1965 жылғы қарашада Родезия фронты үкіметінің (премьер-министр Иан Смит басшылығымен) бір жақты тәуелсіздік декларациясы (UDI) Гиббсті өте қиын жағдайға түсірді. Ол Родезияға шын ниетпен адал болды және Иан Смитпен жақын достық қарым-қатынаста болды, бірақ сонымен қатар Королеваның өкілі ретіндегі өкіметіне де бірдей адал болды. Смит үкіметінің UDI жариялауына не себеп болғанын түсінген Гиббс, соңғы заңдылық Смит пен оның үкіметінде емес, Корольде екенін шешті. UDI-ге қол қойылғаннан кейін Смит пен вице-премьер Клиффорд Дюпонт губернатор Гиббске келген кезде Уайтхолл Гиббске оның резервтік өкілеттігін пайдаланып, Смит пен оның бүкіл кабинетін қызметтен босатуды бұйырды. Гиббс бұйрықты ойланбастан орындады. Ол Смит пен оның үкіметі UDI жариялап, мемлекетке опасыздық жасады деп мәлімдеді. Бірақ Смит пен оның министрлері бұл бұйрықты елемеді, Гиббске «жаңа [Родезия] конституциясын ескере отырып, ол енді Родезияда атқарушы билікке ие емес» деп хабарлады, демек оларды қызметтен босатуға құқығы жоқ еді.

Қоршау астында

Родезия әскерінің бірнеше жоғары шенді офицерлері сол күні губернатор Гиббске барып, оған адалдықтарын білдірді және Гиббстен Смит пен Дюпонтты қамауға алуға рұқсат беруін сұрады. Бірақ Гиббс офицерлер корпусының көп бөлігінің, сондай-ақ Родезия әскерінің қатардағы сарбаздарының Смит үкіметін толық қолдайтынын және мұндай қадам төңкеріске алып келетінін білді. Гиббс UDI-ге қарамастан, ол қызметінен кетпейтінін және Родезиядан кетпейтінін, демек Солсберидегі Үкімет үйінде Елизавета II-нің жалғыз заңды өкілі ретінде қалатынын жариялады. Көптеген ерекшеліктерді ескермегенде, халықаралық қауымдастық оны Королеваның аймақтағы жалғыз заңды өкілі деп мойындады, осылайша Лондонның пікірінше, Оңтүстік Родезия колониясының жалғыз заңды билігі болып саналды. Жауап ретінде Смит Үкімет үйінде Гиббс "жеке тұлға ретінде" уақытша тұрып жатқанын, ал үй бос болғанда Дюпонт оны басып алатынын мәлімдеді. Одан әрі, оның салтанатты қарауылы мен қызметтік көліктері алынып, Үкімет үйі үшін жалдау ақысы бойынша есептеулер жіберілді, оған ол төлеуден бас тартты. Гиббс Үкімет үйінде тұрғанда, Дюпон мен оның әйелі Солсберидің Хайлендс ауданындағы Губернатор резиденциясында ресми қабылдаулар өткізді. Бұл бұрын Гиббс Оңтүстік Родезия Родезия және Ньясаленд Федерациясының құрамында болғанда қолданған. Осы кезеңде Үкімет үйі Федерацияның генерал-губернаторының резиденциясы болды. 1967 жылы UDI-нің екінші жылдығында Гиббс өзінің кітапханасы Королеваға адалдығын көрсетуге ниеттілердің бәріне ашық болатынын мәлімдеді, ал Дюпон жауап ретінде өзінің кеңсесіндегі кітапханасы, сол көшеде, UDI-ге қолдау білдіруге ниеттілердің бәріне ашық болатынын жариялады. 1969 жылдың маусымында Гиббс Смит үкіметі Родезияны республика деп жариялаған референдумда жеңіске жеткеннен кейін отставкаға кетті. Ол Родезияда қалып, өмірінің соңына дейін фермасында тұрды. 1970 жылдары ол африкалық ұлтшылдықты қолдағандығы үшін белгілі болды, бұл оны Иан Смит үкіметімен қақтығысқа түсірді. Кейіннен ол Ұлыбританияның Құпия Кеңесіне тағайындалды және Корольдік Виктория орденінің Ұлы крестімен (GCVO) марапатталды. 1980 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін ол "қалған" шешімін қабылдады және Зимбабве азаматтығын алды. Ол 1970 жылдан 1983 жылға дейін тұрған фермасында қалды, содан кейін 1983 жылы Харареге көшіп, өмірінің соңына дейін онда тұрды. Гиббс 1990 жылдың 5 қарашасында Харареде қайтыс болды, оның қосылу рәсімі Хараредегі Әулие Мария және Барлық Әулиелер соборында өтті. 2004 жылы Лондонның Сент-Пол соборында Lettering and Sculpture Limited компаниясы жасаған Гиббске арналған ескерткіш ашылды.

Неке

1934 жылғы 17 қаңтарда Гиббс Молли Пилл Нельсонға (13 шілде 1912 жылы Йоханнесбургте туған) Булавайода үйленді, және олардың бес ұлы болды. Молли Гиббс (1960 жылдан бастап Леди Гиббс) 1960 жылы Иерусалимнің Сент-Джон орденінің (CStJ) командирі, ал 1969 жылы Британ империясы орденінің (DBE) Даме Командирі болып тағайындалды. 1990 жылы Гиббс қайтыс болғаннан кейін Молли Гиббс Англияға көшіп, 1997 жылғы 20 қаңтарда Тунбридж-Уэллсте қайтыс болды.