Кіріспе
Дорсеттегі тарихи төбелік бекініс, Англия
Хамблдон Хилл – Англияның Дорсет графтығында, Блэкмор аңғарында, Блэндфорд Форумынан бес миль солтүстік-батысқа қарай орналасқан тарихи төбелік бекініс. Төбе өзінің құрамында бор тасын қамтиды, Кранборн Чейстің оңтүстік-батыс бұрышында орналасқан және Стур өзені арқылы Дорсет Даунстан бөлінген. Ол Ұлттық сенім қорына тиесілі.
Тарихқа дейінгі дәуір
Оның ең алғашқы қоныстануы неолит дәуірінде болды, сол кезде төбе басында екі қоршау қазылды, бірі екіншісінен кіші. Оларды солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылатын бекініш пен ор қабырғасы байланыстырған. Екі ұзын қоршау, сондай-ақ кешен ішінде орналасқан, үшінші қоршау кейінгі жер жұмыстарының астында жатыр екені белгілі. Жалпы, қоныстану аймағынан асып кетті. 1970 және 1980 жылдардағы Роджер Мерсердің қазбалары неолит дәуіріне қатысты көптеген материалдарды тапты. Қоршаған ортаны талдау көрсеткендей, бұл жер әлі орманды болған кезде қоныстанған, ал орманды кесулер кейінірек, қола дәуірінде жүргізілген. Табылған көмір неолиттік қоршаулардың ағаш құрылымынан алынған болуы мүмкін. Радиокөміртектік талдау нәтижесі б.з.д. 2850 жылды көрсетті. Кем дегенде бір қаңқа табылды, ол жас адамның жебеден қаза тапқанын көрсетеді, бұл ағаш қорғаныстарын өртеумен байланысты және кем дегенде бір зорлық оқиғасын білдіреді. Жүзім дәні мен жапырақ фрагменті жүзім шаруашылығының дәлелі, ал тұрғындар оңтүстік-батысқа қарай орналасқан жерлермен сауда жасаған болуы мүмкін. Қоршаулардың орларында көптеген керамикалық ыдыстар, сондай-ақ оларды қазу үшін пайдаланылған қызыл бұғы мүйізінен жасалған құралдар табылған. Адам бас сүйектерінің бірі қоршаудың орларының түбіне қойылған, бұл құрбандық немесе ата-бабаларға арналған сый болуы мүмкін. Жануар сүйектерін талдау көрсеткендей, еттің көп бөлігі жаздың соңы мен күздің басында тұтынылған, бұл жердің маусымдық пайдаланылуын көрсетеді. Қазылымдардың әртүрлі бөліктерінде әртүрлі материалдар табылған, бұл Хамблдон төбесінің әртүрлі қызмет аймақтарына бөлінгенін көрсетеді. Бастапқы түсіндірме бойынша, үлкен қоршау өлгендерді рәсімдік түрде жерлеу және ата-бабаларды құрметтеу үшін, ал кішірек қоршау тойлар мен әлеуметтік байланыстар үшін қолданылған. Неолиттік қоныстанудың қалдықтары аз, ал бұл жер темір дәуірінің төбе бекінісінің көрнекті мысалы ретінде жақсы танымал. Алғашқыда ол бір бекініс қабырғасынан тұрған, бірақ оған қосымша бекініс қабырғалары мен орлар салынды, оның ауданын ұлғайтты. Бекініске үш кіреберіс болған, оның оңтүстік-батысындағы кіреберістің алдында ұзын қорғаныс құрылысы болған. Төбеде үйлердің негіздерін көруге болады. Бұл жер б.з.д. 300 жыл шамасында тасталып кеткен, мүмкін, жақын жердегі Ход төбесіне көшіп кеткен. Хамблдон төбесі – Ход төбесі, Спетисбери сақиналары, Бузбери сақиналары, Бадбери сақиналары және Дудсбери бекінісімен жалғасатын темір дәуірінің бекіністер тізбегінің біріншісі. Хеңгистбери бас порты осы кішкентай бекіністер тізбегіндегі соңғы темір дәуірі ескерткіші болып табылады.
Excavations in the 1970s and 1980s by Roger Mercer produced large quantities of Neolithic material. Environmental analysis indicated the site was occupied whilst the area was still wooded with forest clearances coming later, in the Bronze Age. The charcoal recovered seems to have come from timber lacing within the Neolithic earthworks. Radiocarbon analysis gives a date of 2850 BC. At least one skeleton, of a young man killed by an arrow was found, seemingly connected with the burning of the timber defences and suggesting at least one phase of violence. A single grape pip and a leaf fragment is evidence of vine cultivation and the occupants seem to have traded with sites further to the southwest. The ditches of the enclosures also contained significant quantities of pottery as well as red deer antler picks used to excavate them. Human skulls had been placed right at the bottom of one of the enclosure ditches possibly as a dedicatory or ancestral offering. Animal bone analysis suggests that most of the meat was consumed in late summer and early autumn, possibly indicating seasonal use of the site. Different material was found in different areas of the site suggesting that Hambledon Hill was divided up into zones of activity. The original interpretation was that the large causewayed enclosure was used as a mortuary enclosure for the ritual disposal of the dead and veneration of the ancestors with attendant feasting and social contact taking place in the smaller enclosure. Little remains of the Neolithic activity and the site is more easily identified as a prime example of an Iron Age hill fort. It was originally univallate but further circuits of banks and ditches were added increasing its size to Three entrances served the fort, the southwestern with a long hornwork surrounding it. Hut platforms can be seen on the hillside. The site appears to have been abandoned around 300 BC possibly in favour of the nearby site of Hod Hill. Hambledon Hill is the first in a series of Iron Age earthworks, which continues with Hod Hill, Spetisbury Rings, Buzbury Rings, Badbury Rings and Dudsbury Camp. The Iron Age port at Hengistbury Head forms a final Iron Age monument in this small chain of sites.
Хамблдон төбесіндегі шайқас
Клубшылар Англия азамат соғысындағы үшінші күш болды, олар патшаға да, парламентке де қатыспады, бірақ екі тараптың да әскерлерінен жерлерін қорғауға тырысты. Олар өздерін таяқтармен және ауыл шаруашылығы құралдарымен қаруландырып, егістіктерін, әсіресе Дорсетте қорғау үшін көптеп жиналды. 1645 жылдың тамызында олардың 2000-нан 4000-қа дейінгісі Хамблдон төбесінде орналасты. Сол кезде Шерборн қамалынан кейін аймақта Кромвель әскерлерінің көп саны болды. Кромвель клубшыларды таратуға бұйрық берді және оның жақсы жабдықталған Жаңа үлгідегі армиясы оларды 4 тамызда ығыстырып шығарды. Көшбасшылар тұтқындалды, бірақ Кромвель көптерін "надан, кедей жандар" деп үйлеріне қайтарды.
Қорғалған мәртебе
Бұл төбе қазір Ұлттық табиғи қорық (ҰТҚ) болып табылады, онда сүтқұрт, салат құрт, жылқықұрт, шквинанциворт, пирамида пішіндес орхидея және жабайы бидайық сияқты көп кездесетін өсімдіктер өседі. Сирек кездесетін түрлерге жалған тоқал, шалғынды саксифраг, ерте гентиан және кіндік шөп жатады. Көбелектердің ішінде кішкентай көкқұйрық, күміс көкқұйрық, әктастың көк көбелегі және Адонис көбелегі бар. 2014 жылдың тамызында Хэмблдон төбесіндегі бекініс Ұлттық Трастқа 450 000 фунт стерлингке сатып алынды. Төбені сатып алуға қаражат Табиғи Англия грантынан және Дорсет ауылдық аймағына пайда әкелу үшін арналған мұра сыйлығынан түсті. Бұл төбе бекінісі – ескерткіш, сондай-ақ жанындағы неолиттік қоршалған лагерь де ескерткіш болып саналады.
Мәдени сілтемелер
Әнші-әндер авторы Гордон Хаскелл 1990 жылы "Hambledon Hill" альбомына Хамблдон Хилл төбесі туралы ән жазды.