Кіріспе
Қаланың көп ядролық моделі — Чаунси Харрис пен Эдвард Уллманның 1945 жылғы «Қалалардың сипаты» мақаласында жасалған экономикалық модель.
The multiple nuclei model is an economical model created by Chauncy Harris and Edward Ullman in the 1945 article "The Nature of Cities".
Үлгі үшін себептері
Харрис пен Уллман қалалар бір ғана ядроның төңірегінде емес, бірнеше жеке ядролардың төңірегінде өседі деген пікірді келтірді. Әрбір ядро өсу ортасы ретінде танылады. Бұл теория адамдардың жеке көлік құралдарына ие болу арқасында қозғалғыштығы артуына негізделген. Қозғалғыштықтың осы артуы аймақтық орталықтардың мамандануына жағдай жасайды (мысалы, ауыр индустрия, бизнес-парктер, сауда аймақтары). Бұл модель үлкен, кеңейіп келе жатқан қалалар үшін тиімді. Қаланың төңірегінде пайда болатын ядролардың саны жағдайға және тарихи факторларға байланысты. Көптеген ядролар мына себептерге байланысты қалыптасады:
Кейбір өнеркәсіптік салалар көлік инфрақұрылымын қажет етеді, мысалы, порттар, теміржол станциялары және т.б., бұл тасымалдау шығындарын төмендетуге мүмкіндік береді. Әртүрлі қызмет түрлері бірін-бірінен қашық ұсталады, мысалы, тұрғын үйлер мен әуежайлар, зауыттар мен саябақтар және т.б. Ал кейбір қызмет түрлері өзара тиімділік үшін біріктіріледі, мысалы, университеттер, кітап дүкендері мен кофеханалар және т.б. Кейбір нысандар қаланың нақты белгілі бір аймақтарында орналасуы керек, мысалы, Орталық бизнес аймағы (CBD) ыңғайлы көлік жүйесін қажет етеді, ал көптеген зауыттарға мол ресурстар қажет.
Certain industrial activities require transportation facilities e. g. ports, railway stations, etc. to lower transportation costs. Various combinations of activities tend to be kept apart e. g. residential areas and airports, factories and parks, etc. Other activities are found together for their mutual advantage e. g. universities, bookstores and coffee shops, etc. Some facilities need to be set in specific areas in a city for example, the CBD requires convenient traffic systems, and many factories need an abundant source of resources.
Көп ядролардың өнеркәсіпке әсері
Көп ядролар дамыған сайын, әуежайлар сияқты көлік тораптары салынады, бұл көлік шығындарын төмендетіп, өнеркәсіптерді орналастыруға жағдай жасайды. Бұл көлік тораптарының шуыл және жер құнының төмендеуі сияқты теріс сыртқы әсерлері бар, нәтижесінде тораптың маңындағы жер арзандайды. Саяхатшылар көліктік ортаға жақын болуды қалағандықтан, әуежайлардың жанына қонақүйлер де салынады. Тұрғын үйлер сегменттерге бөлініп дамиды және орталық бизнес аймағынан (CBD) алшақтаған сайын құны жоғарылай түседі.