Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вратислав II (немесе Вратислав II) (шамамен 1032 – 14 қаңтар 1092), Бретислав I мен Швенфурттың Юдиттің ұлы, 15 маусым 1085 жылдан бастап Богемияның алғашқы королі болды. Оның корольдік атағы қасиетті Рим императоры IV Генрихтен өмір бойына берілген құрметті атақ еді, ол мұрагерлік монархия құрмады. Корольдік дәрежеге көтерілгенге дейін Вратислав 1061 жылдан бастап Богемияны герцог ретінде биледі. 1055 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Вратислав Оломоуц герцогы болды, ал оның үлкен ағасы Спытигнев II ретінде Богемия герцогы болды. Ол ағасымен келіспеді және Венгрияға қуылды. Вратислав венгрлердің көмегімен Оломоуц герцогтігінің тағына қайта оралды және ақырында ағасымен татуласты, содан кейін 1061 жылы оның қайтысынан кейін Богемия герцогы болды.
Vratislaus II (or Wratislaus II) (c. 1032 – 14 January 1092), the son of Bretislaus I and Judith of Schweinfurt, was the first King of Bohemia as of 15 June 1085, his royal title granted as a lifetime honorific from Holy Roman Emperor Henry IV that did not establish a hereditary monarchy. Before his elevation to the royal dignity, Vratislaus had ruled Bohemia as duke since 1061. On his father's death in 1055, Vratislaus became duke of Olomouc, whereas his older brother became Duke of Bohemia as Spytihněv II. He fell out with his brother and was exiled to Hungary. Vratislaus regained the ducal throne of Olomouc with Hungarian assistance and eventually reconciled with his brother, then succeeded him as duke of Bohemia when he died in 1061.
Генрих IV-тің жорықтары
Папа Александр II және Папа Григорий VII екеуі де Вратиславты оның алдыңғылары киген митра мен киімді кию құқығымен бекітті. Осыған қарамастан, Вратислав Генрихті папаларға қарсы Инвеституралық дауда да, оның ұзақ билігін баураған Саксониядағы көтерілістерде де қолдады. Бұл әрекеттер митраның мәнін жоққа шығарды. Вратислав Прага епископы болған ағасы Яромирмен жиі келіспеушіліктерде болды. Яромир өз кезегінде 1063 жылы Вратиславтың Оломоуцте жаңа Моравия діни округін құруын елемеді. Яромир тіпті Прагадан Моравияға әкетілген қасиетті заттарды күшпен қайтарып алды. Папа Вратиславтың жаңа діни округін қолдағанмен, богемиялық герцог императорға деген адалдығында тұрақты болды. 1070 жылы Саксония герцогы Магнус және Бавария герцогы Нордхайм Отто басшылығымен саксондықтар көтеріліс жасады, ал 1071 жылы Польшаның Болеслав Богемияға шабуыл жасады. 1073 жылдың тамызында Генрих Польшаға шабуыл жасады, бірақ 1075 жылы жаңа саксондық көтеріліс оны кері қайтарды. Вратислав оған қосылды және олар 9 маусымда Лангенсальзаның бірінші шайқасында көтерілісшілерді жеңді. Богемия әскері айқын батырлық көрсетті. Генрих Яромирді Германияға Гебхард деген атпен өз канцлері ретінде алып кетті, және Вратислав осыдан қатты қуанды. Вратислав Генрихтің билігіне қарсы тұрған «анти-патшаларға» қарсы соғыстарға да қатысты, оларды аристократияның бір тобы оны алмастыру үшін сайлаған еді. Фларххайм шайқасында император әскері тек Вратиславтың жасағының көмегімен ғана папаның қолдауымен келген талапкер, Швабия герцогы Рудольф Рейнфельденнің бүлікшілерін жеңе алды. Вратислав тіпті Рудольфтің алтын найзасын тартып алды. Алтын найза мемлекеттік салтанаттарда Вратиславтың алдында алып жүрілді. Вратислав 1082 жылы Майлбергте көтерілісшілерді тағы да жеңді, және осы жеңіске алғыс айтып Генрих 1085 жылы Вратиславқа король атағын берді.
Both Pope Alexander II and Pope Gregory VII confirmed Vratislaus in the privilege of wearing the mitre and tunic which his predecessors had. Despite this, Vratislaus supported Henry in both the Investiture Controversy against the Popes and the rebellions in Saxony that dominated his long reign. These actions would negate the significance of the mitre. Vratislaus was often at odds with his brother Jaromír, Bishop of Prague. Jaromír, for his part, ignored the creation of a new Moravian diocese in Olomouc by Vratislaus in 1063. Jaromir even went so far as to retake, by arms, the relics removed from Prague and taken to Moravia. Despite the pope's support for Vratislaus' new see, the Bohemian duke was unswayed in his loyalty to the emperor. The Saxons revolted under Duke Magnus of Saxony and Otto of Nordheim, Duke of Bavaria, in 1070 and Boleslaus of Poland attacked Bohemia in 1071. In August 1073, Henry responded with an invasion of Poland, but a new Saxon revolt drew him back in 1075. Vratislaus joined him, and they defeated the rebels on 9 June at the First Battle of Langensalza. The Bohemian troops showed conspicuous bravery. Henry then took Jaromír to Germany to be his chancellor under the name of Gebhard and Vratislaus was greatly relieved. Vratislaus also took part in the wars against the anti kings who opposed Henry's rule and were elected by a faction of the nobility to replace him. At the Battle of Flarchheim, only through the aid of Vratislaus' contingent was the imperial army capable of overcoming the rebels of the papally approved claimant Rudolf of Rheinfelden, Duke of Swabia. Vratislaus even succeeded in seizing Rudolf's golden lance. The golden lance was then carried in front of Vratislaus on state occasions. Vratislaus would defeat the rebels again at Mailberg in 1082, and it would be in thanks for this victory that Henry granted Vratislaus the title of king in 1085.
Папалықпен қарым-қатынастар
Вратислав 1080 жылы Рим Куриясынан славян тіліндегі діни қызметтерді (литургияны) пайдалануға рұқсат сұрады; өтініші қабылданбады. Бұл петиция 1032 жылы Праганың жанындағы Сазавада негісталған, әлі де жұмыс істеп тұрған "славян" бенедиктин монастырын сақтап қалу мақсатымен жасалған болуы мүмкін. Вратислав Генрихтің 1081 жылғы Италия жорығына қатысу үшін әскер жинады. 1083 жылы Вратислав және оның богемиялықтары Генрихпен бірге Римге кірді.
Vratislaus requested permission to utilize Slavonic liturgy to the Roman Curia in 1080; the request was denied. This petition may have been made in an effort to save a "Slavonic" Benedictine monastery still in operation that was founded in Sazava, close to Prague, in 1032. Vratislaus raised an army to serve in Henry's Italian campaign of 1081. In 1083, Vratislaus and his Bohemians were with Henry when they entered Rome itself.
Экспансионизм
Вратислав негізінен славян халқы қоныстанған Майссен және Лузатия аймақтарына құмарлық танытты, бірақ Генрихтің уәделеріне және бүлікші маркграфтарға қарсы Богемияның жетістіктеріне қарамастан, оларды ешқашан алған жоқ. Ол 1075-тен 1086 жылға дейін Төменгі Лузатияны иеленді, бірақ 1088 жылы Мейсеннің Эгберт II көтерілісі кезінде Генрих бұл аймақты Генрих Остмаркқа берді. Осыдан кейін Вратислав Генрихтің әскери жорықтарына бұрынғыдай ынтасыз қарады. Ол адалдығынан ешқашан бас тартпады, бірақ императорға әскери көмек беруден жаңылды.
Vratislaus coveted the largely Slavic marches of Meissen and Lusatia, but, in spite of Henry's promises and Bohemian successes against the rebellious margraves, he never received them. He held Lower Lusatia between 1075 and 1086, but in 1088, with the insurrection of Egbert II of Meissen, Henry granted the region to Henry of Ostmark. Vratislaus was thereafter cool to Henry's military adventures. He never wavered in his loyalty, but he abstained from giving the emperor martial aid.
Ішкі істер
Премислидтер дәстүрі бойынша, Моравия биліктегі ханның кіші бауырларына сеніп тапсырылатын. Вратиславтың жағдайында, оның екі кіші бауыры Конрад пен Отто Брно мен Оломоуцты мұраға алды, ал ең кішісі Яромир шіркеуге қабылданды. Бірақ бауырлар арасында алауыздық күшейді. Содан кейін Вратислав Оттонның өзінің провинциясындағы билігіне қарсы тұру үшін Ольмюц епархиясын (Оломоуц епархиясы) Майнц архиепископтығының бағынысында құрды. Папа да, император да осы қақтығысты бейтарап етуге араласты, және 1077 жылы Генрихтің Яромирді канцлер қылып тағайындауымен бұл мәселе ішінара шешілді. 1085 жылғы сәуірде Майнцте өткен рейхстаг Моравиялық кафедраны таратып жіберді, бірақ Вратислав кейіннен оны қайта құрды. Яромир Римде Папа Урбан II-ге наразылық білдірді, бірақ 1090 жылы папа мәселені шешпес бұрын қайтыс болды. Вратиславтың соңғы жылдары, өкінішке орай, династиялық дау-жанжалдармен өтті. 1086 жылы оның бауыры Отто қайтыс болғаннан кейін, ол Оломоуцты ұлы Болеславқа берді, бұл Конрадтың мүддесіне қарсы қадам деп есептелді. Вратислав Конрадқа қарсы әскер жинап, оны екінші ұлы Бретиславқа басшылық етуге жіберді. Бірақ бұл ұлы оған бұрылып кетті. Богемия дәстүріне сәйкес, Вратислав мұрагерді тағайындады: Конрад. Осылайша татуласқан екеуі Венгрияға қашқан Бретиславқа шабуыл жасады. Вратислав 1092 жылдың 14 қаңтарында отыз жылдық биліктен кейін аң аулау кезінде алған жарақатынан қайтыс болды. Ол Вишеградтағы Әулие Петр мен Павел шіркеуіне жерленді.
It was a Přemyslid tradition that Moravia would be entrusted to the younger brothers of the ruling prince. In Vratislaus' case, his two younger brothers Conrad and Otto inherited Brno and Olomouc and the youngest, Jaromír, entered the church. However, enmity grew between the brothers. It was then that Vratislaus founded the diocese of Olmütz (diocese of Olomouc), under the Archbishopric of Mainz, to counter Otto's authority within his province. Both pope and emperor took a hand in mediating the conflict, which was partially fixed with Henry's appointment of Jaromír as chancellor in 1077. In April 1085, a reichstag convened in Mainz suppressed the Moravian see, but Vratislaus later re founded see. Jaromír protested in Rome to Pope Urban II, but died in 1090 before a pope ruled on the matter. Sadly for Vratislaus, his last years were occupied by dynastic quarrelling. When his brother Otto died in 1086, he gave Olomouc to his son Boleslaus, which was seen to be an act against the interests of Conrad. Vratislaus raised an army against Conrad and sent it out under his other son Bretislaus. This son turned on him. Vratislaus, in keeping with Bohemian custom, designated an heir: Conrad. Thus reconciled, the two attacked Bretislaus, who fled to Hungary. Vratislaus died of a hunting wound on 14 January 1092 after a reign of thirty years. He was buried in St. Peter and Paul's Church, Vyšehrad.
Мұра
Вратислав Прага епископы Яромирмен жиі қақтығысып, Прага епискобының Богемияның ішкі саясатындағы ықпалын азайтудың жолдарын іздеді. Оның шараларының бірі – 1063 жылы Оломуц епископтығын қайта орнату, ал 1070 жылы Вышеград каноникалық шіркеуін құру болды. Бұл шіркеу Прага епископына тәуелсіз, тікелей Рим Папасына бағынышты болды. Прага епископтарының билігін шектеудегі оның жетістігі Богемия тәжін нығайтуға және келешек билеушілерге біртұтас мемлекетті басқаруға мүмкіндік берді. Киелі Рим империясына қатысты саясаты он екінші ғасырда үлгі болып қызмет етті және Богемияның он үшінші ғасырдың басында патшалық мәртебесіне көтерілуіне әкелді. Ол атақты шетелдік ханшайымдармен жасасқан некелері арқылы Еуропалық династиялар арасында Премисловичтердің өркендегенін көрсетті. Ал Вратиславтың әкесі Бретислав 1019 жылы әйелі Швайнфурттық Юдитті, лайықты жарды табу үшін күштеп алып қашуға мәжбүр болды. Оның ізбасары Орталық және Шығыс Еуропадағы маңызды сарайлармен династиялық байланыстарды нығайтуды жалғастырды.
Vratislaus frequently found himself in conflict with Bishop Jaromír of Prague and sought means to diminish the importance of the Bishop of Prague in domestic Bohemian politics. Among the actions he took were the re establishment of the Bishopric of Olomouc in 1063 and the creation of the Vyšehrad Chapter in 1070. The latter was richly endowed independently of the Prague bishop, subject instead to the Holy See directly. His success in curbing the power of the Prague bishop helped to strengthen the Bohemian crown and enable later rulers to govern a more unified state. His policy towards the Holy Roman Empire set an example that would be followed in the twelfth century and would ultimately lead to the permanent elevation of Bohemia to the status of a kingdom at the beginning of the thirteenth century. The marriage alliances he was able to conclude with notable foreign princesses reflected the rising position of the Přemyslids among European dynasties. In contrast, Vratislaus's father Bretislaus in 1019 had to abduct his wife, the minor noblewoman Judith of Schweinfurt, to secure any suitable consort at all. His successor continued to cultivate dynastic bonds with notable courts in central and eastern Europe.