Кіріспе

Вратислав II (немесе Вратислав II) (шамамен 1032 – 14 қаңтар 1092), Бретислав I мен Швенфурттың Юдиттің ұлы, 15 маусым 1085 жылдан бастап Богемияның алғашқы королі болды. Оның корольдік атағы қасиетті Рим императоры IV Генрихтен өмір бойына берілген құрметті атақ еді, ол мұрагерлік монархия құрмады. Корольдік дәрежеге көтерілгенге дейін Вратислав 1061 жылдан бастап Богемияны герцог ретінде биледі. 1055 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Вратислав Оломоуц герцогы болды, ал оның үлкен ағасы Спытигнев II ретінде Богемия герцогы болды. Ол ағасымен келіспеді және Венгрияға қуылды. Вратислав венгрлердің көмегімен Оломоуц герцогтігінің тағына қайта оралды және ақырында ағасымен татуласты, содан кейін 1061 жылы оның қайтысынан кейін Богемия герцогы болды.

Генрих IV-тің жорықтары

Папа Александр II және Папа Григорий VII екеуі де Вратиславты оның алдыңғылары киген митра мен киімді кию құқығымен бекітті. Осыған қарамастан, Вратислав Генрихті папаларға қарсы Инвеституралық дауда да, оның ұзақ билігін баураған Саксониядағы көтерілістерде де қолдады. Бұл әрекеттер митраның мәнін жоққа шығарды. Вратислав Прага епископы болған ағасы Яромирмен жиі келіспеушіліктерде болды. Яромир өз кезегінде 1063 жылы Вратиславтың Оломоуцте жаңа Моравия діни округін құруын елемеді. Яромир тіпті Прагадан Моравияға әкетілген қасиетті заттарды күшпен қайтарып алды. Папа Вратиславтың жаңа діни округін қолдағанмен, богемиялық герцог императорға деген адалдығында тұрақты болды. 1070 жылы Саксония герцогы Магнус және Бавария герцогы Нордхайм Отто басшылығымен саксондықтар көтеріліс жасады, ал 1071 жылы Польшаның Болеслав Богемияға шабуыл жасады. 1073 жылдың тамызында Генрих Польшаға шабуыл жасады, бірақ 1075 жылы жаңа саксондық көтеріліс оны кері қайтарды. Вратислав оған қосылды және олар 9 маусымда Лангенсальзаның бірінші шайқасында көтерілісшілерді жеңді. Богемия әскері айқын батырлық көрсетті. Генрих Яромирді Германияға Гебхард деген атпен өз канцлері ретінде алып кетті, және Вратислав осыдан қатты қуанды. Вратислав Генрихтің билігіне қарсы тұрған «анти-патшаларға» қарсы соғыстарға да қатысты, оларды аристократияның бір тобы оны алмастыру үшін сайлаған еді. Фларххайм шайқасында император әскері тек Вратиславтың жасағының көмегімен ғана папаның қолдауымен келген талапкер, Швабия герцогы Рудольф Рейнфельденнің бүлікшілерін жеңе алды. Вратислав тіпті Рудольфтің алтын найзасын тартып алды. Алтын найза мемлекеттік салтанаттарда Вратиславтың алдында алып жүрілді. Вратислав 1082 жылы Майлбергте көтерілісшілерді тағы да жеңді, және осы жеңіске алғыс айтып Генрих 1085 жылы Вратиславқа король атағын берді.

Папалықпен қарым-қатынастар

Вратислав 1080 жылы Рим Куриясынан славян тіліндегі діни қызметтерді (литургияны) пайдалануға рұқсат сұрады; өтініші қабылданбады. Бұл петиция 1032 жылы Праганың жанындағы Сазавада негісталған, әлі де жұмыс істеп тұрған "славян" бенедиктин монастырын сақтап қалу мақсатымен жасалған болуы мүмкін. Вратислав Генрихтің 1081 жылғы Италия жорығына қатысу үшін әскер жинады. 1083 жылы Вратислав және оның богемиялықтары Генрихпен бірге Римге кірді.

Экспансионизм

Вратислав негізінен славян халқы қоныстанған Майссен және Лузатия аймақтарына құмарлық танытты, бірақ Генрихтің уәделеріне және бүлікші маркграфтарға қарсы Богемияның жетістіктеріне қарамастан, оларды ешқашан алған жоқ. Ол 1075-тен 1086 жылға дейін Төменгі Лузатияны иеленді, бірақ 1088 жылы Мейсеннің Эгберт II көтерілісі кезінде Генрих бұл аймақты Генрих Остмаркқа берді. Осыдан кейін Вратислав Генрихтің әскери жорықтарына бұрынғыдай ынтасыз қарады. Ол адалдығынан ешқашан бас тартпады, бірақ императорға әскери көмек беруден жаңылды.

Ішкі істер

Премислидтер дәстүрі бойынша, Моравия биліктегі ханның кіші бауырларына сеніп тапсырылатын. Вратиславтың жағдайында, оның екі кіші бауыры Конрад пен Отто Брно мен Оломоуцты мұраға алды, ал ең кішісі Яромир шіркеуге қабылданды. Бірақ бауырлар арасында алауыздық күшейді. Содан кейін Вратислав Оттонның өзінің провинциясындағы билігіне қарсы тұру үшін Ольмюц епархиясын (Оломоуц епархиясы) Майнц архиепископтығының бағынысында құрды. Папа да, император да осы қақтығысты бейтарап етуге араласты, және 1077 жылы Генрихтің Яромирді канцлер қылып тағайындауымен бұл мәселе ішінара шешілді. 1085 жылғы сәуірде Майнцте өткен рейхстаг Моравиялық кафедраны таратып жіберді, бірақ Вратислав кейіннен оны қайта құрды. Яромир Римде Папа Урбан II-ге наразылық білдірді, бірақ 1090 жылы папа мәселені шешпес бұрын қайтыс болды. Вратиславтың соңғы жылдары, өкінішке орай, династиялық дау-жанжалдармен өтті. 1086 жылы оның бауыры Отто қайтыс болғаннан кейін, ол Оломоуцты ұлы Болеславқа берді, бұл Конрадтың мүддесіне қарсы қадам деп есептелді. Вратислав Конрадқа қарсы әскер жинап, оны екінші ұлы Бретиславқа басшылық етуге жіберді. Бірақ бұл ұлы оған бұрылып кетті. Богемия дәстүріне сәйкес, Вратислав мұрагерді тағайындады: Конрад. Осылайша татуласқан екеуі Венгрияға қашқан Бретиславқа шабуыл жасады. Вратислав 1092 жылдың 14 қаңтарында отыз жылдық биліктен кейін аң аулау кезінде алған жарақатынан қайтыс болды. Ол Вишеградтағы Әулие Петр мен Павел шіркеуіне жерленді.

Мұра

Вратислав Прага епископы Яромирмен жиі қақтығысып, Прага епискобының Богемияның ішкі саясатындағы ықпалын азайтудың жолдарын іздеді. Оның шараларының бірі – 1063 жылы Оломуц епископтығын қайта орнату, ал 1070 жылы Вышеград каноникалық шіркеуін құру болды. Бұл шіркеу Прага епископына тәуелсіз, тікелей Рим Папасына бағынышты болды. Прага епископтарының билігін шектеудегі оның жетістігі Богемия тәжін нығайтуға және келешек билеушілерге біртұтас мемлекетті басқаруға мүмкіндік берді. Киелі Рим империясына қатысты саясаты он екінші ғасырда үлгі болып қызмет етті және Богемияның он үшінші ғасырдың басында патшалық мәртебесіне көтерілуіне әкелді. Ол атақты шетелдік ханшайымдармен жасасқан некелері арқылы Еуропалық династиялар арасында Премисловичтердің өркендегенін көрсетті. Ал Вратиславтың әкесі Бретислав 1019 жылы әйелі Швайнфурттық Юдитті, лайықты жарды табу үшін күштеп алып қашуға мәжбүр болды. Оның ізбасары Орталық және Шығыс Еуропадағы маңызды сарайлармен династиялық байланыстарды нығайтуды жалғастырды.