Кіріспе

Арменияның ұлттық үкіметі, қазіргі құрамындағы үкімет Армения Республикасының Үкіметі немесе Армения үкіметінің атқару билігі – Армениядағы үкімет министрлерінен құралған атқару кеңесі. Бұл Арменияның үш негізгі мемлекеттік билік тармағының бірі және оны Армения Премьер-Министрі басқарады.

Қазіргі үкімет

Арменияның қазіргі үкіметін Премьер-министр Никол Пашинян басқарады, ол «Азаматтық келісім» (2018 жылдың желтоқсан айында сайлауда жеңіске жеткен партия) партиясының жетекшісі ретінде 2019 жылдың 14 қаңтарында Президент Армен Саркисян тарапынан Премьер-министр қызметіне тағайындалды.

Үкімет бағдарламасы мен бюджеті

Армения Конституциясының 74-бабында үкімет өзі құрылғаннан кейін жиырма күн ішінде әзірленген бағдарламасын Республиканың Ұлттық жиналысына ұсынуға міндетті. Кейін Ұлттық жиналыс бағдарламаны талқылап, оны ұсынылғаннан кейін бес күн ішінде мақұлдау үшін дауыс беруі керек. Егер Ұлттық жиналыс екі ай ішінде Үкімет бағдарламасын екі рет қатарынан мақұлдамаса, Президент оны таратуға құқылы. Мемлекеттік бюджетке қатысты, Үкімет мемлекеттік бюджет жобасын қаржы жылының басталғанға дейін кем дегенде тоқсан күн бұрын Ұлттық жиналысқа ұсынады. Үкімет мемлекеттік бюджетті қабылдаумен бірге өзіне сенім білдіру туралы ұсыныс енгізе алады. Егер Ұлттық жиналыс Үкіметке сенімсіздік білдірмесе, мемлекеттік бюджет және Үкімет бекіткен өзгерістер қабылданған болып есептеледі. Егер Ұлттық жиналыс мемлекеттік бюджет жобасымен байланысты Үкіметке сенімсіздік білдірсе, жаңа Үкімет өзінің бағдарламасы мақұлданғаннан кейін он күн ішінде мемлекеттік бюджет жобасын Ұлттық жиналысқа ұсынады. Бұл жоба осы бапта белгіленген тәртіппен отыз күн ішінде Ұлттық жиналыс тарапынан талқыланып, дауысқа салынады.

Үкімет мүшелеріне шектеу

Армения Конституциясының 88-бабына сәйкес, "Үкімет мүшесі коммерциялық ұйымдарда лауазым атқаруға, немесе мемлекеттік және жергілікті басқару органдарында өзінің қызметтік міндеттерімен байланысты емес қызметтерге тағайындалуға, педагогикалық, шығармашылық және ғылыми қызметтен басқа кәсіпкерлік қызметпен айналысуға құқығы жоқ."

Бірінші Армения Республикасының Премьер-министрлері

1918 жылдың 30 мамырында Армения революциялық федерациясы (АРФ) Арменияның уақытша коалициялық үкіметпен республика болуы керек деп шешті. Республиканың өз конституциясы мен өзін-өзі басқару жүйесі болуы керек деп шешілді. Республика үкіметін премьер-министр басқарды. Ол Армения Ұлттық кеңесі тарапынан таңдалды. Кейін премьер-министр өзінің кабинетін құрды. Премьер-министр халықаралық, ішкі және аймақтық мәселелерге жауапты болды. Бірінші премьер-министр Хованнес Катчазнуни болды, оның кабинеті бес мүшеден тұрды, олардың барлығы АРФ-тен шыққан. Сонымен қатар, ішкі істер министрлігі құрылды, оның бірінші басшысы Арам Манукян болды. Ішкі істер министрлігі ішкі мәселелерге жауапты болды. Оның негізгі міндеттері мемлекеттік мектеп жүйесін, теміржол жүйесін, байланыс және телеграф жүйелерін құру болды, сондай-ақ ол заң мен тәртіпті сақтауға жауапты болды. Бұл міндеттердің барлығы белгілі бір бөлімдер арқылы басқарылды, олардың әрқайсысы кейін жеке министрлікке айналды. Премьер-министр аймақтық және халықаралық мәселелерге тікелей қатысты. Үшінші премьер-министр Хамазасп Оханьян мен Аветис Ахаронян Түркия мен Армения арасындағы шиеленісті қарым-қатынасты басып тату үшін Берлинге сапарлады. Алайда, ешқайсысы да мақсатына жете алмады.

Премьер-министр | Қызмет еткен жылдары | Саяси партия | Қосымша ақпарат
---|---|---|---
Саймон Врацян | 1920 жылдың қарашасы – 1920 жылдың желтоқсаны | АРФ | Саймон Врацян басқарған үкіметтің өмірі қысқа болды (8 күн). Үкімет көрші елдермен бейбіт қарым-қатынас орнатып, елді "күңкіреуден" шығаруды көздеді.
Хамазасп Оханьян | 1920 жылдың мамыры – 1920 жылдың қарашасы | АРФ | Хамазасп Оханьянның қызмет ету кезеңінде ауыл шаруашылығы және мемлекеттік мүлік салаларында маңызды жұмыстар атқарылды. Үкімет сонымен қатар академик А. Таманян мен суретші Коджоянның ұлттық елтаңба жобасын бекітті.
Александр Хатисян | 1919 жылдың мамыры – 1920 жылдың мамыры | АРФ | 1919-1920 жылдары үкіметтің тиімді мемлекеттік несиелерді құру, жұмысшыларға мемлекеттік көмек көрсету, жеке капиталдың кіруін ынталандыру және өнімді салық салу механизмдерін пайдалану мәселелерімен айналысуына тура келді. Сондай-ақ, үкімет көрші елдермен қару қолданып мәселелерді шешпеуге шешім қабылдады.
Хованнес Каджазнуни | 1918 жылдың шілдесі – 1919 жылдың мамыры | АРФ | Арменияның Бірінші Республикасының бірінші премьер-министрі Хованнес Каджазнуни/Игитганян болды. Ол кезде экономиканың жағдайы өте қиын болды, азық-түлік пен көлік болмады. Бұл мәселені шешу үшін премьер-министр Еуропа мен АҚШ-қа жіберілді. Ол үш жүз мың қап ұн, консервілер және көптеген өнімдер әкелді. Ол сондай-ақ Кеңес Одағында зорлық-зомбылықтың құрбаны болды.

1910 жылдың 10 тамызында Севр шартына қол қойылып, ғасырлар бойы армандаған Біріккен Армения құрылды.