1950-жылдарғы АҚШ-тың ядролық қозғалтқышты ұшағы – Convair X-6 жобасы. Бұл жоба стратегиялық бомбалаушылардың ұшу қабілетін арттыру мақсатында жүзеге асырылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тың ядролық қуатты ұшақ жобасы (1950 жылдар)
US proposed nuclear powered plane (1950s)
Convair X-6 – ядролық қуатпен жұмыс ілейтін реактивтік ұшақты әзірлеу және бағалау мақсатымен ұсынылған тәжірибелік ұшақ жобасы. Жоба бойынша Convair B-36 бомбалаушысын сынақ платформасы ретінде пайдалану көзделген. Бір NB-36H ұшағы жобаның бастапқы кезеңдерінде модификацияланған болса да, X-6 және оның ядролық реакторлық қозғалтқыштары аяқталмас бұрын бағдарлама тоқтатылды. X-6 – 1946 жылдан 1961 жылға дейін жалғасқан, жалпы құны 7 миллиард АҚШ долларын құраған ірі бағдарламалардың бір бөлігі болды. Мұндай ұшақтың ұшу қашықтығы сұйық реактивтік отынмен шектелмегендіктен, ядролық қуатты стратегиялық бомбалаушылардың бірнеше апта бойы ауада қалуы мүмкін деген болжам жасалды.
The Convair X 6 was a proposed experimental aircraft project to develop and evaluate a nuclear powered jet aircraft. The project was to use a Convair B 36 bomber as a testbed aircraft, and though one NB 36H was modified during the early stages of the project, the program was canceled before the actual X 6 and its nuclear reactor engines were completed. The X 6 was part of a larger series of programs, costing US$7 billion in all, that ran from 1946 through 1961. Because such an aircraft's range would not have been limited by liquid jet fuel, it was theorized that nuclear powered strategic bombers would be able to stay airborne for weeks at a time.
Ядролық сынақ ұшағы
Бірінші модификацияланған B 36 ядролық сынақ ұшағы (NTA) деп аталды, ол B 36H 20 CF (сериялық нөмірі 51 5712) – 1952 жылдың 1 қыркүйегінде Карсвелл әуе базасында болған дауылда зақымдалған. Бұл ұшақ XB 36H, содан кейін NB 36H деп қайта аталды және бомбалық бөлімінде 1 мегаватттық ауамен салқындатылатын ядролық реактормен жабдықталды. "Авиациялық қалқан сынақ реакторы" (ASTR) деп аталған реактор жұмыс істеді, бірақ ұшақты қуатпен қамтамады. Реактордың активтік аймағы арқылы, содан кейін ауа-су жылу алмастырғыштарына, атмосфераға жылуды тарату үшін модератор және салқындатқыш ретінде су сорғыланды. Оның жалғыз мақсаты – радиацияның ұшақ жүйелеріне тигізетін әсерін зерттеу болды. НТА 1955 жылдың 17 қыркүйегінен 1957 жылдың наурыз айына дейін Нью-Мексико және Техас штаттары үстінен 47 сынақ ұшуын және 215 сағат ұшу уақытын (оның ішінде 89 сағаты реактор жұмыс істеген кезде) аяқтады. Бұл – АҚШ-тың бортында жұмыс істейтін ядролық реакторы бар әуедегі жалғыз реакторлық эксперименті болды. NB 36H 1958 жылы Форт-Уорт қаласында ядролық ұшақтар бағдарламасы тоқтатылған кезде жартылай бөлшектелді. NTA нәтижелеріне сүйене отырып, X-6 және барлық ядролық ұшақтар бағдарламасы 1961 жылы тоқтатылды.
The first modified B 36 was called the Nuclear Test Aircraft (NTA), a B 36H 20 CF (Serial Number 51 5712) that had been damaged in a tornado at Carswell AFB on September 1, 1952. This plane was redesignated the XB 36H, then the NB 36H and was modified to carry a 1 megawatt, air cooled nuclear reactor in its bomb bay. The reactor, named the Aircraft Shield Test Reactor (ASTR), was operational but did not power the plane. Water, acting as both moderator and coolant, was pumped through the reactor core and then to water to air heat exchangers to dissipate the heat to the atmosphere. Its sole purpose was to investigate the effect of radiation on aircraft systems. The NTA completed 47 test flights and 215 hours of flight time (during 89 of which the reactor was operated) between September 17, 1955, and March 1957 over New Mexico and Texas. This was the only known airborne reactor experiment by the U. S. with an operational nuclear reactor on board. The NB 36H was scrapped at Fort Worth in 1958 when the Nuclear Aircraft Program was abandoned. Based on the results of the NTA, the X 6 and the entire nuclear aircraft program was abandoned in 1961.
Даму жоспарлары
Егер бағдарлама дамыған болса, келесі ұшақтар B-36-ның ізбасары, Convair компаниясының қанатты B-60 ұшағының негізінде құрылар еді. X-6 General Electric X-39 қозғалтқыштарымен (ядролық энергияны отын ретінде пайдалану үшін өзгертілген J47 қозғалтқыштары) жұмыс істеп, P-1 реакторын пайдаланар еді. Ядролық реактивтік қозғалтқышта реактордың активтік аймағы реактивтік отынды жағудың орнына турбинаның ауа ағыны үшін жылу көзі ретінде қолданылар еді. Бұл конструкцияның бір кемшілігі – қозғалтқыш арқылы ауа ағыны реакторды салқындату үшін пайдаланылғандықтан, ұшақ қонғаннан және тұрақтап қалғаннан кейін де осы ауа ағынын сақтап тұру қажет болды.
Had the program progressed, follow on aircraft would have been based on the successor to the B 36, Convair's swept wing B 60. The X 6 would have been powered by General Electric X 39 engines (J47 engines modified to use nuclear energy as fuel), utilizing a P 1 reactor. In a nuclear jet engine, the reactor core was used as a heat source for the turbine's air flow, instead of burning jet fuel. One disadvantage of the design was that, since the airflow through the engine was used to cool the reactor, this airflow had to be maintained even after the aircraft had landed and parked.