Жұрттар атаулары: еврей этнонимдерінің тізімі

Кіріспе

Этноним – белгілі бір этникалық топқа тағайындалған атау. Этнонимдер екі түрге бөлінеді: экзонимдер (этникалық топтың атын басқа топтар берген) және автонимдер немесе эндонимдер (өздік атау; этникалық топтың өзі жасаған және қолданатын аты). Бұл мақалада этникалық қарапайымдылықтарға қатысты мәліметтер келтірілмейді.

Тізім

Африкаанс, еврей, албан, чифут (этникалық); еврей (этникалық); израиль (этникалық) араб, яхуди (ер.); יהוד (көп.); Бену Исраил عبري ibrī Армения, еврейлер (жыр.); еврейлер (көп.) Баск, Judu немесе judutar Бенгалиялық, еууди Болгариялық, Евреин (ер.); еврейка (ел.); евреи (көп.); юдеи (көп., архаикалық) Босниялық, Jevrej, Jevrejin, Židov, Ćifut, Ćifo/Ćifko (мүмкін түрікшеден (Çıfıt) немесе күрдшеден (Cihû), қорлау) Каталондық, Jueu (ер. белгісі); jueus (ер. көп.); jueva (ел. белгісі); jueves (ел. көп.) Қытай, еврей, дәстүрлі еврей, пиньин: Yóutài Rén Cornish, Yedhoweth Хорват, Židov Чех, Žid (ұлт мүшесі) немесе žid (иудаизмді мойындаушы) Даниялық, Jøde (жыр.); Jøder (көп.) Голландиялық, еврей Ағылшын, еврей (сөз) 1, еврейлер 2, израильдіктер немесе Исраил балалары 3 Esperanto, judo. Л. Л. Заменгоф өзін еврей деп атады. Эстон, Juut Фин, Juutalainen Француз, Juif (ер.); Juive (ел.), ескі ресми термин israélite (Crémieux Жарлығында) Galego, Xudeu (ер. белгісі); Xudía (ел. белгісі); Xudeus (ер. көп.); Xudías (ел. көп.) Грузин, еврей неміс, Jude (ер.); Jüdin (ел.); Juden (көп.) Грек, Ἰουδαῖος, Ioudaios1; Ἑβραῖος, Hebraios (Еврейден) 2; Ἰσραηλίτης, Israelites (Израильден) 3 Еврейше, יהודי, Yehudi (ер.); יהודיה, Yehudia (ел.); יהודים, Yehudim/Yehudioth (көп.) 1; עברי, Ivri (ер.); עבריה, Ivria (ел.); עברים, Ivrim/Ivrioth2; בני ישׂראל, Bnei Yisrael (көп.) 3 Hindi, йәһуди Yahūdī Венгр, zsidó Исландиялық, gyðingur (ер.) Индонезия/Малай, Yahudi, Banī Israel Ирланд, Giúdach Итальян, Giudeo (ер. белгісі); giudei (ер. көп.); Ebreo (ер. белгісі); ebrei (ер. көп.); ebrea (ел. белгісі); ebree (ел. көп.) Жапон, Yudayajin Корей, 유태인, Yutae Күрд, Cihû, Mûsayî/مووسایی, Cûleke/جوله که Ladino, djudio, Judio (бірлік); los ebreos (еврейлер) Latin, Iudaeus1 Латвиялық, Ebrejs (ер. д.); ebrejiete (ел. д.); ebreji (ер. көп.); ebrejietes (ел. көп.) Жидтер (ер. д.), žīdiete (ел. д.), žīdi (ер. көп.) және žīdietes (ел. көп.) Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін бейтарап этноним ретінде қолданылған. Соғыстан кейін, нацистік пропагандада және орыс тілінің ықпалында қолданылғандықтан, қорлаушы термин саналды. Литвалық, Žydas (д.); žydai (көп.) Luganda, Abayudaya ("Иудея халқынан") Норвегиялық, Jøde Ojibwe, Zhoodawi (французшадан: judéité) немесе Joowiwi (ағылшыншадан: Jew) Парсы, جهود немесе يهود Johud (парсыша) немесе Yahūd (орталық парсыша Yahūt); کلیمی, Kalimi (діни) Қалим Алланың ізбасары, Джоудтың эвфемизмі. Польшалық, Żyd (д.); Żydzi (көп., бейтарап); Żydowie (көп., құрметті); Żydy (көп., қорлау) Португал, Judeu; judeus (ер. көп.); judia; judias (ел. көп.) Сондай-ақ, hebreus және israelitas (ер. көп.) Румын, Evreu, israelit, jidov (архаикалық), ovrei (архаикалық және қорлау), jidan (өте қорлау) Орыс, Еврей, Yevrey (д.); Евреи, Yevrei (көп.): этникалық топты білдіреді; жид, zhid (ер., қорлау), жидовка (ел., қорлау); Иудей, Iudey (д.); Иудеи, Iudei (көп.): иудаизмді мойындаушылар. Шотланд гаэл, Iùdach (д.); Iùdaich (көп.) Серб, Јевреј Словак, Žid Испан, Judío (ер. д.); Judía (ел. д.); Judíos (көп.); Judías (ел. көп.); Hebreo (ер. д.); Hebrea (ел. д.); Hebreos (көп.); Hebreas (ел. көп.); Israelita (д.); Israelitas (көп.) Суахили, Yahudi Швед, Jude Тагалог, Hudyo, Israelita (екеуі де испан тілінен) Тай, คนยิว, khon yiu (ағылшыннан: еврей) Тибет, Yahutapa Украин, Жид (д.); Жиди (көп.) Урду, یہودی Yahūdī (д.); یہود Yahūd (көп.) Вьетнам, người Do Thái Түрік, Yahudi, Çıfıt (діни және этникалық) яһуди дініне қатысты немесе оны ұстанатын адам, соңғысы қорлаушы саналады; Musevi, Мұсаның (діни) ізбасарлары, Yahudi эвфемизмі; İbrani, (этникалық) еврейлер. Уэльс, Iddewon Идиш, איד,ייִד Yid (айтылуы); ייִדן, Yidn (айтылуы) (көп.).

AfrikaansJood Albaniançifut (i/ja) (ethnic)hebre (u/ja) (ethnic)izraelit (i/ja) Arabic يهودي Yahūdī (sl. ); يهود Yahūd (pl.) بنو إسرائيل Banū Isra’il عبري ʕibrī Armenian հրեա hrea (sing. ); հրեաներ (pl.) Basque Judu or judutar Bengali Yeuhudi Bulgarian Евреин, evrein (masc. ); еврейка, evreika (fem. ); евреи, evrei (pl. ); юдеи, yudei (pl., archaic) Bosnian Jevrej, Jevrejin, Židov, Ćifut, Ćifo/Ćifko (probably from Turkish (Çıfıt) or Kurdish (Cihû), derogatory) Catalan Jueu (masc. sig. ); jueus (masc. pl. ), jueva (fem. sing. ); jueves (fem. pl.) Chinese猶太人, Chinese, Traditional犹太人, Chinese, Simplified, pinyin: Yóutài Rén CornishYedhoweth CroatianŽidov CzechŽid (as a member of nation) or žid (as a confessor of Judaism) DanishJøde (sing. ); Jøder (pl.) DutchJood EnglishJews, see Jew (word)1Hebrews2Israelites or Children of Israel3 Esperantojudo. L. L. Zamenhof described himself as hebreo. EstonianJuut FinnishJuutalainen FrenchJuif (masc. ); Juive (fem. ), old formal term israélite (as in the Crémieux Decree) GalegoXudeu (masc. sing. ); Xudía (fem. sing. ); Xudeus (masc. pl. ); Xudías (fem. pl.) Georgianებრაელი, Ebraeli GermanJude (masc. ); Jüdin (fem. ); Juden (pl.) GreekἸουδαῖος, Ioudaios1Ἑβραῖος, Hebraios (from Evrei)2Ἰσραηλίτης, Israelites (from Israel)3 Hebrewיהודי, Yehudi (sl. m); יהודיה, Yehudia (sl. f);יהודים, Yehudim/Yehudioth (pl.) 1 עברי, Ivri (sl. m); עבריה, Ivria (sl. f); עברים, Ivrim/Ivrioth2 בני ישׂראל, Bnei Yisrael (pl. )3Hindiयहूदी YahūdīHungarianzsidó Icelandic gyðingur (sl.) Indonesian/Malay Yahudi, Banī Israel Irish Giúdach ItalianGiudeo (masc. sing. ); giudei (masc. pl. );Ebreo (masc. sing. ); ebrei (masc. pl. ); ebrea (fem. sing. ); ebree (fem. pl.) Japaneseユダヤ人, Yudayajin Korean유태인, Yutae in KurdishCihû, Mûsayî/مووسایی, Cûleke/جوله که Ladinodjudio, Judio (singular)los ebreos (the Jews) LatinIudaeus1 LatvianEbrejs (masc. sg. ), ebrejiete (fem. sg. ), ebreji (masc. pl. ), ebrejietes (fem. pl). The terms žīds (masc. sg. ), žīdiete (fem. sg. ), žīdi (masc. pl.) and žīdietes (fem. pl.) were also used alongside up until World War II as a neutral ethnonym. However, post World War II mainly due to it being used in the Nazi propaganda and the influence of Russian, the term has become to be traditionally considered derogatory. LithuanianŽydas (sg. ), žydai (pl. )LugandaAbayudaya (from "people of Judah") NorwegianJøde OjibweZhoodawi (from the French: judéité) or Joowiwi (from the English: Jew) Persianجهود or يهود Johud (Persian) or Yahūd (from Middle Persian Yahūt)کلیمی, Kalimi (religious) a follower of Kalim Allah, also a euphemism for Johud. PolishŻyd (sg. ), Żydzi (pl. neutral), Żydowie (pl. respectful), Żydy (pl. contemptuous) PortugueseJudeu; judeus (masc. pl. ); judia; judias (fem. pl.). Also hebreus and israelitas (both masc. pl.) RomanianEvreu, israelit, jidov (archaic), ovrei (archaic and demeaning), jidan (highly pejorative) Russian Еврей, Yevrey (sg. ); Евреи, Yevrei2 (pl. ): Typically denotes the ethnicity; жид, zhid (masc. sing, pejorative), жидовка, zhidovka (fem. sing., pejorative); Russian language being rich in inflection, there is a large number of pejorative forms derived from the two basic ones.Иудей, Iudey (sg. ); Иудеи, Iudei1 (pl. ): Typically denotes the followers of Judaism. Scottish GaelicIùdach (sing. nom.) Iùdaich (pl. nom.) SerbianЈевреј Jevrej SlovakŽid SpanishJudío (m. sing) Judía (f. sing) Judíos (plu) Judías (f. plu)Hebreo (m. sing) Hebrea (f. sing) Hebreos (plu) Hebreas (f. plu)Israelita (sing) Israelitas (plu) as in "Asociación Mutual Israelita Argentina". SwahiliYahudi SwedishJude Tagalog Hudyo, Israelita (both derived from Spanish) Thaiคนยิว, khon yiu (from the English: Jew) TibetanYahutapa UkrainianЖид (sl. ); Жиди (pl.) Urduیہودی Yahūdī (sl. ); یہود Yahūd (pl.) Vietnamesengười Do Thái TurkishYahudi, Çıfıt (religious, and ethnic) something related to, or a follower of Judaism, latter usually considered pejorative. Musevi, (religious) a follower of Moses, also a euphemism for Yahudi.İbrani, (ethnic) Hebrews. WelshIddewon Yiddishאיד,ייִד Yid1 (pronounced ) (sing. ); ייִדן, Yidn (pronounced ) (pl.)

Ескірген

Яһудилер жиі (кейде өздері де) палестиналықтар деп аталды, бірақ араб палестиналық ұлтшылдығының қалыптасуы мен 1948 жылы Израиль мемлекетінің құрылуынан кейін "палестиналықтар" термині негізінен палестиналық арабтарды білдіретін болды. (Палестиналықтардың анықтамаларына қараңыз)

Түсініктемелер

1 Иудаиос, еудей, яһуди, "иудей", "Иудея жерінен". 2 Иври, еврейше, "өткен адам", бұл сөз Киелі кітаптағы Ыбырайым (немесе, мүмкін, Ебер) патриархына сілтеме жасайды. 3 Исраил, "Құдаймен күрескен" деп аталған, Киелі кітаптағы Яков патриархының аты.