Ярослав Ивашкевич: Польша ақыны мен жазушысының өмірі мен шығармашылығы
Jarosław Iwaszkiewicz
Жаслав Леон Ивашкевич – польшалық ақын, жазушы, аудармашы. Екінші дүйн. соғысында еврейлерді қорғағаны үшін «Халықтардың Адал Досы» атағын алған. Нобель сыйлығына төрт рет ұсынылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Польша жазушысы Ярослав Леон Ивашкевич (; сонымен қатар әдеби псевдонимімен Елеутер; 20 ақпан 1894 – 2 наурыз 1980), поляк жазушысы, ақын, эссеші, драматург және аудармашы. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жазылған өлеңдері мен прозасымен танымал болды. 1989 жылдан кейін ол коммунистік Польшада өткен ересек өмірінде саяси мүмкіндікшіл ретінде жиі суреттелді, онда ол жоғары лауазымдарда болды (Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Батыста қалған польшалық эмигранттарды, әдебиетшілерді және басқа да тұлғаларды жамандауға қатысты). Ол төрт рет Әдебиет бойынша Нобель сыйлығына үміткер болды. 1988 жылы ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде еврейлерді қорғағандығы үшін Ұлттар арасындағы Адал адам ретінде танылды.
Polish writer
Jarosław Leon Iwaszkiewicz (; also known under his literary pseudonym Eleuter; 20 February 1894 – 2 March 1980), was a Polish writer, poet, essayist, dramatist and translator. He is recognized for his literary achievements, beginning with poetry and prose written after World War I. After 1989, he was often presented as a political opportunist during his mature years lived in communist Poland, where he held high offices (participated in the slander of Polish expatriates, literary and other figures who after World War II remained in the West). He was nominated for the Nobel Prize in Literature four times. In 1988, he was recognized as a Righteous Among the Nations for his role in sheltering Jews during World War II.
Өмір және мансап
Ивашкевич Ресей империясының Киев губерниясындағы (қазіргі Украинаның Винница облысы) Кальник қаласында дүниеге келген. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, 1902–1904 жылдары анасымен Варшавада тұрды, сосын Киев губерниясына қайта оралды. 1912 жылы Киевтегі орта мектепті бітіріп, Киев университетінің құқық факультетіне түсті. 1914 жылы досы және алыс туысы Кароль Шимановскиймен бірге Сицилия мен Солтүстік Африкаға саяхат жасады, оның «Король Роджер» операсы үшін кейін либреттосын жазды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1918 жылдың қазан айында Ивашкевич Варшаваға келді, онда Pro Arte et Studio журналымен байланысты жас суретшілер тобына қосылды. 29 қарашада «Под Пикадором» кафесінде ақын ретінде алғашқы өнерін көрсетті. Джулиан Тувим мен Антони Сłonимскиймен бірге 1919 жылы тәжірибелі ақындардың Skamander тобын құрды. Ол Екінші Польша Республикасының Сеймі маршалы Мачей Ратайдың хатшысы болып тағайындалды және 1923–1925 жылдары осы қызметте болды. Соғыс жылдары Стависко поляк астыртпа әдебиеті мен өнерінің орталығына айналды. 1971 жылы Варшава университетінен, ал 1979 жылы Ягеллон университетінен құрметті доктор дәрежесін алды, сондай-ақ көптеген поляк, шетелдік және халықаралық сыйлықтар мен наградаларға ие болды. Чеслав Милош былай деп жазды: «Ивашкевич – ұлы тұлға, поляк әдебиетімен айналысатын ешкім оны назардан тыс қалдыра алмайды. Оның зор әдеби мұрасының бір бөлігін алып тастағанның өзінде, үш дәуірге куәлік ететін жеткілікті материал бар, ол оны замандастарының барлығынан жоғары орналастыруға мүмкіндік береді». Ол былай қорытындылады: «Кейбір адамдарды оларға арналған жағдайлармен байланыстырып алады деп ойлауға бейімсіз, ал оның жақсы жағдайлары, кедей жастығынан кейін, соғыстар аралық кезеңде басталып, кейін де жалғасты». Милош Ивашкевичті эмигрант ретінде көзге елестете алмады. 2012 жылы оның шөбересі Людвика Влодек арғы атасының өмірі туралы ең көп сатылған өмірбаяндық кітап жазды, ол «Пра» деп аталды.
Iwaszkiewicz was born in Kalnyk in Kiev Governorate of the Russian Empire (now Vinnytsia Oblast, Ukraine). After the death of his father (an accountant), he and his mother lived in Warsaw in 1902–1904, and then moved back to Kiev Governorate. He graduated from a secondary school in Kiev in 1912 and enrolled at the Law Faculty of Kiev University. In 1914, he travelled in Sicily and North Africa with his friend and distant cousin Karol Szymanowski, a composer for whose opera King Roger he later provided the libretto. After World War I, in October 1918 Iwaszkiewicz came to Warsaw, where he joined a group of young artists associated with the Pro Arte et Studio magazine. He had his public debut as a poet at the Pod Picadorem café on 29 November. With Julian Tuwim and Antoni Słonimski, he founded the Skamander group of experimental poets in 1919. He was appointed to be secretary of Maciej Rataj, marshal of the Sejm of the Second Polish Republic and served in that capacity in 1923–1925. During the war, Stawisko also functioned as a center of Polish underground literature and art. He received honorary doctorates from the University of Warsaw in 1971 and the Jagiellonian University in 1979, as well as numerous other Polish, foreign and international awards and distinctions. Czesław Miłosz wrote the following: "Iwaszkiewicz is a great figure and nobody who deals with Polish literature can omit him. Even if some parts of his huge literary output are excluded, there is enough left, also as a testimony to the three epochs, to secure for him a place higher than that of any of his contemporaries". He concluded, "One is almost inclined to believe that some people are gripped by circumstances meant for them, and that for him the good fortunes, after his impoverished youth, began in the interwar period, to endure also later". For Miłosz could not imagine Iwaszkiewicz as an émigré personality. In 2012, his great granddaughter Ludwika Włodek wrote a best selling biographical book about the life of her great grandfather, titled Pra.