Го-карт: Тарихы мен түрлері

Кіріспе

Төрт дөңгелекті шағын көлік

Гоу-карт, сондай-ақ гоу-карт деп те жазылады (көбінесе жай ғана карт деп аталады), – шағын спорттық автомобиль, жабық дөңгелекті автомобиль, ашық дөңгелекті автомобиль немесе төрт дөңгелекті велосипед. Гоу-карттар түрлі пішіндерде келеді, қозғалтқышсыз модельдерден жоғары өнімділікке ие жарыс карттарына дейін. Картинг – гоу-карт деп аталатын шағын төрт дөңгелекті көлік қолданылатын жарыс түрі. Арт Ингелс 1956 жылы Лос-Анджелесте алғашқы гоу-картты жасады.

Этимология

Терминнің нақты шығу тегі белгісіз. Терминнің алғашқы пайда болуының бірі – шотланд суретшісі Хью Камеронның 1885 жылғы «Go Cart» картинасы. C әрпінің кейіннен K әрпіне ауысу себебі де белгісіз. «Ақ сүйекті тапанша» (1935) фильмінде Бак Джонстың мүгедек әкесі өзінің дөңгелек креслосын «go cart» деп атайды. Чарльз Диккенс Италияға саяхаты туралы айтқанда, «Мастер Хамфридің сағаты және басқа да әңгімелер» кітабында да «go cart» деген сөзді қолданған. Генуяда ол «аяқтары жоқ адам, кішкентай go cart-та» деп айтады.

Қозғалтқыштар

Әдетте, екі және төрт тактілі ішкі жанарлы қозғалтқыштар моторлы го-карт жарыстарында қолданылады. Қозғалтқыштан қуат артқы оське тізбек арқылы беріледі (кейбір жалға берілетін машиналарында белдік қолданылады). Төрт тактілі қозғалтқыштар стандартты ауамен салқындатылатын өндірістік негіздегі қозғалтқыштар болып табылады, кейде Briggs & Stratton, Tecumseh (2008 жылы жабық компания) сияқты шағын өзгерістермен, сондай-ақ Kohler, Robin және Honda осындай қозғалтқыштардың өндірушілері. Олар жарыс және ойын-сауық картингі үшін жеткілікті. Yamaha, KTM, Biland немесе Aixro (Ванкель қозғалтқышы) сияқты өндірушілерден де қуатты екі тактілі қозғалтқыштар бар. Олар 11 000 айналымға дейін жұмыс істейді және арнайы картинг үшін жасалған. PRD Fireball-ды шығарады, бұл екі тактілі қозғалтқыш 15 580 айналымда қуат береді. Электрлік го-карттар да бар, олардың батареяларын әр жүгіруден кейін зарядтағыштар жиынтығына қосу қажет. Олар қоршаған ортаны ластамайды және түтін шығармайды, сондықтан жарыс жолдары бақыланатын жабық кеңістікте орналасуы мүмкін. Қорғасын-қышқыл аккумуляторларымен жұмыс істейтін электрлік го-карттар өнімділікке әсер етпей тұрып, ең көп дегенде 20-30 минут жұмыс істей алады, ал литий аккумуляторларымен жұмыс істейтіндер бір зарядта 2 сағатқа дейін жұмыс істей алады. Кейбір го-карттар сутек отын жасушаларымен жабдықталған. Ойын-сауық парктері мен жабық трассалардағы жоғары өнімділік электрлік го-карттарда апат немесе басқа да қауіптер туған жағдайда сыртқы электрондық басқару жүйесі болуы мүмкін, онда трасса қызметкері немесе жарыс төрешісі радиобайланыс арқылы трассадағы барлық көліктерді қашықтан баяулатуға немесе тоқтатуға болады. Бұл сыртқы басқару жас жүргізушілердің жылдамдығын шектеу үшін де қолданылуы мүмкін, ал ересектерден ғана тұратын жарысқа жоғары жылдамдыққа рұқсат етіледі. Бұл басқару элементтерін электрлік және ішкі жанарлы қозғалтқыштармен жабдықталған го-карттарға да қолдануға болады. Кейбір елдерде го-карттарды көпшілік жолдарда пайдалануға рұқсат етіледі, олар көбінесе «көше трассалары» деп аталады. Әдетте, кейбір шектеулер бар; Еуропалық Одақта жол үшін модификацияланған го-карт жарық шамдарымен (алыс және жақын сәулелі), артқы шамдармен, дабылмен, көрсеткіштермен және қозғалтқышымен жабдықталуы керек.

Traditionally, small two stroke and four stroke internal combustion engines are used in motorised go kart racing. Power is transmitted from the engine to the rear axle by way of a chain (some rentals use a belt). Four stroke engines can be standard air cooled industrial based engines, sometimes with small modifications, developing from about Briggs & Stratton, Tecumseh (company closed in 2008), Kohler, Robin, and Honda are manufacturers of such engines. They are adequate for racing and fun kart applications. There are also more powerful two stroke engines available from manufacturers like Yamaha, KTM, Biland, or Aixro (Wankel engine) offering from They run at up to 11,000 rpm, and are manufactured specifically for karting. PRD makes the PRD Fireball, a two stroke engine delivering at 15,580 rpm. Electric go karts are available, requiring only that the batteries of the karts be plugged into an array of chargers after each run. Since they are pollution free and emit no smoke, the racetracks can be indoors in controlled environments. Electric karts powered by lead acid batteries can run a maximum of 20–30 minutes before the performance is affected, while those powered by lithium batteries may last up to 2 hours on a single charge. Some karts have been fitted with hydrogen fuel cells. High performance electric go karts for amusement parks and indoor tracks may have external electronic controls in the event of an accident or other hazards, in which the track attendant or the race referee can remotely slow down or stop all vehicles on the track via radio control. This external control can also be used to limit young riders to a slow operating speed, while a race consisting only of adults is permitted a higher speed. These controls can be applied to both electric and combustion engine karts. In some countries, go karts can be licensed for use on public roads often referred to as street tracks. Typically there are some restrictions; in the European Union, a go kart modified for use on the road must be outfitted with headlights (high/low beam), tail lights, a horn, indicators, and an engine not exceeding .

Көңіл көтеру, концессиялық және жабық карттер

Дәстүрлі карт жарыстарынан басқа, көптеген коммерциялық кәсіпорындар жиі "демалыс" немесе "концессиялық" деп аталатын карттарды жалға береді. Трассалар ішкі немесе сыртқы болуы мүмкін. Карттар сеанстар бойынша (әдетте 10-30 минут) немесе күндік негізде жалға алынады. Олар жүргізушіге қауіпсіздікті қамтамасыз ететін арнайы кузовпен толықтай жабдықталған, берік шассиді қолданады. Бұл кәсіпорындардың көпшілігі "Келіп-жүргізу" форматын қолданады, бұл клиенттерге барлық қажетті қауіпсіздік құралдарын (шлемдер, қолғаптар және жүргізуші киімдері) ұсынады және оларға өз жабдықтары мен құралдарын әкелмей, кез келген уақытта жарысқа қатысуға мүмкіндік береді. Сыртқы трассалар тек ойын-сауық үшін арналған төмен жылдамдықты карттарды (арнайы шассиі төмен қуатты төрт тактілі қозғалтқыштармен немесе электр қозғалтқыштармен жабдықталған) немесе жарыс картасына ұқсас, төрт тактілі қозғалтқыштармен, ал сирек жағдайларда екі тактілі қозғалтқыштармен жұмыс істейтін, бірақ жалға алу үшін мықтырақ етіп жасалған жылдам және қуатты карттарды ұсына алады. Әдетте, сыртқы трассалар дәстүрлі карт жарыстары үшін де пайдаланылады. Ішкі картинг трассаларын әлемнің әртүрлі аймақтарындағы көптеген ірі қалаларда табуға болады. Бұл трассалар көбінесе қайта жаңартылған заводтарда немесе қоймаларда орналасқан және әдетте дәстүрлі сыртқы трассалардан қысқа болады. Ішкі карттар әдетте төрт тактілі бензиндік қозғалтқышпен немесе кейде электр қозғалтқышымен жұмыс істейді. Көптеген трассалар бәсекелестік жарыстар мен лигаларды ұсынады. Жоғары деңгейде Ішкі Картинг Әлем Чемпионаты (IKWC) бар. Мотоспорт индустриясында жолдан тыс го-карттарды қамтитын жеке категория бар. Бұл миниатюралық құм багиіне ұқсас. Жолдан тыс го-карттарда әдетте үлкен дөңгелектер, толық қорғаушы каркас, күшті серіппелі жүйе және жүргізушілерді жел мен лайдан қорғауға арналған элементтер болады. Құқықтық мәселелерге байланысты американдық жолдан тыс баги брендтері енді жоқ, сондықтан барлық брендтер Қытайдан келеді. Жолдан тыс го-карттардың ең жоғары бағаланған бренді – Trailmaster, ол Техас штатындағы BV Powersports компаниясына тиесілі. Ел бойынша бірнеше сауда орындары болғанымен, Trailmaster го-карттары көбінесе онлайн сатылады. Жолдан тыс го-карттардың басқа брендтері: Coleman, Tao Tao, Kandi және Hammerhead (қазір Polaris компаниясына тиесілі).

Besides traditional kart racing, many commercial enterprises offer karts for rent, often called "recreational" or "concession" karts. The tracks can be indoor or outdoor. Karts are rented by sessions (usually from 10 to 30 minutes) or on a day basis. They use sturdy chassis complete with dedicated bodywork, providing driver safety. Most of these enterprises use an "Arrive and Drive" format which provides customers with all the safety gear (helmets, gloves and driver outfits) necessary, and allow them to show up anytime to race, without the problem of having to own their own equipment and gear. Outdoor tracks can offer low speed karts strictly for amusement (dedicated chassis equipped with low powered four stroke engines or electric motors), or faster, more powerful karts, similar to a racing kart, powered by four stroke engines up to and, more rarely, by 2 stroke engines, but designed to be more robust for rental use. Typically, outdoor tracks are also used for traditional kart races. Indoor kart tracks can be found in many large cities in different parts of the world. These tracks are often located in refurbished factories or warehouses, and are typically shorter than traditional outdoor tracks. Indoor karts are usually powered by a four stroke gasoline engine producing anywhere from , or sometimes by an electric motor. Many tracks offer competitive races and leagues. At the top level, an Indoor Karting World Championship (IKWC) exists. There is a separate category of go karts in the powersports industry that includes off road go karts. These are similar to a miniature dune buggy. Off road go karts typically feature large tires, a full roll cage, heavy duty suspension, and featured to protect the riders from wind and mud. There are no longer any American made offroad buggy brands due to legal issues, so all brands will come from China. The top ranked brand of off road go karts is Trailmaster, owned by BV Powersports out of Texas. Although there are some brick and mortar dealers around the country, Trailmaster go karts are typically sold online. Other brands of offroad go karts include Coleman, Tao Tao, Kandi, and Hammerhead (now owned by Polaris).