Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жартылай вампир, жартылай адам Балқан халық ауыз әдебиетінде дхампир – вампир мен адамның арасындағы одақтан туған мифтік жаратылыс. Мұндай одақ көбінесе ер вампирлер мен әйел адамдар арасында кездесетін, ал әйел вампирлердің ер адамдармен жұптасуы туралы әңгімелер сирек.
Half vampire, half human creature
In Balkan folklore, a dhampir is a mythical creature that is the result of a union between a vampire and a human. This union was usually between male vampires and female humans, with stories of female vampires mating with male humans being rare.
Этимология
Дхампир сөзі албан тілінен шыққан, албан тілінің дыбыстық өзгерістері арқылы дамыған. Сырттай қарағанда, ол Gheg албан тіліндегі dhamb "тіс" және pir "ішу" сөздерінен туындайтын сияқты.
The word dhampir is an Albanian word from which it evolved through Albanian sound changes. Superficially it seems to derive from the Gheg Albanian words dhamb 'tooth' and pir 'to drink'.
Нұсқалар
Дхампирлер сияқты мифтік жаратылыстар Балқан халық ауыз әдебиетімен тығыз байланысты. Аймақтың қалған бөлігінде сербтің вампирович, вампижерович, вампирич (соның салдарынан, босниялық лампижерович сияқты) терминдері қолданылады, олар сөздермен түсіндірілгенде "вампирдің ұлы" деген мағынаны білдіреді. Басқа аймақтарда бала ұл болса "Vampir", қыз болса "Vampirica" деп, немесе ұл болса "Dhampir", қыз болса "Dhampirica" деп аталады. Болгар халық ауыз әдебиетінде вампир балалары мен ұрпақтарын, сондай-ақ басқа да арнайы вампир аулаушыларын атау үшін глог (әдетте "долана"), vampirdzhiya ("вампир" + іс-әрекетті білдіретін жұрнақ), vampirar ("вампир" + іс-әрекетті білдіретін жұрнақ), dzhadadzhiya және svetocher сияқты көптеген терминдер қолданылады. Дхампирадж сонымен қатар албандық тегі.
Mythical creatures like dhampirs are widely associated with Balkan folklore. In the rest of the region, terms such as Serbian vampirović, vampijerović, vampirić (thus, Bosnian lampijerović, etc.) literally meaning "vampire's son", are used. In other regions the child is named "Vampir" if a boy and "Vampirica" if a girl, or "Dhampir" if a boy and "Dhampirica" if a girl. In Bulgarian folklore, numerous terms such as glog (lit. "hawthorn"), vampirdzhiya ("vampire" + nomen agentis suffix), vampirar ("vampire" + nomen agentis suffix), dzhadadzhiya and svetocher are used to refer to vampire children and descendants, as well as to other specialized vampire hunters. Dhampiraj is also an Albanian surname.
Шығу тегі
Балқан аймағында ер вампирлердің адам әйелдеріне зор құштарлық танытатынына сенген, сондықтан вампир әйелімен немесе тірі кезінде қызығушылық танытқан әйелмен қарым-қатынасқа түсу үшін қайта оралады. Болгар халық мұрасында кейде вампирлер бойжеткендердің ұяттылығын жоқ етеді деп айтылады.
In the Balkans it was believed that male vampires have a great desire for human women, so a vampire will return to have intercourse with his wife or with a woman to whom he was attracted in life. In Bulgarian folklore, vampires were sometimes said to deflower virgins as well.
Ерекшеліктері
Аңыздар бойынша, дхампирлер көбінесе қоғамның қалыпты мүшелері болған. Бірақ дхампирлер, әсіресе әкесі вампир болған еркектер, көзге көрінбейтін вампирлерді көре алатын және сиқыр қолданатын, көбінесе вампир аулаушысы болып мансап бастайтын, және бұл кәсіп атадан балаға ұрпақтан ұрпаққа жалғасатын. Кейбір дәстүрлерде вампир балаларын тануға болатын белгілер айтылады. Албан аңыздарында олардың жабайы қара немесе қара шаштары болады және олар өте айлакер немесе батыл мінезді болады. Олар қанға құмар емес және басқа адамдар сияқты қалыпты түрде тамақтана алады, бірақ өмірін ұзарту үшін басқа тірі жандарды шағу мүмкіндігі әрқашан ашық болады. Вампирлермен салыстырғанда, дхампирлер қан ішушілерге қарсы өте қауіпті, себебі дхампирдің қаны мен сілекейі вампирлер үшін қышқыл сияқты әсер етеді, оларды шағу мүмкін емес етеді. Қан араласуының нәтижесінде, дхампирлер күнге күймейді. Болгария халық фольклорында мүмкін белгілерге "өте лас", жұмсақ дене, тырнақ немесе сүйектерінің болмауы (соңғы физикалық ерекшелік вампирге де тән) және "арқасында құйрық сияқты терең із" кіруі мүмкін. Керісінше, айқын мұрын, қалыптыдан үлкен құлақтар, тістер немесе көздер жиі белгі саналған. Дж. Гордон Мелтонның "Вампирлер кітабы: Өлі еместер энциклопедиясы" атты кітабында айтылғандай, кейбір аймақтарда нағыз дхампирдің "желді, желе сияқты денесі болып, қысқа ғұмыр сүреді – вампирлердің сүйектері жоқ деген сенімге байланысты".
Legends state that dhampirs were, for the most part, normal members of the community. But dhampirs, especially male, of paternal vampire descent could see invisible vampires and practice sorcery, often starting careers as vampire hunters, which would be practiced for generations from father to son. Some traditions specify signs by which the children of a vampire can be recognized. Albanian legends state they have untamed dark or black hair and are very cunning or courageous in nature. They are not attracted to blood and can eat normally like other human beings, though the option to bite other living beings in order to extend one's life is always an open choice. When being compared to a vampire, dhampirs are said to be very lethal towards the blood drinkers, since a dhampir's blood and spit is like an acid for the vampires, making them impossible to be bitten. Due to having mixed blood, a dhampir will not be burned by the sun. In Bulgarian folklore, possible indications include being "very dirty", having a soft body, no nails or bones (the latter physical peculiarity is also ascribed to the vampire itself), and "a deep mark on the back, like a tail." In contrast, a pronounced nose was often a sign, as were larger than normal ears, teeth or eyes. According to J. Gordon Melton, from his book, The Vampire Book: The Encyclopedia of the Undead, in some areas, a true dhampir possessed a "slippery, jelly like body and lived only a short life—a belief that vampires have no bones."
Қазіргі мәдениетте
Қазіргі заманғы дхампир кейіпкерлерінің мысалы ретінде Marvel комикстері мен фильмдеріндегі вампирлерді жоятын батыр Блэйд пен комикс сериясы, бейне ойын франшизасы және осы аттас фильмнің қызыл шашты анти-қаһарманды кейіпкері Рейн (BloodRayne) келтіріледі. Дхампирлер Скотт Бейкер, Нэнси А. Коллинз, Милли Девон, Барб және Дж. С. Хенди, сондай-ақ Ребекка Йорк туындыларында да кездеседі.
Examples of modern dhampir characters include Blade, a vampire slaying hero in the Marvel comics and movies, and Rayne (BloodRayne), the red headed anti heroine protagonist of the comic series, videogame franchise, and film, all of the same name. Dhampirs also appear in the works of Scott Baker, Nancy A. Collins, Millie Devon, Barb and J. C. Hendee, and Rebecca York.