Кіріспе

Австралиядағы әскери шақыру туралы шолу

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлттық қызмет деп те аталатын Австралиядағы әскери шақыру, Австралияның мемлекет ретінде қалыптасуының алғашқы жылдарында міндетті әскери оқу және қызметті енгізуден бастау алатын даулы тарихқа ие. 1972 жылы бейбіт уақыттағы әскери шақыру жойылды. Дегенмен, соғыс кезінде 1903 жылғы Қорғаныс заңы Австралияның Бас губернаторына Қорғаныс күштерінде қызмет ету үшін әскери шақыруға рұқсат беруге мүмкіндік береді, егер ол Австралия Парламентімен 90 күн ішінде бекітілсе.

Бөлінген ел

Әскерге шақыру мәселесі Австралияны терең бөліп, оған жақтас және қарсы үлкен жиналыстар өтті. Әйелдердің дауысы маңызды деп есептелді, екі тараптан да әйелдер жиналыстары мен науқан ақпараты әйел сайлаушыларға бағытталды. Бірінші референдумға арналған науқанды Хьюз Сидней қаласындағы үлкен, толып кеткен жиналыста бастады, онда ол үкіметтің ұсыныстарын баяндады. 21 қыркүйекте Мельбурн қаласындағы әкімдікте әскерге шақыруды қолдаушылардың үлкен жиналысы өтті. Әскерге шақыруға қарсылар, әсіресе Мельбурнде, да үлкен халықты жинауға мүкіндік алды: 20 қыркүйек 1916 жылы көрме ғимараты толды, 15 қазан күні Ярра өзенінің жағасында 30 000 адам, келесі аптада 25 000 адам жиналды; «Біріккен әйелдер әскерге шақыруға қарсы комитеті ұйымдастырған әйелдер шеруіне» шамамен 60 000 адам жиналды, Суонстон көшесіндегі Гильдия залы мен Принц көпірі арасында көше бір сағаттан астам уақыт бойы адамдармен толып, қозғалысқа келді. Ол 1916 жылдың 21 қыркүйегінде қабылданды. Мельбурн мен Сиднейдің орталық аудандарындағы көптеген жиналыстарды әскерге шақыруға қарсылар бұзды, спикерлер аудиториядан наразылыққа ұшырады, «ұятты көрсетілім» және «тәртіпсіздік» деп сипатталды. Бұл мәселе Лейбористік партияны терең бөліп, Хьюз және Джордж Пирс сияқты министрлер Австралияның одақтастарға соғыста жеңіске жетуі үшін әскерге шақыру қажет екенін қызу пікірмен қорғады. Оларды партияның көптеген мүшелері, соның ішінде Лейбористік партияның бірінші премьер-министрі Крис Уотсон және Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Лейбористік партиясының премьер-министрі Уильям Холман қолдады. Хьюз әскерге шақыруға қарсылардың барлығын сатқын деп айыптады, және көптеген католиктер әскерге шақыруға қарсы болғандықтан, ал қалғандары қолдағандықтан, қызу діни алауыздық атмосферасы қалыптасты. 1918 жылдың қарашасында соғыс аяқталғанға дейін барлығы 416 809 ер адам ерікті түрде әскерге тіркелді, бұл 18 мен 44 жас аралығындағы ақ нәсілді ер адамдардың 38,7 пайызын құрады. 1929 жылдың 1 қарашасында Қорғаныс заңының міндетті әскери қызмет ережелері тоқтатылды, бұл 18 жылдық әскерге шақыруға нүке салды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, 21 жастағы барлық үйленбеген ер адамдар үш айлық әскери оқуға шақырылуға тиіс болды. Олар тек Австралия мен оның территорияларында ғана қызмет ете алатын. 1942 жылдың ортасында міндетті әскери қызмет күшіне енгізілді, онда 18-ден 35 жасқа дейінгі барлық ерлер және 35-тен 45 жасқа дейінгі үйленбеген ерлер Азаматтық әскери күштерге (CMF) қосылуға міндетті болды. Австралия императорлық күштерінің (AIF) еріктілері CMF-ке шақырылғандарды «шоколадты солдаттар» немесе «чокколар» деп қорлады, себебі олар шайқас жағдайында еріп кетеді деп сенді, немесе бұл Джордж Бернард Шоудың «Қару-жарақ және адам» атты туындысына сілтеме болуы мүмкін, онда Бланчли өзінің сөмкесін оқ-дәрінің орнына шоколад тақталарымен толтырған. Алайда, бірнеше CMF милиция бөлімшелері қиын жағдайларда соғысып, 1942 жылы ауыр шығындарға ұшырады және Жапонияның Жаңа Гвинеядағы Кокода жолындағы (сол кезде Австралия территориясы) шабуылын баяулатты. 1942 жылғы Папуа науқаны Австралия армиясының құрамында маңызды реформаға әкелді. Науқан барысында CMF қызметкерлеріне Австралия территориясының шегінен тыс жерде қызмет етуге тыйым салған шектеу әскери жоспарлауға кедеріл келтірді және AIF мен CMF арасында шиеленіс туды. 1942 жылдың соңы мен 1943 жылдың басында премьер-министр Джон Кертин Австралияның Еңбек партиясы ішіндегі қарсылықты жеңіп, міндетті әскери қызметкерлердің қызмет ете алатын географиялық шекараны кеңейтуге қол жеткізді, бұл Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитының көп бөлігін қамтыды, ал қажетті заң 1943 жылдың қаңтарында қабылданды. 11-ші бригада 1943 және 1944 жылдары Голландтың Шығыс Индиясындағы Мерауке күшінің құрамына кірген кезде Австралия территориясының шегінен тыс жерде қызмет еткен жалғыз CMF құрамасы болды.

Корей соғысы

1951 жылы Корея соғысы кезінде 1951 жылғы Ұлттық қызмет туралы заңға сәйкес, міндетті әскери қызмет енгізілді. 18 жасқа толған барлық австралиялық еркектер 176 күндік оқу-жаттығудан (99 күні толық уақыт) өтуге және екі жыл CMF-те (Common Military Forces) болуға тіркелуге міндетті болды. Кейіннен міндетті мерзім 140 күндік оқуға (77 күні толық уақыт) және CMF-те үш жыл қызмет етуге ауыстырылды. 1957 жылы жүйе сандық көрсеткіштерден гөрі дағдыларға баса назар аудару үшін өзгертілді, ал 1959 жылы тоқтатылды. Кәсіби әскери күштер бұрынғысынша ерікті негізде жұмыс істеді.

Вьетнам соғысы

1964 жылы Ұлттық қызмет туралы заң бойынша 20 жастағы ерлер үшін міндетті әскери қызмет енгізілді. Әскерге шақырылушылар туған күніне сәйкес жеребе салу арқылы іріктелді және екі жыл үздіксіз толық уақыт қызмет етуге, содан кейін тағы үш жыл белсенді резерв тізімінде болуға міндетті болды. 1971 жылдың қазан айында толық уақытты қызмет мерзімі 18 айға дейін қысқартылды. Қорғаныс заңы 1964 жылдың мамыр айында ұлттық қызметшілерді шетелде қызмет етуге міндеттеу үшін өзгертілді, мұндай шара Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бір рет қана қолданылған еді. 1964 жылғы түзетулер тек тұрақты әскери күштерге қатысты және Азаматтық әскери күштерді (АӘК) қамтымады. 1965 жылы Қорғаныс заңына 1964 жылғы түзетулерге енгізілмеген АӘК-тің шетелде қызмет етуін талап ету үшін тағы да өзгерістер енгізілді. 1966 жылдың наурыз айында үкімет ұлттық қызметшілердің Оңтүстік Вьетнамға Австралияның тұрақты армиясының құрамында және американдық күштерге жіберілетінін жариялады. Шетелдегі қызмет талаптары 1966 жылдың 13 мамырында Армия министрі Малкольм Фрейзер тарапынан нақтыланды. Ұлттық қызметтен жалтарғысы келгендер Азаматтық әскери күштерге қосылып, тек Австралия ішінде қызмет ете алатын, студенттік кешіктіруді сұрап немесе ар-ожданға қарсы өтініш беруге тырысатын. Ар-ождан негізінде босатылу үшін өтініш беруші сотта "барлық" соғыстарға қарсы моральдық ұстанымын дәлелдеуі және бейбітшіл ретінде мойындалуы қажет болды. Осылайша, ар-ожданға қарсы өтініштердің қабылдану деңгейі көбінесе төмен болды.